Gordon over Angela de Jong: 'Haar columns leken eerder wapens dan meningen'

Na vijftien jaar is Angela de Jong (49) gestopt als tv-columnist. De BN’ers zullen haar giftige pennetje niet missen, maar wij wel: wie moet de sterren nu gaan afzeiken?

Gordon over Angela de Jong: 'Haar columns leken eerder wapens dan meningen'

Waarom gaan we dit schrijvende mediakanon missen?
Angela de Jong, jarenlang dé tv-recensent van het AD, stopt met haar befaamde tv-column en daarmee komt er een einde aan een tijdperk waarin ze zowel geliefd als gevreesd was. Haar stukken waren nooit vrijblijvend: ze nam zelden een blad voor de mond en schroomde niet om artiesten, presentatoren, omroepbazen en programma’s stevig aan te pakken. Bekende namen als Gordon, Johnny de Mol, Matthijs van Nieuwkerk en Linda de Mol kregen meermaals de volle laag, net als shows als The Voice, Chantal blijft slapen en Boer zoekt vrouw.

Soms leverde dat boze reacties op vanuit de tv-wereld, maar juist die controverse gaf haar teksten hun kracht: De Jong wist te zeggen waar kijkers thuis vaak ook over mopperden, maar dan scherper, geestiger en met een trefzeker gevoel voor timing. Haar columns waren het gesprek van de dag in redacties, huiskamers en talkshows, en het is niet overdreven om te stellen dat ze met één goed geplaatste zin carrières kon maken of breken.

Welk gat ontstaat er nu?

Angela de Jong was met haar column meer dan alleen een beruchte ‘tv-sloper’. Haar kwaliteit lag in het combineren van persoonlijke kijkervaring met een journalistieke scherpte die in ons medialandschap zeldzaam is. Ze heeft een uitzonderlijk talent om televisie niet alleen te beschrijven, maar te duiden: wat zegt een programma over de tijdgeest, waarom werkt iets wel of niet, en hoe spelen ego’s en belangen achter de schermen mee?

Die scherpe blik maakte haar columns tot verplichte kost voor iedereen die in of rond de tv-wereld werkt. Nu ze ermee stopt, blijft er een leegte achter die moeilijk op te vullen zal zijn. Want wie durft er nog met dezelfde felheid én precisie te schrijven, zonder te vervallen in losse meningen of obligate kritiek? De Jong liet zien dat een tv-column relevant en invloedrijk kan zijn, en het verdwijnen van haar stem markeert niet alleen het einde van haar belangrijke rubriek, maar ook een aderlating voor de kritische televisiejournalistiek in Nederland.

‘Het is opvallend dat ze een negatieve mening heeft over alle talkshows die gegarandeerd Angela de Jong-vrij zijn’

- Rob Goossens in de BLVD-podcast

Wat vindt Angela de Jong van zichzelf?

‘Als ik dit nog vijf jaar doe, word ik heel zuur.’

Wat vinden wij van Angela de Jong?

De druiven zijn zuur, nu er geen opvolger lijkt te komen.

Wat vinden anderen van Angela de Jong?

Victor Vlam - collega-mediacriticus

‘Angela heeft het vak van tv-recensent een nieuwe impuls gegeven. Ze keek niet naar ingewikkelde documentaires die laat op de avond op de NPO werden uitgezonden, maar volgde programma’s die door de grote massa worden bekeken en die door professionele recensenten onbesproken worden gelaten. Ze schreef in duidelijke, ferme taal en schuwde niet om mensen keihard aan te pakken. Haar columns zijn niet per se briljant geschreven, maar juist haar gewone taalgebruik en de lekker spraakmakende inhoud hebben een revolutie ontketend.

Haar kritiek op onder anderen Gordon, Humberto Tan en Johnny de Mol staat me nog fris in het geheugen. Ik denk dat de kijkcijfers van RTL Late Night destijds echt wel daalden vanwege de columns van Angela, die Humberto echt heel hard aanpakte vanwege zijn vermeende overspel en alle imagoproblemen die daaraan ten grondslag lagen. Dat lag bij Humberto gevoelig, want het heeft een hele tijd geduurd voordat hij haar in zijn nieuwe talkshow uitnodigde.

