Trump's Gestapo: de brute werkwijze van de Amerikaanse immigratiedienst

Een van de eerste voorbeelden van een aanhouding op straat, onder de nieuwe regering-Trump, was die van de Turkse studente Rümeysa Öztürk, in maart van dit jaar. Zij werd in de buurt van haar universiteit in Boston benaderd door een aantal in burger geklede en met gezichtsmaskers getooide mannen. De omsingeling werd gefilmd door een burger die het toevallig vanuit zijn huiskamer zag gebeuren. 

De scène leek meer op een ontvoering door een criminele bende, dan die van een overheidsactie. Of die van het oppakken van een dissident in het Rusland van Poetin. De in burger geklede agenten komen van diverse kanten op Öztürk af, om haar vervolgens mee te nemen in een gereedstaande SUV, waar de herkenbare emblemen van een overheidsdienst op ontbreken.

Het leidt tot verontwaardiging van Amerikanen op straat die dit soort beelden in hun ‘open society’ niet gewend zijn. Een omstander vraagt de agenten van welke overheidsdienst ze zijn, omdat ze geen herkenbare uniformen aan hebben, of badges dragen. Een van hen zegt dat ze politiemensen zijn. De man op straat antwoordt daarop verongelijkt: ‘Nou, jullie lijken er anders niet op. Waarom verbergen jullie je gezichten?’

Die laatste opmerking zal nog lang nagalmen in de discussie die zal plaatsvinden over de vele aanhoudingen die nog zullen volgen, op straat, op boerderijen, in de Amerikaanse suburbs, tot zelfs in ziekenhuizen aan toe. 

De Turkse studente zal nog een maand in een detentiecentrum doorbrengen, voor ze weer wordt vrijgelaten. Ze blijkt over een studentenvisum te beschikken. Vermoed wordt dat ze is aangehouden, omdat ze op haar universiteit met enkele medestudenten een kritisch stuk had gepubliceerd over de oorlog in Gaza. De beschuldiging dat ze het daarin opnam voor Hamas, blijkt niet te kloppen. Inmiddels is ze weer met haar studie bezig.

In de weken die volgen blijkt waar het allemaal om te doen is. De onherkenbare mannen en vrouwen met hun zwarte SUV’s zijn agenten van ICE, dat met een grootschalige deportatie-operatie is begonnen. Op meer plekken in de Verenigde Staten duiken de agenten op, om mensen te arresteren en mee te nemen. 

In eerste instantie waren die beelden nog een uitzondering, en werd er verbaasd en geschokt op gereageerd. Inmiddels is duidelijk wat de agenda is achter de aanhoudingen, en is de discussie erover in de VS erover losgebarsten. Inclusief de tactieken bij beide partijen. 

Target

Drieduizend arrestaties per dag. Dat is het target dat de agenten van de Amerikaanse immigratiedienst ICE per dag moeten behalen van hun baas in het Witte Huis. 

Trump maakte er tijdens zijn campagne voor de verkiezingen van 2024 geen geheim van. Hij zou ‘de grootste deportatie-operatie in de geschiedenis van het land’ laten uitvoeren. Na zijn herverkiezing kreeg ICE tientallen miljarden extra budget om die operatie uit te voeren. Dat maakt het de organisatie mogelijk om haar capaciteit voor het aanhouden en uitzetten van illegalen te verdubbelen. Het zorgde er ook voor dat ICE tienduizend nieuwe agenten kon aantrekken voor de illegalenjacht, die inmiddels in volle hevigheid is losgebarsten. 

