Leon Verdonschot: 'Privatisering van onder meer de NS levert problemen op, met dank aan de VVD, D66 en PvdA'

Beste VVD, D66 en PvdA,

Het Algemeen Dagblad grossierde in het verleden weleens in testen die vooral dienden als vehikel voor koddige stukjes, met de Oliebollentest als bekendste voorbeeld. Maar afgelopen week voerde de krant een test uit die wél veel duidelijk maakte. Het AD deed 17 kaarten op de bus, verspreid door het hele land. Acht kaarten arriveerden binnen de 24 uur die PostNL zelf als termijn belooft. Acht kwamen (ver) na die 24 uur aan. Eén deed er zelfs zes dagen over om van Den Haag naar Brabant te reizen. Zelfs lopend haal je dat met gemak. Eén kaart kwam helemaal nooit aan. 

De postbezorging is een van de vele diensten waarvan we het ooit volstrekt normaal vonden dat ze gewoon in overheidshanden waren, omdat ze dan zonder winstoogmerk de samenleving dienden. Net als de trein, de bus, onze energievoorziening, onze zorgverzekeringen, onze huisvesting door gemeentelijke woningbouwbedrijven. In al die sectoren zijn we het ook volstrekt normaal gaan vinden dat dat niet meer het geval is, en dat particuliere partijen er winst mee maken. Onze wenkbrauwen trekken we pas omhoog als er problemen in zo’n sector ontstaan, meestal geldtekort, en de voorgestelde oplossing het probleem alleen maar groter lijkt te maken. 

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Neem die postbezorging. Die is dus heel slecht, blijkt niet alleen uit de AD-steekproef. De oplossing van het bedrijf dat in gebreke blijkt, PostNL, is niet dat ze hun eigen kwaliteit van bezorging verbeteren om alsnog aan de eisen te voldoen. Nee, de voorgestelde oplossing is de eisen te versoepelen. Als het aan PostNL ligt, is niet meer 24 uur de norm voor bezorging, maar 72 uur. Dat ging zelfs het neoliberale kabinet Schoof-1 te ver. Dus werd het 48 uur, vanaf juli volgend jaar. Ik neem aan dat het AD dan opnieuw 17 kaarten op de bus doet, en ik kan nu al raden wat daar dan uitkomt. Overigens: de langst bekende flessenpost, gevonden in West-Australië, was 132 jaar onderweg. Het is, vrees ik, de termijn die PostNL uiteindelijk zal voorstellen.

Of neem de Nederlandse Spoorwegen, sinds 1995 opgesplitst in commerciële dochterbedrijven en in sommige delen van het land aanbesteed aan andere partijen dan de NS. Bij elk probleem met onze treinen wijzen al die losse bedrijven met de beschuldigende vinger naar elkaar. En wat is de oplossing die de NS inmiddels standaard voorstelt als te weinig mensen de trein nemen? De trein duurder maken. De 12 procent die de NS zelf voorstelde voor komend jaar, is na overleg met het kabinet 6 tot 9 procent geworden.

Maar dezelfde politici die vinden dat PostNL er geen drie dagen over mag doen, of de trein niet onbetaalbaar mag worden, maar die ook vinden dat het een goed idee is dat publieke taken worden uitgevoerd door private partijen, hebben een boterberg op hun hoofd. De grootste voorstanders van privatisering van onder meer de NS en toen nog KPN waren VVD en D66. De Grote Gedoger was de PvdA. Het zijn precies deze drie partijen die de kern van het volgend kabinet lijken te vormen. We zijn gewaarschuwd, zij zelf nu gelukkig ook.