80 jaar Proces van Neurenberg: Rudolf Hess - de nazi die solo naar Schotland vloog voor vrede

80 jaar Proces van Neurenberg

Het Proces van Neurenberg (20 november 1945- 1 oktober 1946) was een baanbrekend internationaal proces in de Duitse stad Neurenberg. 24 kopstukken van het NSDAP-regime en hoge militairen en staatsfunctionarissen werden berecht voor oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en misdrijven tegen de vrede.

Het tribunaal werd ingesteld door de vier geallieerde machten: de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, en hanteerde een nieuw internationaal rechtsmodel waarin top verantwoordelijken konden worden aangesproken op systematische gruweldaden. Het proces markeerde een belangrijk keerpunt in het internationaal strafrecht omdat voor het eerst niet enkel landen elkaar vervolgden, maar individuele leiders ter verantwoording werden geroepen voor collectief leed en misdaden die tot dan toe nauwelijks strafrechtelijk werden aangepakt.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Rudolf Hess: een NSDAP-kopstuk met een markant verhaal

Rudolf Hess werd in 1894 geboren in Alexandrië, waar zijn Duitse familie verbleef vanwege handelsactiviteiten. Na zijn jeugd in Egypte verhuisde hij naar Duitsland, waar hij een militaire opleiding volgde en deelnam aan de Eerste Wereldoorlog. Hij raakte tijdens meerdere slagen gewond, en volgde nadat hij voldoende hersteld was een opleiding tot gevechtsvlieger. De Eerste Wereldoorlog was echter al voorbij voordat hij als vlieger kon worden ingezet.

In de chaos van de naoorlogse jaren sloot Hess zich aan bij de NSDAP, waar hij al snel uitgroeide tot een vertrouweling van Adolf Hitler. Na de mislukte Bierkellerputsch zat hij samen met Hitler gevangen, en schreef hij mee aan Mein Kampf. Vanaf begin jaren dertig bekleedde hij hoge functies binnen de partij en werd hij benoemd tot Hitlers plaatsvervanger.

Hoewel hij een centrale rol speelde in de opbouw van het naziregime, verloor Hess na verloop van tijd invloed door de opkomst van rivalen binnen de partijtop. Toch bleef hij een van de bekendste kopstukken van het nationaalsocialistische Duitsland. Zowel tijdens zijn gevangenschap in Groot-Brittannië als na zijn veroordeling tijdens het Proces van Neurenberg waren er twijfels over zijn psychologische toestand.

Vlucht naar Schotland en gevangenschap in Groot-Brittannië

Op 10 mei 1941 verraste Rudolf Hess vriend en vijand met een spectaculaire solovlucht naar Schotland. Zijn doel was een geheime vredesmissie: hij hoopte een overeenkomst te sluiten met het Verenigd Koninkrijk om een einde te maken aan de oorlog met Duitsland. Zijn doel was om de Hertog van Hamilton daarover te spreken, nabij Glasgow.

Hess werd opgejaagd door een Engels gevechtsvliegtuig en besloot te klimmen tot een hoogte van 1800 meter. Voor het eerst in zijn leven sprong hij met een parachute uit een vliegtuig. Bij zijn landing brak hij zijn enkel en werd Hess direct gearresteerd en onder streng toezicht geplaatst door de Britse autoriteiten. Hess was op 10 mei 1941 vertrokken. Pas op 14 mei hoorde zijn vrouw Ilse Hess via de Duitse radio dat haar man was opgepakt in Groot-Brittannië.

Hij verbleef op meerdere locaties, waaronder de Tower of London en beveiligde militaire complexen, waar hij werd ondervraagd over zijn motieven en geestelijke toestand. Tijdens zijn gevangenschap leefde hij geïsoleerd, met beperkte toegang tot informatie en minimale mogelijkheden tot contact met de buitenwereld. Zijn onverwachte vlucht leidde tot grote verbijstering, zowel bij de geallieerden als binnen het naziregime, dat zich publiekelijk van hem distantieerde.

Veroordeling tijdens het Proces van Neurenberg en gevangenschap in Berlijn

Na de oorlog verscheen Rudolf Hess als een van de hoofdverdachten tijdens het Proces van Neurenberg. Hij werd schuldig bevonden aan misdrijven tegen de vrede en deelname aan de leiderschapsstructuur van het naziregime. Het tribunaal legde hem een levenslange gevangenisstraf op, die hij uitzat in de streng bewaakte Spandaugevangenis in Berlijn.

In de decennia die volgden bleef Hess een geïsoleerde en controversiële figuur, mede doordat hij lange tijd één van de weinige of zelfs de enige gevangene in Spandau was. Zijn gezondheid verslechterde geleidelijk, maar hij bleef tot op hoge leeftijd in detentie.

Rudolf Hess werd in 1987 dood aangetroffen in de Spandaugevangenis, officieel door zelfmoord, al bleef zijn familie twijfels houden en stelde een eigen autopsie dat mogelijk derden betrokken waren. Zijn graf in Wunsiedel groeide uit tot een bedevaartsoord voor neonazi’s, ondanks juridische pogingen om deze samenkomsten te stoppen. Toen het grafrecht in 2011 afliep, besloot zijn familie op aandringen van de gemeente het niet te verlengen. Het graf werd geruimd en zijn as werd op zee uitgestrooid.