YouTuber Nathan Vandergunst (Acid): jongerenheld maar verguisd door justitie

Aan het begin van de zomer was ie plots weer online: Nathan Vandergunst, beter bekend als Acid. Nog nooit van gehoord? Vraag eens aan je kinderen of ze hem kennen: grote kans dat dit het geval is. Acid heeft dan ook bijna 700.000 volgers op YouTube. Ongeveer de helft daarvan is Nederlander. Dat is ook de reden waarom de West-Vlaming zo’n vreemd accent heeft: een mengeling van zijn eigen dialect en Hollands, zodat hij elke jongere in de Lage Landen kan aanspreken. Dat zijn rare taaltje hem in Vlaanderen op spot en hoon komt te staan, neemt hij graag voor lief.

Acid weet dan ook verdomd goed waarmee hij bezig is. Door zijn vele volgers kan hij volledig leven van zijn video’s. Hij plaatst die op YouTube, waarna het platform er advertenties voor plaatst. Voor elke duizend views krijgt Acid 2,5 euro. Hij haalt bijna 2 miljoen views per maand, wat hem zo’n 4700 euro als maandloon oplevert. Niet slecht voor een 26-jarige die nog bij zijn moeder woont en zich als een overjaarse puber kleedt, inclusief petje achterstevoren. En dat is dan nog zonder de inkomsten uit productplacement gerekend.

De gynaecologiestudent werd na Acids video belaagd door honderden van zijn volgers. Daarop viel de politie bij Acid binnen en werd zijn computer in beslag genomen

Want als Acid een videogame speelt en daar een filmpje over maakt, passeert hij extra langs de kassa. Naar eigen zeggen is die gesponsorde content zelfs zijn grootste bron van inkomsten. Kortom: Acid verdient geld als water. En dan heeft hij ook nog een spaarrekening waarmee hij een postverbod van drie maanden kon opvangen. Dat verbod kreeg Acid in het voorjaar nadat hij in een van zijn video’s de identiteit van een gynaecologiestudent had bekendgemaakt. Die jongeman was veroordeeld voor verkrachting, maar kreeg geen straf. Dat vond Acid niet kunnen, dus postte hij de naam van de dader online.

De youtuber surfte zo mee op de verontwaardiging die de zaak veroorzaakte in Vlaanderen. Alleen: de rechterlijke uitspraak zat wel iets complexer in elkaar dan Acid deed voorkomen. Dat bleek toen de rechtbank van Leuven na alle commotie die door Acid was aangezwengeld, bij hoge uitzondering het volledige vonnis online zette. Daaruit bleek dat de gynaecologiestudent zich over een dronken studente had ontfermd die na een nachtje stappen bij een vriendin zou blijven slapen. Die vriendin was echter zonder haar vertrokken. Hij bracht de studente naar de woning van de vriendin, maar zij deed niet open. Onderweg kusten ze een paar keer. De gynaecologiestudent stelde vervolgens voor om bij hem te overnachten. Daar aangekomen hadden ze seks met elkaar. Volgens de student had ze daar toestemming voor gegeven.

Het meisje werd ’s ochtends wakker en stelde vast dat ze naast een onbekende jongen lag. Ze praatten wat na en het meisje vertrok. ’s Middags stuurde ze hem een bericht met de vraag wat er precies gebeurd was. Hij legde dat in enkele berichten uit, waarna ze niet meer reageerde. De volgende dag deed ze aangifte bij de politie.

Seksueel geweld

De rechtbank oordeelde dat er sprake was van verkrachting, omdat de studente zo dronken was dat ze onmogelijk toestemming kon geven. De gynaecologiestudent had dat moeten inzien. Op verkrachting staat in België een straf van 6 maanden tot 10 jaar. De rechtbank hield echter onder meer rekening met de omstandigheden en het schuldinzicht van de dader, en besliste om hem niet te straffen.

Volgens experts in zedenrecht is dit geen vreemd vonnis. ‘We denken heel vaak heel klassiek over daders van seksueel geweld, als monsterlijke mannen die ’s nachts uit de bosjes springen en hun slachtoffer overmeesteren en verkrachten,’ zegt de Belgische juriste, feministe en auteur Liesbet Stevens. ‘De realiteit is veel diverser, veel genuanceerder. Dat betekent ook dat we in onze strafrechtelijke aanpak van die feiten heel genuanceerd moeten kunnen zijn.’

