Within Temptation-gitarist Ruud Jolie: 'Ik sta niet meer nuchter op het podium'

Nieuwe Revu ontmoet Ruud Jolie
Waar? In zijn woonkamer in Tilburg, de stad waar Jolie geboren en getogen is. Nog iets genuttigd? Twee kopen koffie. Het gesprek wordt halverwege stilgelegd voor een ‘refilletje’. Verder nog wat? Na het gesprek gaat Jolie direct naar een eerste therapiesessie bij een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in tremors.

Within Temptation wordt vaak genoemd als een van Nederlands grootste muzikale exportproducten en geldt wereldwijd als een van de vaandeldragers van de symfonische metal. Kun je ter illustratie van jullie populariteit vertellen hoe jullie laatste tour eruitzag?
‘Wij zijn tegenwoordig toch wel een arenaband. Of in ieder geval was onze laatste tour, in 2024, een ronde langs arena’s in heel Scandinavië, Spanje, Portugal, Duitsland, Polen, Hongarije, Engeland, Wales en meer. In het ene land speel je weleens in wat kleinere zalen, maar in Polen, Finland en Nederland hadden we binnen een week de grootste concertzaal van het land uitverkocht.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Afgelopen zomer kwam daar nog een festivalrun achteraan met ook vaak headlineposities op festivals van zeventig-, tachtigduizend man. En in de maanden voor de Europese tour deden we een leg in Zuid-Amerika.’

Tijdens de 2014 Hydra World Tour speelden jullie in twintig maanden tijd 134 shows op vier verschillende continenten. Hier zat een weekend bij waar jullie op donderdagavond in Spanje speelden, de dag daarop in Portugal, zaterdagochtend per gecharterde privéjet naar Engeland, om de dag erna door te vliegen naar een festival in Canada. Hoe is het om dat soort tourschema’s te doen?
‘Dat weekendje was wel extreem, hoor. Het management heeft toen ook expliciet gevraagd of wij dat zagen zitten, want het was natuurlijk krankzinnig. Maar kijk, ik heb geen kinderen en was toen nog tien jaar jonger, dus ik vond het wel vet. Dit was tenslotte waar ik van droomde toen ik als jochie van veertien mijn eerste krakkemikkige E-akkoord aansloeg.

‘Tijdens de Zuid-Amerikaanse tour hebben we dertien keer gevlogen in veertien dagen tijd. Daarna hebben we ook wel gezegd: dit gaan we niet meer doen’

Tegelijkertijd was het echt niet zo glamoureus als mensen misschien denken; tijdens de Zuid-Amerikaanse leg van die tour hebben we volgens mij dertien keer gevlogen in veertien dagen tijd. Dus dat was aankomen in het land, even tukken, snel door naar de zaal voor de soundcheck, spelen, en om één uur ’s nachts weer terug naar het hotel. De volgende ochtend moesten we om zes uur immers weer in de lobby klaarstaan om naar het volgende land te gaan. Daarna hebben we ook gezegd van ja, dit gaan we niet meer doen. Maar die ene keer was wel bijzonder om mee te maken.’

En die Zuid-Amerikaanse fans zijn extra bijzonder nietwaar?
‘Ja, als jong ventje droomde ik nooit zo over touren in Zuid-Amerika, maar ik had vooraf wel begrepen dat de fans daar krankzinnig zijn. Nou, wij voelden ons zowat de Beatles toen we daar aankwamen, want ze wachten je gewoon op bij het vliegveld terwijl je eigenlijk best chagrijnig bent omdat je net drie uur geslapen hebt en er niet uitziet.

Maar al die mensen hebben ook hun tijd opgeofferd om met je op de foto te mogen. Vervolgens rijden ze achter je aan, staat er een hele horde fans bij het hotel, echt waanzinnig.’

Haal je na 24 jaar bij Within Temptation nog steeds plezier uit dat soort ervaringen? 
‘Absoluut, anders zou ik er per direct mee stoppen.’

