Bart Nijman: ‘Iedereen in het politieke spel doet maar wat, bijna niemand bereikt nog iets'

De stoofpeertjes sudderen zachtjes in de rode port, de lichtjes in de kerstboom dansen met een luie slag en de stress en drukte die het staartje van het jaar doen aanvoelen als een accordeon waaruit de laatste lucht wordt geperst, maken plaats voor het montere besef dat het gourmetstel uit de mottenballen mag.

De laatste e-mails worden weggewerkt en half afgemaakte projecten slepen we de prullenbak in om het nieuwe jaar met een schone lei te beginnen. Misschien nog een paar semi-verplichte kerstborrels met quasi-leuke collega’s maar dan: de relatieve stilte van Kerstmis, waarin je alle tekortkomingen mag parkeren (of verdrinken in glühwein) en de rest van de verplichtingen over de jaarwisseling heen getild worden.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Mocht u vrezen dat u niet genoeg heeft gedaan of bereikt dit jaar, denk dan eens aan al die politici die Kamervragen stelden over randzaken, die in debatten stonden te pleiten voor ‘de noodzaak’ voor strikter klimaatbeleid, om ‘haast te maken’ voor meer woningen of die voor ‘snelle maatregelen’ pleitten tegen de asielinstroom. Of aan de bestuurders die brandbrieven schreven over wolven en noodpakketten, of hun noodkreten over fatbikes, spreidingswetten of armoedebeleid in een grote leegte lieten galmen.

Geen van allen hebben zij Nederland een millimeter vooruit bewogen. Iedereen in het politieke spel doet maar wat, bijna niemand bereikt nog iets. Ook de formatie wordt over de jaarwisseling getild en daarna lonkt een minderheidskabinet van drie in geflatteerde zetels bijeengeraapte middenpartijen die allang geen liefde meer delen. Ook daar hoef je niets van te verwachten – de plenaire zaal van de Tweede Kamer, de stuurhut van de democratie, is al een tijdje onbemand.

Retoriek is het laatste redmiddel van de macht geworden. Uw wens voor praktische voortvarendheid boven bureaucratische onwil is ‘populisme’, kritiek op haperende instituties is ‘ondermijning van de democratie’ en walging van juridisering van politieke wetgeving is een ‘aanval op de rechtsstaat’. De stuurhut verwijt de machinekamer niet vooruit te willen.

Het is retoriek die als korrels zand door een zandloper glijdt. Vanuit de stuurhut loopt dat zand direct in de motor van de maatschappij, die hapert. De tijd om het politieke tij te keren raakt op, maar geen enkele politicus weet woorden van aanmoediging te vinden, laat staan de knoppen en hendels te bedienen waarmee de boel in voorwaartse beweging kan komen.

‘De problemen in het land schreeuwen om een oplossing,’ zeggen politici van alle gezindten en in alle toonaarden. Maar woorden van zand kunnen geen machine smeren. Slangenolie ook niet trouwens. U mag nu de rust van kerst omarmen. Na de jaarwisseling pakt u het werk weer op – vlijtig, voortvarend. Laat u niets anders aanpraten: dat het schip van staat stuurloos is, ligt niet aan de vereende krachten van de maatschappelijke machinekamer.