Maar de schade was al aangericht. De gynaecologiestudent werd na Acids video belaagd door honderden van zijn volgers. Uiteindelijk diende de jongeman een klacht in. Daarop viel de politie bij Acid binnen. Hij bleek niet thuis te zijn. Zijn computer werd in beslag genomen en hij werd uitgenodigd voor een verhoor. Daarna werd hij vrijgelaten onder voorwaarden. Een van die voorwaarden: drie maanden niets posten. Wat hem circa 25.000 euro aan gemiste inkomsten kostte.

Acid kwam met die schorsing nog goed weg, althans voorlopig. Hij was een jaar daarvoor immers al veroordeeld tot drie maanden cel met uitstel voor gelijkaardige feiten. Aanleiding was toen de spraakmakende rechtszaak over de dood van de zwarte student Sanda Dia, die bij een ontgroeningsritueel stierf nadat hij onder meer gedwongen was om grote hoeveelheden visolie te drinken.

De betrokken jongeren van de studentenclub uit Leuven kregen eerder milde straffen en hun namen werden door de media ook niet gepubliceerd, ook niet na hun veroordeling. Schandalig, vond Acid, en een vorm van klassenjustitie: de jongeren kwamen allemaal uit gegoede families. Hij besloot dan zelf maar enkele namen bekend te maken. De video startte met: ‘We gaan mensen exposen, we gaan vertellen hoe dark ze zijn, en wat ze nu doen.’

Probleem: Acid, die zich ook maar baseert op wat er op het internet circuleert, noemde namen van studenten die wel lid waren van de organiserende studentenclub, maar niet bij het ontgroeningsritueel aanwezig waren en dus ook niet voor de rechter stonden. Een van hen is de zoon van de uitbaters van een Antwerps sterrenrestaurant. De site van die uitspanning werd na Acids video overstelpt met negatieve recensies zoals: ‘De visolie was er te veel aan’ en ‘Kost meer dan een persoon vermoorden’. Want Acids volgers zijn fanatiek, en ze zijn met velen.

De restaurantuitbaters dienden een klacht in tegen Acid, die dus drie maanden met uitstel kreeg. Dat uitstel hield in dat hij in de daaropvolgende drie jaar geen gelijkaardige feiten mocht plegen. Wat hij dus een jaar later wel deed door de naam van de gynaecologiestudent bekend te maken. 

Het is afwachten wat – naast de intussen verstreken periode van drie maanden waarin hij niets mocht posten – de gevolgen van Acids recidive zullen zijn. De zaak komt binnenkort voor de rechtbank. Zelf zegt hij absoluut geen schrik te hebben van de cel. De gynaecologiestudent mag intussen zijn opleiding niet afmaken. Dat heeft de universiteit eind augustus beslist.

Maar wie is nu eigenlijk die Acid?

Beste vlogger

Nathan Vandergunst is nog maar 13 jaar jong als hij op YouTube actief wordt onder de naam Acid. Dat alias is een verwijzing naar Hackers, een cultfilm uit 1995 met een hoofdrol voor de dan nog onbekende, 20-jarige Angelina Jolie. Een van de personages heet Acid. Het is een korte en makkelijke nickname, besluit Vandergunst. 

De eerste filmpjes tonen snowboardbeelden, maar al snel schakelt Acid over naar video’s over gamen. Hij toont allerlei tips and tricks, en trekt er steeds meer volgers mee. Af en toe post hij ook iets over een maatschappelijk thema dat hem boeit. Acid, tot dan nog vloggend in zijn West-Vlaams dialect, merkt dat steeds meer Nederlanders hem volgen. De tiener besluit daarop om zijn rare mix van West-Vlaams en Hollands te gaan spreken. Het legt hem geen windeieren: het aantal volgers neemt nog meer toe en in 2016 – hij is dan drie jaar aan het vloggen en is nog altijd maar 16 jaar – wint hij de Nickelodeon Kids’ Choice Award in de nieuwe categorie ‘beste vlogger van Nederland en België’.