Dus muziek heeft nooit als een verplichting gevoeld?
‘Ik probeer altijd via het mantra van de drie P’s te werken: Poen, Plezier, Prestige. Het mooiste is natuurlijk als ze alle drie aanwezig zijn, maar twee is ook genoeg. Of als een van die P’s zwaar weegt, dus ook al is het helemaal niet leuk en schiet ik er qua profilering niets mee op, maar het betaalt wel goed: why not? Of als het juist niks verdient, maar je staat gewoon lekker met vrienden op een braderie te spelen: ook prima.

Dat is iets wat ik mezelf altijd heb voorgenomen toen ik naar het conservatorium ging en professioneel muzikant werd: dat hobbygevoel mag ik nooit kwijtraken. Hiermee zeg ik niet dat touren altijd alleen maar leuk is, maar zeker de boys zijn echt mijn beste maten. Ik ben vorige week nog een paar dagen naar Stockholm geweest om de verjaardag van mijn medegitarist Stefan te vieren, die daar woont. Dus dat doen we ook en ik vind de band gewoon nog heel erg tof.’

Over het conservatorium gesproken: jij bent in 1999 afgestudeerd op lichte muziek. Hoe komt een gediplomeerd jazzgitarist terecht in de wereld van de zware metalen?
‘Het was een andere volgorde. Ik was altijd al een metalhead: op mijn twaalfde werd ik fan van Iron Maiden, dus moest en zou ik elektrische gitaar leren spelen. Uiteindelijk ben ik met die gitaar ook vooral de metal-kant opgegaan, maar toen ik in 1994 besloot professioneel muzikant te worden, bestond de rockacademie nog niet. Ik heb nog wel auditie gedaan in Utrecht waar het programma iets meer pop-gericht was, maar daar werd ik niet aangenomen. Dus eindigde ik in Tilburg bij de jazzopleiding.’

Hoe beviel dat?
‘Misschien was ik te jong, maar laat ik zeggen dat ik jazzmuziek waarschijnlijk niet uit eigen beweging zou hebben onderzocht. Ik ben er toen ook een beetje mee doodgegooid, natuurlijk. Anderzijds heb ik er wel een goede basis aan overgehouden: ik heb een dieperliggende understanding van allerlei muziekstijlen en kan harmonisch gezien mijn weg overal vinden.’

Hoor je die jazzachtergrond nog bij Within Temptation?
‘Uiteindelijk niet denk ik. Jazz is heel interactief: de pianist speelt een mol dertien akkoord, dus dan kan ik die of die ladder daarover spelen. Dat soorten dingen heb je bij onze band niet. Daar ligt alles heel erg vast.’

Within Temptation staat daarentegen wel bekend om haar orkestrale invloeden. En dat terwijl klassiek en metal vaak als ultieme tegenpolen worden gezien. Hoe zie jij dat?
‘Nou, als je naar Wagner luistert dan is dat eigenlijk superheavy. En als je instrumenten in het requiem van Mozart verandert naar elektrische instrumenten dan heb je gewoon een keiharde metaltrack. Ik denk dat metal veel meer overeenkomsten heeft met klassiek dan met jazz.’

In je boek schrijf je dat metalmuzikanten destijds niet erg serieus werden genomen door muziekopleidingen. Is dat nu verbeterd door de komst van de rockacademie en Metal Factory, waar jij jarenlang doceerde?
‘Ik denk het wel. Een van de redenen waarom Ivo Severijns en Thijs Lodewijk de Metal Factory opgericht hebben (de eerste beroepsopleiding ter wereld die uitsluitend gericht is op metalmuziek, red.) is dat een jongen die met een Flying V auditie doet bij het conservatorium altijd even gevraagd wordt of hij een stukje van John Mayer kan spelen, terwijl een gast die met een afgeragde Stratocaster een John Mayer-achtige auditie doet, nooit wordt gevraagd om een Metallica-riff neer te zetten. En om maar even gechargeerd mijn punt te maken: negen van de tien bands die buiten de Nederlandse landsgrenzen optreden zijn metalbands. Dat is gewoon een feit en gelukkig beginnen steeds meer mensen dat in te zien.’