Drieduizend arrestaties per dag. Dat is het target dat de agenten van de Amerikaanse immigratiedienst ICE per dag moeten behalen van hun baas in het Witte Huis

Hoewel veel Amerikanen voor de uitzettingen zijn, groeit ook de verontwaardiging over het ongekende brutale karakter van de aanhoudingen. Zo is er het geval van de hovenier uit Honduras die in een ziekenhuis in Californië wordt gegrepen door een met kogelwerend vest en bivakmuts uitgeruste agent. Het personeel vindt de totaal onverwachte aanhouding in haar kliniek zo verontrustend dat een verpleegster zich tussen de man en de agenten worstelt. Doktoren vragen hem om identificatie en om een aanhoudingsbevel. De man blijkt later een willekeurig gebouw in te zijn gerend, omdat hij door de jagers van ICE werd achtervolgd. 

Een ander voorbeeld vindt in Utah plaats. Daar wordt een jonge vrouw door een agent aangehouden voor een verkeersovertreding, waarna de agent wanneer hij een licht accent hoort, doorvraagt naar haar nationaliteit. Als ze vertelt dat ze in Brazilië is geboren, wordt ze niet lang daarna aangehouden door ICE. In een bericht in de lokale media wordt ze geportretteerd als een all American highschool-girl. Hoewel er op het web tientallen reacties staan van Amerikanen die aanmoedigen wat ICE doet, lijkt het beeld hier ook voor hen diffuser te worden. Hoe kan het dat een meisje dat lijkt te voldoen aan het portret van de girl next door, zomaar door een peloton paramilitairen wordt aangehouden? Kennelijk verraden door een eigen, lokale politieman.

Dat de ICE-aanhoudingen ook voor onrust zorgen bij de blanke middenklasse, blijkt uit beelden uit een keurige suburb in dezelfde staat, waar plotseling een eenheid van tientallen paramilitair geklede mannen een woonwijk binnen komt lopen. Een Amerikaanse vrouw die het vanuit haar huis filmt, lijkt te denken dat er een buitenlandse invasie plaatsvindt, in haar doorgaans zo vredige cul-de-sac. Ze schrikt zich kapot: ‘What the fuck is going on here? This is ICE walking down my street.’

Ook hier staan uiteenlopende comments onder het op sociale media geplaatste filmpje: het gaat van ‘Deport them all!’, tot het cynische ‘Coming soon to a neighborhood near you’.

Klem

Het aantal acties neemt dus toe. Maar ook het verzet tegen de acties groeit. Daar waar de ICE-agenten opduiken, beginnen burgers hen te filmen en de groepjes agenten zelf te omsingelen, of tegen te houden. 

Er is zelfs een voorbeeld van een vrouw die de ICE-agenten permanent achtervolgt, en die zelf vervolgens klem wordt gereden bij een tankstation. Angie Vargas is inmiddels een cultfiguur geworden. Overal waar ze getuige is van arrestaties, schreeuwt ze de agenten toe: ‘You need to identify yourself. Where is your badge-number. This is kidnap.’

Ze heeft inmiddels 52.000 dollar ingezameld voor haar werk via fundraising. Ze betaalt er benzine mee, het onderhoud aan haar auto, en ze deelt voedsel uit aan families die doelwit van ICE waren. In een van haar filmpjes is te zien hoe de agenten zich door haar uit de tent laten lokken. Ze zwalken met hun auto heen en weer over de weg om haar niet te laten inhalen, of blokkeren haar. Angies adagium: ‘Hoe meer tijd ik besteed aan het verstoren van hun werk, des te minder tijd ze hebben voor het lastigvallen van de mensen uit mijn gemeenschap.’

Demonstranten verzamelen zich om hotels waar de agenten slapen. ‘No sleep for ICE’, is daar de slogan. Met lawaaidemonstraties proberen ze ICE te saboteren, en de hotels ertoe te bewegen de gasten niet toe te laten. In een aantal gevallen lukt dat ook, laat hotelpersoneel weten. De agenten verlaten na één nacht hun onderkomens.

In al die confrontaties speelt de telefooncamera een belangrijke rol. De ICE-mannen worden steeds meer belaagd door familieleden of burgers die hun afkeur uitspreken over wat zij ervaren als het ‘kidnappen’ van familieleden, of medeburgers. Hun verontwaardiging en woede wekken sympathie op, zeker ten opzichte van de rol van bad guys die voor de ICE’ers is weggelegd. 