Het is voor de commercieel denkende Acid het sein om vol voor zijn YouTube-carrière te gaan. Hij stopt met zijn vwo-opleiding in Blankenberge om in het nabijgelegen Brugge de opleiding ‘digital arts’ te gaan volgen. Hij wordt als een held onthaald door zijn nieuwe klasgenoten, die in hem een groot voorbeeld zien. ‘In Brugge is het meteen misgelopen,’ vertelde hij daar later over. ‘Een nieuwe school in een stad waar ik niet opgegroeid was, dat was geen goed plan. In Blankenberge was ik gewoon Nathan. In Brugge was ik vanaf dag één Acid, een bekende youtuber. Die eerste schooldag was vreselijk.

In Blankenberge heeft niemand op school ooit om een selfie gevraagd, in Brugge was het de ene selfie na de andere. Na de eerste week besefte ik dat ik beter in Blankenberge was gebleven. Maar ik kon niet meer terug, want ik had mijn examens niet afgelegd. Dus ik ben maar gebleven. En zo werd ik ook op school Acid. Ik was heel rebels. Ik deed domme dingen, omdat mijn klasgenoten dat verwachtten van mij. Zoals in de gangen met pizza’s gooien, dat filmen en op Snapchat zetten. Op een dag moest ik met mijn ouders bij de directie komen. Bleek dat ze al die Snapchatfilmpjes hadden opgeslagen.’

Acid wordt van school gestuurd. Het sein om voltijds te gaan vloggen, tot ongerustheid van zijn moeder. Of hij een plan B heeft? Het antwoord van haar zelfverzekerde zoon: ‘Enkel wie niet zeker is van zijn plan A heeft een plan B.’

Acids ouders komen snel tot het besef dat plan A wel degelijk werkt. Zijn fans zijn nogal aanklampend. Zo slagen ze erin te weten te komen waar hij woont, nadat Acid de gevel van de ouderlijke woning kort heeft getoond in een van zijn video’s. Via Google Maps komen ze de exacte locatie te weten. Ze bellen aan of wachten tot hij zich laat zien. ‘Zeker in de zomer bellen mensen hier voortdurend aan. Dan hebben ze een dagtripje naar Blankenberge gepland. Met mij een selfie maken is een tussenstop op hun sightseeingtour. Soms vind ik een briefje in de bus: “Je was er niet, we komen vanavond nog eens langs.” Dat is vreemd.’

Acid besluit daarop om de ouderlijke woning te laten blurren op Google Maps. Niet meteen de slimste zet. Het is het enige huis in heel Blankenberge dat geblurd is en nu dus nog sneller te vinden. 

Heel negatief

Het is de bluts met de buil, elk nadeel heeft z’n voordeel, want Acids grote bekendheid levert hem steeds meer volgers en dus meer inkomsten op. Maar de concurrentie is groot en ‘relevant’ blijven is een uitdaging. Dus moet er steeds weer gestunt worden. Zo out hij in een van zijn video’s zijn vader als homo. Die heeft Acids moeder verlaten voor een man. Alleen is het niet de bedoeling dat iedereen dat weet. Maar dat is buiten hun vloggende zoon gerekend, die het met al zijn volgers deelt. Niet dat zijn ouders dat erg vinden. Ze steunen Acid in zijn YouTube-carrière. Al kost hen dat wel enkele vrienden. ‘Ik vermoed dat ze nog steeds stiekem hopen dat Nathans verhaal mislukt,’ zegt zijn moeder. ‘In tegenstelling tot in Nederland is de reactie in Vlaanderen heel negatief als je vertelt dat je zoon YouTube-filmpjes maakt. “Maar wat doet hij voor werk?” Wel, die filmpjes dus. Dat gaat er bij velen niet in.’

Op zoek naar altijd weer spraakmakende content begeeft Acid zich steeds vaker op glad ijs. In 2018 brengt hij merchandise op de markt. Hij roept zijn minderjarige volgers op om de creditcard van hun ouders te stelen om zijn gloednieuwe Acid-truien te kopen. ‘Mag je deze trui niet kopen van je mama, doe het dan gewoon wél. Dit is exclusive voor de echte broers!’ Het levert hem niet alleen een item in het televisiejournaal op, maar ook een tik op de vingers van de Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame. Acid belooft beterschap, maar vervalt al snel in zijn oude gewoonten. YouTube beslist om de inkomsten uit nieuwe video’s op zijn kanaal niet meer over te maken. Acid start dan maar gewoon een nieuw kanaal: ACID 2. In een mum van tijd zit hij weer aan zijn aantal volgers.