Waarom doet Nederland het eigenlijk zo goed in de  female-fronted metalscene? Met Within Temptation, Epica en Floor Jansen bij Nightwish is er amper een ander land beter vertegenwoordigd in dit genre.
‘Ik zou het echt niet weten. Je kunt diezelfde vraag stellen over dance, want je hebt natuurlijk ook heel veel succesvolle dj’s die hier vandaan komen. Misschien heb je tegenwoordig wel een soort voorsprong als je NL tussen haakjes achter je bandnaam hebt staan. Ik kan me nog een Duitse band herinneren die bewust allemaal Nederlands klinkende artiestennamen had aangenomen.

Zij dachten: ons buurland is wel erg goed in deze muziekstijl, dus als we onze artiestennamen een beetje Nederlands laten klinken dan zijn we de concurrentie een stapje voor. Ik weet niet of het heeft gewerkt, maar ik vond het wel een typerend beeld van hoe buitenlanders naar ons kijken.’

Je had het eerder over Iron Maiden, jouw idolen. Klopt het dat jij tegenwoordig bevriend bent met de oprichter en bassist Steve Harris?
‘Klopt ja. Zijn dochter had in 2007 ooit ons voorprogramma verzorgd, dus toen wij in 2022 de support-act werden van Iron Maiden was er meteen een soort respect naar elkaar toe. Hij stond elke avond vanuit de coulissen naar ons te kijken en op een gegeven moment komt zijn bodyguard en personal assistent Peter naar me toe: “Hey Ruud, wip out your phone, man. Steve wants to have a drink with you guys in New York tomorrow. I’m gonna give you his number.”

Nou, ik ben een fanboy, dus zelfs op mijn 47ste was het even een holy shit-momentje toen ik later zijn dikke Oost-Londense accent over de telefoon hoorde. Wij gingen die avond met Steve en Peter een drankje doen en ik dacht dat het een kort beleefdheidsdingetje zou zijn, maar uiteindelijk liepen we pas om half drie ’s nachts de bar uit. Zo is die vriendschap min of meer begonnen en hij heeft ons later zelfs uitgenodigd bij zijn landgoed op de Bahama’s.’

Op bezoek bij Steve Harris op de Bahama’s? Ik denk niet dat er veel Nederlanders zijn die dat kunnen zeggen.
‘Haha, hij stelde aan het einde van de tour voor om onze vlucht naar Amsterdam om te boeken om ons te kunnen bedanken dat we het publiek goed hadden opgewarmd. Maar wij konden niet! Drie dagen na terugkomst in Nederland moesten we alweer aan de repetities voor een nieuwe tour met Evanescence beginnen. Ik moest mijn idool Steve Harris, the living legend, de oprichter van Iron Maiden, de allergrootste metalband ooit, een appje sturen van: “Sorry man, maar ik kan niet bij je op bezoek komen op de Bahama’s.”

Wat in het vat zit verzuurt gelukkig niet, dus afgelopen januari zijn we alsnog met vier man langsgegaan. Superleuk allemaal, lekker staan midgetgolfen en met Steve in de oceaan gedobberd. Toen heb ik hem ook gevraagd om het voorwoord voor mijn boek te schrijven.’

Je boek staat vol met dit soort anekdotes. Richting het einde wordt het echter minder gezellig. Wanneer merkte je voor het eerst dat er iets niet in de haak was met je hand?
‘Ik ben iemand die altijd projectjes moet hebben, dus toen we tijdens de coronapandemie met z’n allen thuiszaten, wilde ik het modelschilderen weer oppakken. Dat deed ik vroeger al met mijn pa, alleen merkte ik nu dat mijn rechterhand wel erg trilde. Op een ochtend moest ik ongeveer mijn elleboog in mijn zij klemmen en met mijn linkerhand mijn rechterhand ondersteunen om een poppetje te kunnen verven.