De commentaren onder de filmpjes illustreren wel de verdeeldheid onder de Amerikanen over de acties. De conservatieven wijzen erop dat de handhavers hun werk doen, en illegaliteit in Amerika strafbaar is. Het liberale geluid neemt het op voor kwetsbare mensen die hun werk doen, op zoek naar een beter leven. 

De situatie komt op 7 juni tot een apotheose, als Donald Trump de opdracht geeft om in reactie op de protesten de National Guard in te schakelen. Dat leidt tot een escalatie. Auto’s worden in brand gezet, en tot afkeuring van veel Amerikanen voeren de demonstranten de Mexicaanse vlag. Volgens hen bij uitstek een teken dat de immigranten waar ICE achteraan zit, zich juist niet hebben geïntegreerd in de Amerikaanse samenleving. 

Het voorlopig dieptepunt in de campagne van ICE vindt plaats na een actie bij een grootschalige, legale cannabis- en groentekwekerij in Californië. Daar worden half juli 361 mensen aangehouden door tot de tanden bewapende federale agenten, waarbij een dramatische gebeurtenis plaatsvindt. Een van de medewerkers van de boerderij valt die dag van een van de gebouwen van de kwekerij, waardoor hij om het leven komt. Demonstranten bij de boerderij worden door de agenten tegengehouden met traangas en rubberen kogels.  

De overleden man is Jaime Alanis, een 57-jarige Mexicaanse man, die al tien jaar op de cannabiskwekerij zou werken, en zijn inkomen naar zijn vrouw en dochter in Mexico stuurde. Voordat hij van het dak viel en zijn nek brak, belde hij nog met zijn familie. Hij vertelde ze dat hij zich aan het verstoppen was voor de binnenvallende ICE’ers. ICE liet later weten dat Jaime niet een van de personen was op wie de inval was gericht. 

Bij de stand-off op de boerderij zou er ook iemand op de agenten hebben geschoten. Voor de tip die naar deze persoon leidt, looft Homeland Security een beloning uit van 50.000 dollar. 

Controle

Om te begrijpen wat ICE is, moeten we terug naar 2003. Dan wordt de organisatie opgericht, in reactie op 9/11, de aanslagen op het World Trade Center. ICE (wat staat voor Immigration and Customs Enforcement, de handhaving van de immigratiedienst en de douane dus) valt onder het federale departement van Homeland Security en is in eerste aanleg bedoeld om meer controle te kunnen houden op immigratie en om de nationale veiligheid te bewaken. 

In de loop der jaren groeit ICE uit tot een organisatie met 21.000 agenten. Door de uitbreiding onder de regering-Trump is het dan al hard op weg de grootste politieorganisatie van het land te worden. 

Om het target van drieduizend arrestaties per dag te behalen, moet de dienst veel sneller en agressiever werken dan voorheen. Omdat de agenten van ICE in groene outfits gekleed zijn en in onherkenbare auto’s rondrijden, lijken hun aanhoudingen meer weg te hebben van militaire operaties, dan politieacties.

Onze agenten kunnen mensen aanhouden, gebaseerd op hun locatie, werk of uiterlijk. Het zijn allemaal factoren die kunnen leiden tot een verdenking.

Bij de acties merken mensen op dat er veel latino’s zijn onder de agenten. Opmerkelijk, omdat zij dan toch vaak in conflict komen met mensen van hun eigen achtergrond. Er is een verklaring voor. Ironisch genoeg zijn het dezelfde redenen waarom de latino’s bij ICE werken, als die van de illegalen. Ze hebben een gezin te onderhouden en waren wanhopig op zoek naar werk. Bij ICE bleken veel banen beschikbaar. 