Hij begeeft zich constant op glad ijs. In 2018 roept Nathan minderjarige volgers op om de creditcard van hun ouders te stelen om zijn gloednieuwe truien te kopen

In 2020 post hij een video waarin hij het YouTube-koppel CEMI, dat hem net onttroond heeft als populairste Vlaamse vlogger, bekritiseert en uithaalt naar hun volgers. Er start een heuse YouTube-oorlog, met wederzijdse uithalen en fans van beide kampen die zich actief mengen in de ruzie, tot doodsbedreigingen toe. YouTube grijpt opnieuw in en verwijdert enkele video’s wegens pestgedrag.

Gratis publiciteit

Het kan Acid weinig schelen: elke rel zorgt voor een hele hoop gratis publiciteit. De klassieke media hebben hem nu ook ontdekt en schrijven uitgebreid over zijn fratsen. Hij wordt een BV: Bekende Vlaming. In 2021 wordt hij gevraagd voor deelname aan het razend populaire programma De slimste mens ter wereld, met Erik Van Looy. Hij stoot door tot in de finaleweken. In datzelfde jaar brengt hij een single uit met die andere rebel die al op zeer jonge leeftijd begon te vloggen: Joost Klein. Het nummer Go, Acid! haalt de Vlaamse hitlijst. Maar nog belangrijker voor Acid: het scoort anderhalf miljoen views op YouTube. Kassa!

Het succes brengt hem samen met Joost Klein ook op de festivals Rock Werchter en Pukkelpop. Op dat laatste festival springt hij in het publiek en verwondt daarbij enkele mensen. Opnieuw haalt hij de nieuwssites. Net als wanneer hij het festival Tomorrowland zonder ticket binnensluipt, inbreekt in een digitale les aan de universiteit, of zich uitgeeft voor een ambtenaar van de stad Blankenberge.

Maar hij wordt pas echt groot nieuws als hij video’s post waarin hij justitie op de korrel neemt en zelf rechter speelt. Alle kranten brengen via liveblogs verslag uit van zijn proces. En als zijn computer in beslag wordt genomen regent het breaking news-alerts. Justitiespecialisten en politici worden uitgenodigd in televisiestudio’s om hun licht te laten schijnen over Acid.

Vlaams justitieminister Zuhal Demir vertolkt de mening van velen als ze hem een mediageile puber noemt. ‘Heeft die man er al eens bij stilgestaan dat het slachtoffer geen vragende partij zou kunnen zijn om op deze manier in de belangstelling te staan? Die kerel is geen voorvechter van een betere justitie. Die kerel vecht voor meer volgers en wie daarvan het slachtoffer is, maakt hem niets uit. Hij waant zich een held, maar dat is hij niet. Wat hij doet is gewoon oproepen tot wraak, tot represailles tegen de dader. Is dat wat we willen? Dat wanneer mensen het niet eens zijn met een straf, ze dan maar zelf kunnen beslissen hoe het moet aflopen? Dan kan iedereen het volgende slachtoffer zijn. Hier is geen excuus voor. Acid komt op voor Acid. Voor niemand anders.’

Hij is, net als zijn vriend Joost Klein, de held van een generatie. Een held zonder diploma, maar met een strafblad en een goedgevulde bankrekening

Maar ook anderen komen voor Acid op. Toen hij veroordeeld werd tot het betalen van een schadevergoeding aan de restaurantuitbaters die hij in zijn filmpje genoemd had, lanceerde hij een crowdfunding. In geen tijd haalde hij meer dan 100.000 euro op. Voor veel Vlaamse en Nederlandse jongeren legt Acid immers de vinger op de zere plek: rechters, politici en journalisten zijn wereldvreemd en komen te weinig op voor slachtoffers. En wie ouder is dan dertig begrijpt sowieso niets van Acid en wat hij doet.

Hij is, net als zijn vriend Joost Klein, de held van een generatie. Een held zonder diploma, maar met een strafblad en een goedgevulde bankrekening.