Virtuele soldaten, echte leugens: AI als Russisch propagandawapen

AI-video’s over vermeende omsingeling bij Koepjansk

Volgens The New Voice of Ukraine circuleren er sinds kort door Rusland gemaakte AI-video’s waarin wordt beweerd dat Oekraïense troepen volledig zijn omsingeld bij de stad Koepjansk. In de beelden zijn zogenaamd Oekraïense soldaten te zien die de nederlaag erkennen, maar experts ontdekten dat hun gezichten en stemmen kunstmatig gegenereerd zijn.

De lipbewegingen komen niet overeen met de woorden en de toon klinkt onnatuurlijk, volgens experts duidelijke tekenen van synthetische productie. Oekraïense autoriteiten benadrukken dat er geen sprake is van een daadwerkelijke omsingeling en noemen de video’s een poging tot psychologische oorlogsvoering.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Deepfakes van huilende Oekraïense soldaten

Ook Deutsche Welle onderzocht recent verspreide video’s van huilende Oekraïense soldaten, die volgens Russische kanalen 'de hopeloosheid aan het front' moesten tonen. Uit de factcheck blijkt dat de beelden volledig vals zijn: de soldaten bestaan niet, en de gezichten vertonen typische AI-kenmerken zoals wazige ogen en onnatuurlijke mimiek.

Daarnaast bleek de stem afkomstig van een tekst-naar-spraakprogramma. De video’s werden gedeeld op sociale media om emoties op te wekken en het moreel van Oekraïense troepen en hun internationale supporters te ondermijnen.

De bovenstaande video die door Nexta werd gedeeld is slechts een van de vele voorbeelden van door Rusland gefabriceerde AI-propaganda. Het zouden Oekraïense soldaten voor moeten stellen die na een verlies op het slagveld vertrekken. De beelden zijn echter schokkerig en robotisch. Bovendien rolt de rolstoel rechts in beeld automatisch, zonder geduwd of gebruikt te worden door de soldaat zelf. Daarnaast zijn de soldaten allemaal zo schoon als maar mogelijk is.

Digitale oorlogsvoering met nieuwe middelen

De inzet van AI-gegenereerde beelden markeert een nieuwe fase in de Russische desinformatiecampagne. Waar propaganda vroeger vooral via tekst en foto’s verliep, zorgen deepfakes nu voor een geloofwaardiger vorm van misleiding. Dit vergroot de noodzaak om bronnen te controleren en beeldmateriaal te verifiëren. Wat op het eerste gezicht echt lijkt, kan immers volledig door AI zijn gegenereerd, een gevaarlijke ontwikkeling in een oorlog waarin informatie even krachtig is als wapens.