Drone-dreigingen in België lijken werk van door Rusland geronselde freelance criminelen

Onbekende drones heersen in het Belgisch luchtruim

De voorbije weken wordt België geconfronteerd met een reeks mysterieuze drone-incidenten boven strategische locaties. Drones doken op boven militaire basissen als Kleine Brogel en Elsenborn, maar ook boven burgerluchthavens zoals Zaventem en Luik. Telkens verschenen ze ’s nachts, vaak meerdere tegelijk of zelfs in formatie. Volgens de Belgische Defensie wijst dit op een gecoördineerde operatie. De veiligheidsdiensten laten weinig ruimte voor twijfel: alles wijst richting Russische betrokkenheid.

Hoewel harde bewijzen ontbreken, zijn de indicaties duidelijk genoeg om het land in hoogste staat van paraatheid te brengen. Bronnen binnen de veiligheidsdiensten stellen dat er 'geen redelijke twijfel meer mogelijk' is. Het patroon, de timing en de locaties tonen een planmatige aanpak. De incidenten gebeuren bovendien precies op het moment dat België centraal staat in de Europese discussie over de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear in Brussel. Volgens ingewijden zou dat motief sterk meespelen: Rusland zou met deze acties een waarschuwing willen sturen aan het land dat een sleutelrol speelt in het financieel blokkeren van Russische miljardenfondsen.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

De Belgische minister van Defensie, Theo Francken, was duidelijk: dit is geen werk van amateurs. De drones worden professioneel bestuurd, vermoedelijk vanaf grote afstand. Mogelijk zelfs buiten Belgisch grondgebied. Er wordt rekening gehouden met scenario’s waarbij toestellen worden gelanceerd vanaf schepen in internationale wateren, vergelijkbaar met eerdere incidenten in Denemarken. Dat maakt opsporing en interceptie moeilijk. Wie de toestellen bestuurt, bevindt zich mogelijk honderden kilometers verderop.

Francken pleit daarom voor een versterking van het NASC, het Nationale Luchtbewakingscentrum, dat de Belgische luchtbewegingen volgt. De minister wil een geïntegreerd systeem om het luchtruim in de gaten te houden. 'We moeten luchtbewegingen onmiddellijk kunnen detecteren,' zei hij. 'De dreiging is reëel, maar de middelen om ze te counteren blijven beperkt,' aldus Francken.

Het netwerk achter de drones: criminele freelancers

Als Rusland inderdaad achter de incidenten zit, is het de vraag wie de drones daadwerkelijk bestuurt. Defensie-expert Roger Housen, oud-kolonel, zei tegen VRT dat het Kremlin dat doet via een schimmig netwerk van 'criminele flexjobbers'. Dit zijn freelancers, kleine criminelen en leden van motor- en drugsbendes die voor geld operaties uitvoeren zonder precies te weten voor wie ze werken.

Via versleutelde chats of het dark web worden zulke mensen eerst gerekruteerd voor kleine 'klusjes': foto’s nemen, iets saboteren, en daarna dus zelfs drones laten vliegen boven strategische locaties. De betaling is aantrekkelijk, de risico’s minimaal. De instructies zijn tot in detail uitgewerkt: welk type drone, waar opstijgen, hoe landen, welke route volgen. Sommige drones vliegen zelfs volledig autonoom via GPS-routepunten, zodat de piloot nooit fysiek in de buurt hoeft te zijn.

Housen schetst dat de beproefde Russische methode eerder in Oost-Europese landen is toegepast. In Estland werd bijvoorbeeld een man opgepakt die voor geld sabotageopdrachten uitvoerde. De connectie leidde via vijf tussenpersonen naar een pro-Russische activist. Deze formule, het inzetten van criminele uitvoerders met onduidelijke opdrachtgevers, biedt Moskou alle voordelen van sabotage-acties zonder directe aansprakelijkheid.

Het doel is niet noodzakelijk spionage. Rusland beschikt volgens Housen over uitstekende satellieten. Volgens de expert draait het eerder om intimidatie en ontregeling. Herhaalde luchtruimschendingen zaaien verwarring, versterken het gevoel van onmacht en beïnvloeden politieke besluitvorming. Op de achtergrond speelt bovendien een strategische berekening: Europese landen worden gedwongen meer te investeren in anti-drone-systemen en luchtverdediging, waardoor minder middelen naar Oekraïne gaan. Met relatief goedkope middelen bereikt Rusland zo een groot geopolitiek effect.

Angst en onrust bij de Belgische bevolking

In de plaats Peer, vlak bij de luchtmachtbasis van Kleine Brogel, is de spanning tastbaar. Bewoners meldden aan VRT dat de drones de afgelopen nachten telkens opnieuw opdoken. Politie en Defensie rukten onmiddellijk uit, maar zonder resultaat. De korpschef van de lokale politie, Stefan Volckaerts, bevestigt dat het onderzoek nog loopt. Hij sluit copycatgedrag niet uit: mensen die geïnspireerd door de mediabelangstelling die zelf drones laten opstijgen.

Toch overheerst bij veel inwoners angst en onzekerheid. 'Het maakt me toch angstig,' zei Ans, een bewoonster. Anderen vrezen dat het een voorbode is van oorlog. Er zijn ook stemmen die pleiten voor een hardere aanpak: 'Van mij mogen ze ze gerust uit de lucht schieten", zei een andere inwoner tegen VRT.

Defensie-experts waarschuwen echter voor paniekreacties. Thomas Petracca van het bedrijf Sennhive, gespecialiseerd in dronedetectie, pleit voor kalmte en langetermijninvesteringen in detectie-technologie. 'We moeten vermijden dat we met paniek reageren,' zei hij tegen VRT.

Rusland ontkent betrokkenheid

Ondertussen komt vanuit Moskou een krachtige ontkenning. De Russische ambassade in Brussel verklaarde dat de Russische Federatie op geen enkele manier betrokken is bij drone-operaties in het Belgisch luchtruim. Volgens de ambassade heeft Rusland 'noch motieven noch interesse' in dergelijke activiteiten. De suggestie dat de drones verband houden met de kwestie-Euroclear wordt als speculatief beschouwd.

In een schriftelijke reactie beklemtoont Rusland dat de Belgische autoriteiten geen directe beschuldigingen hebben geuit, enkel 'hoogstwaarschijnlijke veronderstellingen'. Moskou zegt bereid te zijn tot dialoog met België, mits het debat op 'professionele wijze' wordt gevoerd in plaats van via 'opruiende retoriek of megafoondiplomatie'.