Leon Verdonschot: 'Zelden vatte iemand de gebreken van het liberalisme beter samen'

Beste Frits Huffnagel,

Het was misschien wel het vrolijkst makende nieuws van 2025: de VVD, de partij waarvan iedere vertegenwoordiger het in iedere zin heeft over gezonde financiën, blijkt in geldnood te zitten. Daarom gaat de VVD, de partij waarvan iedere vertegenwoordiger zich in iedere zin uitspreekt tegen lastenverzwaring, die vertegenwoordigers verplichten een deel van hun inkomsten af te dragen. Hun lasten worden dus verzwaard. De VVD, de partij die campagne voerde met de leus ‘rust in je portemonnee’, brengt onrust in de portemonnee van haar eigen mensen. 

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Het is hilarisch en dan niet eens (alleen) uit leedvermaak, maar ook ter lering. Ik ben geen liberaal, en als ik moet uitleggen waaróm niet, is dit het perfecte voorbeeld. In mijn logica is het namelijk volstrekt logisch dat ieder individu bijdraagt aan een samenleving waar hij of zij veel aan heeft te danken. In een samenleving is die bijdrage belasting, die je betaalt om een maatschappij in stand te houden die bijvoorbeeld onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur biedt: allemaal randvoorwaarden voor een leven waarin mensen hun leven kunnen leiden, hun werk kunnen doen, en daardoor geld kunnen verdienen. 

Een politieke partij is in zekere zin een miniversie van die samenleving. Laat ik jou als voorbeeld nemen. Je was onder meer Amsterdams en Haags raadslid voor de VVD, speechschrijver voor VVD-minister Gerrit Zalm, VVD-wethouder en campagneleider van VVD-leider Mark Rutte. Het werk dat je daarbuiten deed, kwam veelal rechtstreeks of indirect voort uit je VVD-activiteiten. Het is dus niet overdreven om te stellen dat je je carrière aan je partij hebt te danken. 

Jouw tegenargument zal zijn: de VVD heeft ook veel aan mij te danken. Dat klopt, maar daar kreeg je dan ook voor betaald. In mijn niet-liberale logica is het volstrekt logisch dat je ook financieel iets terug levert aan de partij waar je je carrière aan hebt te danken. Namelijk de partijvariant op belasting, dus afdracht. Heel veel andere partijen kennen zo’n systeem al, van het CDA tot de PvdA. Het meest bekend (of berucht) is natuurlijk het afdrachtssysteem van de SP, waar het volledige salaris naar de partij gaat, die dan een deel ervan (ik meen: tien voedselbonnen) naar de parlementariër overmaakt. 

Dat is het ene uiterste. Het andere uiterste ben jij. Want jij stelde op BNR dat zo’n vergoeding wel een goed idee is, maar dan alleen vrijwillig. Dat is een favoriet argument van liberalen als het gaat over de verantwoordelijkheid van bedrijven: mag, maar alleen vrijwillig. Het is een ander woord voor: ‘niet’. Als VVD’ers als jij allemaal al vrijwillig zouden afdragen, had je partij geen financieel probleem gehad. Sommige oplossingen werken alleen wanneer ze verplicht zijn, omdat ze dan voor iederéén gelden. Jij bent daar tegen, zei je op BNR. Want een verplichte afdracht is ‘niet liberaal’. Zelden vatte iemand het liberalisme beter samen. Het is het tegenovergestelde van verantwoordelijk en van sociaal. Het is vrijblijvendheid, die goed uitpakt voor enkele individuen, en slecht voor het collectief.