Leon Verdonschot: ‘Het debat over vrijheid van meningsuiting is in Nederland opgelopen op een doodvermoeiende gotspe’

Beste Julia Wouters,

Je was jarenlang de rechterhand van Lodewijk Asscher en schreef enkele boeken over politiek. Tegenwoordig ben je onder meer podcastmaker: samen met Amerika-kenner Raymond Mens ben je het vaste gezicht van de EO-podcast Spindoctors. Mens is net al jij politicoloog, en was campagnestrateeg bij de VVD. Het is een interessante podcast, omdat jullie politieke ontwikkelingen bespreken vanuit invalshoek van spindoctors, maar zeker ook omdat jullie het vrijwel altijd oneens zijn. 

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Daarom is de podcast van Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Klaas Dijkhoff (VVD) eveneens zo prettig. Het is zeker in deze tijd verfrissend om twee verschillende visies op een onderwerp te horen. Om af en toe eens instemmend mee te knikken met spreker A. En dan bij spreker B, die het tegenovergestelde betoogt, ook minstens een keer te denken: oké, daar heb je een punt. 

Als ik in De Telegraaf alle columns lees, lees ik keer op keer hetzelfde standpunt. Of het nu over Femke Halsema gaat (vreselijk), Frans Timmermans (afschuwelijk), de islam (levensgevaarlijk), Israël (goed) of milieubeleid (onzin). Lees ik NRC, dan idem dito: over Wilders (knetterslecht), Halsema (fantastisch), Israël (slecht) of de islam (top). Besluit Avrotros dat Nederland het Songfestival boycot als Israël meedoet, dan vindt heel X het een schande en heel Bluesky het vooral een schande dat het niet al eerder gebeurde. Iedereen heeft zich verscholen in zijn eigen konijnenhol, heeft de versterker opengedraaid en de ontvanger dicht. 

Een gesprek tussen twee tegenpolen leidt níét aan die eenzijdige voorspelbaarheid. Afgelopen week ging het in Spindoctors over de moord op Charlie Kirk. Jij liet je ontvallen dat je begrijpt dat mensen blij zijn met zijn dood. Dat is een opmerking waarover je veel kunt zeggen, maar niks positiefs. Maar dat is het kenmerk van een discussie, vooral als die hoog oploopt: je flapt er weleens iets uit dat je niet zo bedoelde, of niet zo had moeten zeggen, of niet eens hadden moeten dénken. Een vrije uitwisseling van ideeën levert nou eenmaal niet alleen maar verheven ideeën op. 

De reacties waren voorspelbaar, tot en met de oproepen aan de EO om te stoppen met de podcast. Het debat over vrijheid van meningsuiting is in Nederland opgelopen op een doodvermoeiende gotspe: links is woedend als Bob Vylan niet mag optreden, want vrijheid van meningsuiting, maar zet in één vloeiende beweging een handtekening onder een oproep aan adverteerders om GeenStijl of Vandaag Inside te boycotten. Rechts vindt het schandalig dat een Joodse comedian nergens in Amsterdam kan optreden, want het vrije woord voor iedereen, maar dan weer niet voor linkse punkzangers. Of voor linkse spindoctors. 

Het vrije woord wordt van álle kanten bedreigd. En als het wordt verdedigd, dan vaak door mensen die dat alleen doen als het hun éígen mening verwoordt. Dat is al doodvermoeiend. Maar nog erger is dat de paar mensen die wel nog hardop durven te denken en in gesprek gaan met opponenten, worden afgerekend op iedere verspreking, onhandige formulering of ongewenste opvatting. Dan moeten ze meteen weg. 

Zo blijft er uiteindelijk niemand over, of alleen geknevelde sprekers. Dus Julia Wouters: blijf vooral.