Leon Verdonschot: 'Het ligt niet aan de vrouwen. Het ligt aan jullie systeem'

Beste Universiteit Twente,

Bij jullie kun je onder meer technische geneeskunde studeren. Informatica. Bestuurskunde. Sociale wetenschappen. Wie bij jullie heeft gestudeerd, kan bijvoorbeeld burgemeester van Utrecht worden (Sharon Dijksma), of miljardair (ondernemer Jitse Groen, die op zijn 21ste als student Just Eat Takeaway oprichtte). Wie afstudeert met een proefschrift van zeer hoog wetenschappelijk niveau, die studeert met lof af: cum laude.

Althans, nu nog. Dat gaan jullie afschaffen, per 1 januari. De reden: ongelijkheid. De cum laude-onderscheidingen pakken ‘systematisch nadelig’ uit voor vrouwelijke promovendi. Daarom verdwijnen ze. (Die onderscheidingen bedoel ik nu, niet de vrouwelijke promovendi. Ik zeg het er voor de zekerheid maar even bij, omdat hier nu al zóveel misgaat.)

Laten we eens bij het begin beginnen. Er blijken dus meer mannen dan vrouwen cum laude af te studeren, ook procentueel. Dat kan. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat mannen meer proefschriften van uitzonderlijke kwaliteit schrijven dan vrouwen. Het zou me verbazen, maar het kán. Gelijke uitkomsten mogen nooit een doel op zich zijn, want inzet en talent zijn nou eenmaal niet gelijk verdeeld. 

Wat wél een doel op zich moet zijn: een gelijke startpositie. Gelijke kansen, dus. Als ik jullie verklaring goed begrijp, is daar nu geen sprake van. Vrouwen worden negatiever beoordeeld dan mannen. Het verschil in beoordeling blijkt het grootst wanneer de commissie volledig uit mannen bestaat. Het ligt dus niet aan de vrouwen. Het ligt aan het systeem. 

Dat lijkt me een groot probleem, met een vrij simpele oplossing. Als bij een jurysport blijkt dat de jury stelselmatig één groep mensen bevoordeelt en een andere groep benadeelt, gebeuren twee dingen: de criteria gaan op de helling en de jury wordt vervangen door een jury die wél eerlijk beoordeelt. Nooit verdwijnt dan de béker. Bij een zangwedstrijd geldt hetzelfde: nooit wordt dan maar de eerste prijs geschrapt. Bij élke maatschappelijke misstand waar sprake is van oneerlijke beoordeling wordt gekeken naar de beoordelaar, en de criteria. Naar het systeem.

Deugt het systeem niet, dan moet het systeem worden veranderd. Beoordeelt een commissie met alleen maar mannen erin vrouwen nadeliger? Dan mogen commissies nooit meer alleen uit mannen bestaan. Dat doen jullie niet. Jullie schaffen gewoon je hele eervolle ‘cum laude’-vermelding af. Je schaft daarmee de beloning voor excellentie af, omdat je zélf ondermaats presteert. 

Ik las op sociale media verontwaardigde berichten van mensen die dit doorgeslagen woke-gedrag vinden. Maar het is juist het tegenovergestelde van woke. Woke zou zijn: gelijke uitkomsten eisen, ongeacht de prestaties. Maar dit is: ongelijke kansen niet bestrijden, wel de consequentie van die ongelijkheid afschaffen. Zodat je er niks meer aan hoeft te doen, omdat je er niet meer mee wordt geconfronteerd.  

Het is lui, het is verkeerd en het is dom. Het is in alles het tegenovergestelde van zeer hoog wetenschappelijk niveau.

Leon Verdonschot