Toen ben ik naar de huisarts gegaan. In eerste instantie kreeg ik bètablokkers voorgeschreven. Aanvankelijk hielp dat, maar het trillen kwam terug. Toen ben ik doorgestuurd naar een neuroloog en kreeg ik nieuwe medicatie, maar het bleef maar erger en erger worden. Het echte besef kwam toen ik op een zaterdagochtend het repertoire van Ronnie James Dio wilde afstoffen.

Ik zou daar een paar weken later een Nederlands tourtje mee doen, maar toen ik mijn gitaar vasthad, zat ik zó te shaken. In eerste instantie dacht ik: geen paniek, dat is morgen wel over. Maar het ging niet over. Het is eigenlijk alleen maar erger geworden. Vorig jaar kreeg ik officieel de diagnose FNS.’

Wat is dat precies?
‘Dat staat voor Functioneel Neurologische Stoornis, wat eigenlijk een overkoepelende term is voor allerlei neurologische aandoeningen die zich op een hele hoop verschillende manieren uiten. Dus in tremors zoals bij mij, maar ook in verlammingen, blindheid of epileptische aanvallen. Gek genoeg is er fysiek gezien niks mis met mij of mensen die door FNS verlamd zijn. Het zit hem allemaal in de aansturing vanuit de hersenen.’

Voor een professioneel gitarist lijkt het me verschrikkelijk als je handen niet meer doen wat je hersenen willen?
‘Toen dit allemaal begon, was ik doodsbang, ja. Wat is dit? Wat gaat dit nou weer voor gevolgen hebben voor mijn toekomst als muzikant? Welke band of artiest die op zoek is naar een sessiegitarist gaat mij nog bellen? En niet iedereen realiseert zich dat gitaarspelen voor mij meer is dan een hobby of beroep.

Het is ook een stukje identiteit. Dat heb je natuurlijk vaker, dat het beroep ook de identiteit wordt van iemand, maar als je uitvoerend gitarist bent van een van de grootste Nederlandse bands ooit, dan hoort dat echt bij jou als persoon. Wat gaat dit ook psychologisch allemaal met mij doen, vroeg ik me af.’

In je boek schrijf je dat het zien van een gitaar zelfs een soort PTSS-reactie bij je triggerde?
‘Klopt, en daarbij wil ik meteen zeggen dat ik me realiseer hoe gemakkelijk we tegenwoordig PTSS in de mond nemen. Ik heb natuurlijk nooit in oorlogssituaties gezeten en ben nooit uit een brandend huis gesprongen, dus er is echt verschil. Maar ik had een tijdje wel echt zo’n shockreactie als ik zo’n ding zag, ja. Toen heb ik ook al mijn gitaren uit mijn woonkamer gehaald en allerlei gitaargerelateerde Instagram-kanalen ontvolgd.’

Hoe staat het er nu mee?
‘Toen ik afgelopen maart stopte met gedragstherapie heb ik wel even zo’n momentje gehad van: laat het allemaal maar zitten. Elke ochtend wakker worden met het idee van: ik geloof dat het wel beter voelt, om dan met je rechterhand je eerste kop koffie te pakken en direct weer onder de koffievlekken te zitten. Dat is echt wanhoop.

Nu ben ik op het punt dat ik toch weer plezier probeer te halen uit muziek, ook al bereik ik bij lange na niet mijn oude niveau. Dat vind ik nog steeds heel lastig. Maar ik probeer langzaamaan toch te kijken en te genieten van wat ik nog wel kan. Acceptatie brengt me meer dan valse hoop.’

Want er bestaat dus geen enkele behandeling voor FNS?
‘Ik heb echt alles geprobeerd: massages, acupunctuur, orthomoleculaire therapie, osteopathie, CBD-olie, THC-olie, een carnivorendieet, een MRI-scan om MS of een hersentumor uit te sluiten, mijn schildklier kritisch gecheckt, bloedwaardes laten nakijken. Vanmiddag begin ik met specialistische fysiotherapie, maar dat is eigenlijk de laatste strohalm die ik heb.’

Toch is er één middel dat de klachten onderdrukt, zo heb ik begrepen.
‘Ja, kennelijk dus alcohol.’

