Bart Nijman: 'De moord op Lisa uit Abcoude levert veel generaliserende zelfbetrekking op'

Mannen. Die hebben het gedaan. De moord op Lisa uit Abcoude is het gevolg van een mannenprobleem. Zag een filmpje van een mottig linksmeisje, type vleesgeworden neuspiercing, dat spreekt over ‘we’ en ‘ons’, alsof ze namens alle vrouwen de woordvoering doet. In die rol betoogt ze dat het weerspreken van de ‘alle mannen’-aantijging omdat je zelf nog nooit een vrouw verkeerd behandeld hebt, óók een vorm is van ‘een vrouw iets aandoen’. 

Sja. Als je vrouwen ook al iets aandoet als je zegt dat je vrouwen nog nooit iets aangedaan hebt, dan zijn we wel uitgepraat. Want dat is net zoiets als zeggen dat wanneer een queer je in elkaar heeft gemept, dit een queer-probleem is dat alle queers zich moeten aantrekken en dat alleen door queers kan worden opgelost: het is op z’n zachtst gezegd een domme generalisatie.

(Ik had hier ‘zwarte’ in kunnen vullen, maar besloot het racistische cliché te vermijden door het te vervangen door een wat meer kolderiek tafereel waarin je een quinoa-knagende regenboogvlagger met maaiende armpjes op iemand af ziet stormen om met alle vegan-venijn die in hemhaar zit een glutenvrije geweldsdaad te plegen.)

‘Femicide’, het terugeisen van de nacht via crowdfunds voor flutposters of het ‘alle mannen’-stropopje: de moord op Lisa levert veel van zulke generaliserende zelfbetrekking op. 

Dat komt mede omdat geen volledige naam en foto van Lisa bekend is en er dus geen camera’s in Abcoude bij haar school of sportvereniging staan, of ‘Erg hè?’ en ‘Ben je zelf ook bang?’ voxpops gehouden worden in de kroeg waar ze voor het laatst was. Wie je wel ziet, zijn piekharige mannenhaters die hun persoonlijke sentiment met ‘we’ verwarren, omdat ze vrouw zijn.

Het publieke debat stuurt zodoende niet op de verdachte en zijn motieven of de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor veiligheidsbeleid, maar op sentimenten. Hoewel de ouders van Lisa om privacy vroegen, is het toch opvallend dat media zich daar ineens aan willen houden.

De volledige naam van het arme meisje zingt ‘gewoon’ op internet rond, maar het gelegenheidsverwijt over ‘alle mannen’ lijkt ook het journaille veiliger. De verdachte is immers zwart en zelfs de autoriteiten weten niet goed met wie ze te maken hebben, dus het levert te veel ongemak op om zijn achtergrond en motieven te bevragen. Beter domweg alle mannen van het door hem gepleegde geweld te betichten dus. Vergelijk dat eens met Michael Panhuis, de moordenaar van Anne Faber. Zijn levensloop, misdaden en het verlofschema van de GGZ-kliniek waren voer voor wekenlange weekendbijlagen.

Hier is iets om op te kauwen, omdat we in satirische tijden leven: iedereen gaat er maar van uit dat de dader een man is, maar misschien identificeert de moordenaar van Lisa zichzelf wel als vrouw?