Wat ik minder vond, is dat het de afgelopen jaren twee, drie jaar minder een tv-column werd, maar veel meer een column over maatschappelijke onderwerpen. Dan greep ze een discussie in een talkshow aan om daar haar stukje over te schrijven, zonder dat het nog echt over televisie ging. Dat vond ik saaier worden en minder interessant om te lezen. Het onderstreept ook wat ze nu gaat doen met haar algemene column in AD: ze is de tv-wereld zat en wil zich inhoudelijk verbreden.

Of ik haar tv-column wil overnemen? Nou nee, niet per se. Er zijn tegenwoordig zoveel meer manieren om je gedachten over te brengen; ik weet niet of ik een dagelijkse column nog wel zo vernieuwend vind. Bovendien blijft Angela wel gewoon voor het AD schrijven en speelt de nieuwe tv-columnist dus sowieso tweede viool. Zij blijft het gezicht van die krant. Haar algemene column blijft op pagina 2 staan, af en toe zal het ook over televisie gaan. Als er dus iets groots gebeurt, schrijft zij daarover en moet de tv-recensent zich daarin schikken. Ze blijft met één been in de televisiewereld staan en dat maakt het voor een ander bij die krant erg lastig.’

Tina Nijkamp - collega-mediacriticus

‘Met mijn column in De Telegraaf ben ik erg blij, ik vind het zelfs leuker dan ik had gedacht, maar ik zie mezelf zeker niet als opvolger van Angela de Jong. Ik heb een andere achtergrond, ik heb bij de televisie gewerkt. Mijn columns zijn dan ook vaak geen echte recensies, maar meer beschouwend geschreven stukjes vanachter de schermen en vanuit de werking van kijkcijfers. Mijn insteek is anders.

Ik denk trouwens dat we Angela nog best terugzien, teruglezen en terughoren. Ze blijft doorgaan met de AD Mediapodcast, in interviews zal haar mening over tv worden gevraagd en in haar algemene column zal ze af en toe ook vast ingaan op televisieonderwerpen. We zijn nog niet van haar af. Ik ben heel erg benieuwd waar haar algemene columns straks over zullen gaan. Waar gaat ze het over hebben?

Ik heb haar weleens ontmoet achter de schermen, ik vond haar heel aardig. Wie het ontstane gat nu gaat invullen? Er zijn genoeg kritische mediaduiders, zoals Victor Vlam en Mark Koster. Zelf durf ik ook wel kritiek te uiten op presentatoren en programmering. Of de artiesten opgelucht kunnen ademhalen? Zeker niet!’

Gordon - gerecenseerde artiest

‘Jarenlang voerde zij een kruistocht die vaak meer weg had van persoonlijke afrekeningen dan van kritische televisieanalyse. Haar columns leken eerder wapens dan meningen, niet zelden gericht op het beschadigen van carrières, van Humberto Tan tot Wendy van Dijk. Natuurlijk mag een criticus scherp zijn, maar wanneer de pen verandert in een bijl die steeds op dezelfde koppen neerkomt, wordt het gevaarlijk. Het spel op de bal raakte ondergesneeuwd door het spel op de man. Daarmee verliest ze geloofwaardigheid en journalistieke waarde.

Dat ze nu stopt, voelt voor velen als het einde van een tijdperk waarin één stem disproportioneel veel macht had in Hilversum. Het medialandschap knapt er vermoedelijk van op: minder rancune, meer ruimte voor opbouwende kritiek en echte liefde voor televisie. Want kritiek hoort te prikkelen en aan te scherpen; niet te vernietigen. Misschien is dat de les die haar vertrek achterlaat: machtsposities in de media moeten niet worden misbruikt om persoonlijke vendetta’s te voeren, maar om het vak beter te maken. En daarin schoot De Jong, hoe invloedrijk ook, pijnlijk tekort.’

Showbizz