‘Voor een show moet ik nu drie, vier biertjes, een glas wijn en een whisky naar binnen happen om te kunnen spelen. Dan bluf ik me wel door een set heen’

Deze zomer heb je nog een aantal grote festivals gespeeld met Within Temptation. Toen was je dus bewust beschonken?
‘Laat ik het zo zeggen: als je mij nu op het podium ziet staan met mijn gitaar om mijn nek, dan ben ik niet nuchter. Het is natuurlijk niet wenselijk om je professionele leven op alcohol te bouwen, maar het is inderdaad waar dat ik voor een show nu drie, vier biertjes, een glas wijn en een whisky naar binnen moet happen om te kunnen spelen. Dan bluf ik me wel door een set heen.’

Vlak voor je vijftigste word je dus alsnog seks, drugs en rock-’n-roll?
‘Het liefste zou ik natuurlijk hebben dat het niet nodig was, maar als dit nu de enige manier is, dan is dat maar zo. Voor de rest leef ik heel gezond. Ik doe nog steeds geen drugs. Ik eet goed. Ik sport veel, dus ik als dan op showdagen een paar biertjes drink... de Rolling Stones doen het al achthonderd jaar zo.’

Ondanks alles klink je nog behoorlijk dankbaar en optimistisch. Hoe doe je dat?
‘Het schrijven van het boek heeft me daar zeker bij geholpen. Sindsdien ben ik me er extra van bewust dat ik meer heb meegemaakt dan waar de meeste mensen van kunnen dromen. Die ervaringen neemt niemand mij meer af. En stel, het slaat toch door naar mijn linkerhand of benen: dan heb ik natuurlijk echt wel een probleem, maar het doet geen pijn en ik kan er gewoon honderd mee worden. Dus zo probeer ik er wel naar te kijken.’

Lukt dat altijd?
‘Nu het boek uit is en ik verder geen projecten omhanden heb, merk ik dat ik soms weer een beetje terugzak in dat gevoel van twee jaar geleden. Dan heb ik weer te veel tijd om na te denken. Als ik met links bijvoorbeeld mijn kop koffie pak en ik tril een beetje, dan denk ik meteen verdomme, daar gaan we weer. Daarom wil ik altijd een paar dingen omhanden hebben, zodat ik mijn gedachten kan verzetten.’

Dus binnenkort komen er weer talloze nieuwe projecten aan?
‘Ik ga er vooralsnog vanuit dat ik Within Temptation kan blijven doen. In april 2026 gaan we naar São Paulo voor één grote show en in de zomer staat een aantal Europese festivals op het programma. In het najaar moet er een nieuwe plaat opgenomen worden, maar ik weet niet wat mijn rol daarin gaat zijn.

Kijk, ik wil absoluut niet zielig gevonden worden, maar ik probeer toch mijn oren en ogen open te houden voor nieuwe carrièrekansen. Ik heb voor het conservatorium een opleiding gedaan tot sociaal juridische dienstverlening en ik doe al jaren vrijwilligerswerk met verstandelijk beperkte mensen. Die sociale sector heeft me altijd aangesproken, dus ik ben aan het onderzoeken of ik daar wat in kan betekenen.’

Ook treed je tegenwoordig op als spreker. De afgelopen maanden stond je op maar liefst tien poppodia. Smaakt dat niet naar meer?
‘Een vriendin had mij gezegd dat ik erover moest gaan spreken. En dan bedoel ik niet eens die theaterdingetjes waar je op doelt, maar meer als motivational speaker. Zelf vind ik dat echt een kutterm, maar ik heb vorig jaar inderdaad een paar keer gesproken over weerbaarheid, wendbaarheid, gedwongen verandering en hoe je je leven dan weer oppakt. Ik kreeg veel positieve reacties. Dat mensen blij waren dat een prominent iemand het hier over durfde te hebben.’

Dus binnenkort kunnen we de eerste TED Talks van Ruud Jolie verwachten?
‘Wie weet.’