Commercie van leed onder vuur: veiling van Holocaust-objecten geannuleerd

Aangeboden stukken leidden tot verontwaardiging

In het Duitse Neuss zou een veiling plaatsvinden onder de titel 'Das System des Terrors, 1933-1945'. De catalogus omvatte meer dan zeshonderd kavels, variërend van persoonlijke aantekeningen van voormalige kampcommandanten tot dagboeken van Joodse onderduikers. Ook werden Jodensterren, werkvergunningen voor kinderen uit getto’s en brieven van concentratiekampgevangenen aangeboden.

De indringende en vaak zeer persoonlijke documenten riepen direct de vraag op of historisch leed überhaupt verhandelbaar mag zijn. Kritische stemmen wezen erop dat deze objecten deel uitmaken van het collectieve geheugen en een belangrijk educatief doel dienen, en dus thuishoren in musea of archieven in plaats van in de commerciële markt.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Kritiek op ‘commercie van leed’ dwingt ingrijpen

Historici, organisaties en nabestaanden reageerden geschokt op de verkoop. Zij spraken van een ‘commercie van leed’ die de waardigheid van slachtoffers en overlevenden schaadt. De kritiek richtte zich niet alleen op het aanbod, maar ook op de manier waarop de stukken waren gepresenteerd: alsof de emotionele en historische waarde een verkoopargument vormden.

De ophef zwol snel aan, zowel in Duitsland en Polen als elders. Onder druk van publieke en politieke verontwaardiging besloot het veilinghuis uiteindelijk de volledige catalogus offline te halen. Kort daarop werd de veiling officieel afgelast, daarmee werd gehoor gegeven aan de oproep om respectvoller met dit erfgoed om te gaan.

Toekomst van de collectie nog onzeker

Nu de veiling niet doorgaat, rijst de vraag waar de documenten uiteindelijk zullen belanden. De omvangrijke collectie was afkomstig uit privébezit, maar de herkomst en volledige samenstelling zijn onduidelijk. Diverse instellingen pleiten ervoor de stukken over te dragen aan een museum, archief of gedenkplaats, waar ze kunnen worden onderzocht en verantwoord bewaard.

Ook wordt gekeken naar mogelijke juridische stappen om de collectie veilig te stellen, zodat de documenten niet alsnog op de commerciële markt verdwijnen. Het uiteindelijke doel is ervoor te zorgen dat dit gevoelige materiaal wordt beschermd en gebruikt voor educatie, onderzoek en herdenking. Polen zou onderzoeken of het land beslag mag leggen op de collectie, om die vervolgens aan het Auschwitzmuseum over te kunnen dragen.