137 jaar na dato: de waarheid over Van Goghs afgesneden oor

De mythes achter de oorlel

Het wereldberoemde incident vond plaats op 23 december 1888, in het Zuid-Franse Arles. Na een hoogoplopend conflict met collega-kunstenaar Paul Gauguin, sneed Vincent van Gogh in een 'kunstenaarsverdwazing' zijn oor af. Decennialang was de officiële lezing dat hij slechts een deel van zijn oor, mogelijk alleen de oorlel, had verwijderd.

Deze aanname was grotendeels gebaseerd op de verklaring van de vrouw van zijn broer Theo, wier getuigenis zwaarder woog dan de vaak als onbetrouwbaar bestempelde, tegenstrijdige berichten van onder meer Gauguin en de politie.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Een doktersbriefje bracht duidelijkheid

Aan de jarenlange speculatie kwam in 2016 een einde door een vondst van schrijfster Bernadette Murphy. In een archief ontdekte zij een vergeeld receptenbriefje. Op dit briefje had dr. Félix Rey, de arts die Van Gogh destijds behandelde, op verzoek een tekening gemaakt van de verwonding.

De schets liet onmiskenbaar zien dat Van Gogh vrijwel zijn gehele oorschelp had afgesneden; enkel de oorlel bleef over. Deze tekening loste het vraagstuk, waarover een eeuw lang werd gediscussieerd, in één klap op.

Het oor als symbool van een groter raadsel

Hoewel de ontdekking met zekerheid vaststelt wat er precies gebeurde met het oor, blijft de vraag waarom grotendeels onbeantwoord. De exacte aard van zijn ziekte en de gedachten die door zijn hoofd gingen tijdens de zelfverminking, blijven een mysterie.

Het afgesneden oor is daarmee meer dan alleen een gruwelijk detail; het is uitgegroeid tot het bekendste symbool van Van Goghs gekwelde genialiteit en de ziekte die hem zijn leven lang achtervolgde.