Maar de latino-medewerkers komen dus voor de keuze te staan om hun gezin te onderhouden of hun landgenoten van straat te plukken. Hoewel er langzamerhand tientallen ontslag nemen, omdat ze zich te bezwaard voelen over de klus die moet worden geklaard: ‘How can you do this to your own people?’ krijgen ze toegeschreeuwd. Ook het scheldwoord ‘fascist’ valt veel.

Inmiddels heeft Trump besloten nog dikkere bonussen aan de medewerkers uit te reiken, als ze hun werk maar blijven doen. 

De baas van ICE, Tom Homan, merkt van zijn kant op dat zijn agenten worden gedoxt en bedreigd vanwege hun werk. Hij krijgt zelf ook kritiek, omdat zijn agenten willekeurig mensen met een latino-uiterlijk lijken aan te houden. Mensenrechtenadvocaten geven aan dat zij worden aangehouden op basis van hun uiterlijk, terwijl er later pas vragen worden gesteld over hun status. Is dat geen etnisch profileren? 

Homan, ook wel de ‘border-czar’ genoemd, laat zich er niet veel aan gelegen liggen: ‘Onze agenten kunnen mensen aanhouden, gebaseerd op hun locatie, werk of uiterlijk. Het zijn allemaal factoren die kunnen leiden tot een verdenking.’

De opmerkingen van de ICE-tsaar lijken te impliceren dat ICE niet altijd gericht mensen aanhoudt, maar dat ook doet wanneer er maar een vermoeden is dat een persoon illegaal zou kunnen zijn. Dat is waarom een federale rechter een aantal aanhoudingen na zijn uitspraken als onwettig bestempelt. In een rechtsstaat moet er namelijk wel een redelijke verdenking om een persoon te kunnen aanhouden, stelt zij vast. 

War zone

ICE-agenten houden zelfs mensen aan op basis van tatoeages die beeldmerken van Latijns-Amerikaanse criminele organisaties zouden zijn. Dat wordt als discutabel gezien. Het zou gaan om Venezolaanse mannen die lid zouden zijn van de Tren de Aragua-gang in dat land. Tatoeages die kronen of een klok afbeelden, zouden daarop wijzen. Volgens de regering-Trump hebben leden van de bende ervoor gezorgd dat het in de staat Colorado een ‘war zone’ is geworden. 

Trump laat zien hoe ver hij gaat in zijn zwartgalligheid. Hij post een plaatje, gemaakt met AI, waarop krokodillen te zien zijn met petjes op van ICE, als bewakers van het kamp

De lokale politie stelt dat dit niets met de bende te maken heeft, maar met criminaliteit in het algemeen. Inmiddels is er al een Venezolaan opgepakt, met een kloktatoeage. Zijn familie stelt dat de klok het tijdstip afbeeldt waarop zijn kind is geboren. Tweehonderd andere Venezolanen werden gedeporteerd en vastgezet in een gevangenis in El Salvador. De VS sloot met dat land een overeenkomst hiertoe. Daar worden ze op een vernederende manier, kaalgeschoren en met de hoofden naar beneden geduwd, aan camera’s getoond. 

Interessante vraag is wat nu het effect van de acties is en hoeveel mensen er daadwerkelijk worden uitgezet door ICE. En of het klopt dat het bij de uitzettingen gaat om wetsovertreders. Volgens de laatste statistieken, aan het begin van deze zomer, blijkt dat van de bijna 58.000 personen die ICE in detentie heeft, zo’n 72 procent in ieder geval geen strafblad heeft. Dat gaan om 27.000 mensen. Wel zijn er 14.300 personen die op een of andere manier worden vervolgd door de Amerikaanse justitie. Maar die zijn volgens de cijfers van ICE nog niet veroordeeld. 

Dit lijkt een belangrijk gegeven, omdat Donald Trump zijn kiezers natuurlijk angst heeft aangejaagd door te stellen dat al die illegalen zware criminelen zijn. ‘We hebben heel gevaarlijke mensen ons land binnengelaten. Moordenaars, criminelen, mensen van de ergste soort.’

De politieke tegenstanders van Trump wijzen erop dat er in de VS zo’n 48 miljoen immigranten aanwezig zijn, waarvan driekwart inmiddels staatsburger zijn geworden, over de bekende green card beschikken of tijdelijke visums hebben. Ze vragen zich af waar de jacht van Trump en de zijnen gaat stoppen. Duizenden mensen die over werkvergunningen beschikken en gezinnen stichtten in de VS, hebben nauwelijks meer een band met familie of kennissen in hun thuisland. 

Trump laat zich aan de wet in ieder geval niet veel gelegen liggen. Hij is aan het bekijken of hij mensen ook kan aanhouden en vastzetten, zonder dat ze – zoals vastgelegd onder de Amerikaanse constitutie – recht hebben op een proces. 

ICE is inmiddels de grootste veiligheidsorganisatie van het land geworden. Ze heeft grotere bevoegdheden gekregen om data van andere overheidsinstellingen te gebruiken om illegalen mee op te sporen. Ze is zelfs begonnen met het vervolgen van ambtenaren die niet mee willen werken met de aanhoudingen. 

Gestapo

Critici noemen het huidige ICE dan ook ‘Trumps Gestapo’. Een Amerikaanse journaliste die over fascisme schrijft, wijst erop dat ICE inmiddels de grootste politiemacht van Amerika is, groter dan veel legers van andere landen op de wereld. Ze vraagt zich af of Trump met ICE zijn eigen privémilitie aan het opzetten is, die – ‘als alle bruine en zwarte mensen op zijn om te deporteren’ – op kan treden tegen iedereen die het met zijn politiek niet eens is. 

Het beeld van Trumps politiek wordt er niet rooskleuriger op, als de staat Florida ‘Alligator Alcatraz’ inricht. Op een oud vliegveld in de moerassen van de staat worden primitieve tenten opgezet, om tegen de vijfduizend opgepakte illegalen te kunnen vastzetten. Vanwege de duizenden krokodillen en pythons in de moerassen eromheen, en de hitte, zou ontsnappen geen goed idee zijn. Trump laat zien hoever hij gaat in zijn zwartgalligheid. Hij post een plaatje, gemaakt met AI, waarop krokodillen te zien zijn met petjes op van ICE, als bewakers van het kamp. Bij een inspectie door Amerikaanse senatoren komt er vanuit de Republikeinen niets dan lof, de Democratische volksvertegenwoordigers zijn ontluisterd door de onmenselijke omstandigheden in het kamp. 

Welke belangen er allemaal spelen, wordt duidelijk als private bedrijven die de gevangenissen en beveiliging in de VS exploiteren, zo ongeveer begonnen te juichen toen The Donald weer aan de macht kwam. De contracten van deze commerciële partijen waren opgezegd door de respectievelijke Obama en Biden-administraties. Maar met de komst van Trump, die ze graag weer inzet in zijn kruistocht tegen de illegalen, stijgen hun koersen op de aandelenmarkten weer stevig. 

Het enthousiasme van het publiek voor de acties van ICE blijkt de laatste maanden overigens wel teruggelopen. Volgens een opinieonderzoek door het bureau Gallup is het percentage van het aantal Amerikanen dat de harde immigratiepolitiek goedkeurt, sterk afgenomen. 

Opmerkelijk is dat er door de jaren heen altijd meer Amerikanen zijn geweest die denken dat immigratie goed is voor het land. Het grootste deel van de Amerikaanse bevolking heeft ook liever dat de illegalen onder voorwaarden staatsburger kunnen worden, dan dat ze worden uitgezet. 

Interessant is dat de boeren waar ICE invallen heeft gedaan, aangeven dat het type blanke, autochtone Amerikaan het niet lang uithoudt in het zware werk dat de illegalen verrichten. ‘Vaak gaan ze er halverwege de dag alweer vandoor,’ aldus een boer.