Bart Nijman: 'Er zijn mensen die onironisch liever Poetin als overheerser hebben, dan Rob Jetten als premier'

In Iran groeiden de protesten tegen het islamitische regime zo snel uit tot een revolutionaire oproer, dat de ayatollah het internet uitschakelde en daarmee het licht uitdeed in Iran. De wereld kan niet meer meekijken met wat er in de Islamitische Republiek gebeurt. Summiere stukjes video met de suggestie van grote aantallen burgerslachtoffers onder de opstandelingen sijpelen binnen.

Iraniërs proberen vanuit bijna absolute onvrijheid een stukje vrijheid te bemachtigen en voor democratische westerlingen is die strijd nauwelijks te bevatten. Wij zijn al vrij. Onze vrijheid is echter zo groot dat iedere inperking daarvan als een onevenredige bedreiging voelt. In Europa gaat het op bepaalde vlakken óók niet best. Vergelijk het met een bewezen verschijnsel uit de gedragseconomie. Wie 100 euro per week te besteden heeft en een verhoging van 25 euro krijgt, zal binnen no time wennen aan de extra bestedingsruimte.

Pak je vervolgens een tientje af, dan valt dat verlies zwaarder dan hoe de eerdere winst ooit woog. In Europa hebben we sinds de opkomst van het internet, aan het staartje van de heerlijk hedonistische jaren negentig, altoos meer vrijheid vergaard. Vooral de vrijheid van meningsuiting profiteerde. Het internet biedt iedereen een eigen platform en de wet staat een ruime mate van expressie toe: gelijkwaardigheid van uitingen voor allen!

Sommige hoeken van bepaalde platforms zijn thans verzamelplaatsen geworden voor reële onvrede. Over slecht bestuur, wanbeleid en verstikkende bureaucratie. Over gecorrumpeerde instituten binnen de democratie. Zelfs over de democratie zelf: er zijn mensen die onironisch liever Poetin als overheerser hebben, dan Rob Jetten als premier. Als ze daarop aangesproken worden, voelen ze zich nog onderdrukt ook. Die mensen hebben geen verliesaversie, die begrijpen vooral de waarde van vrijheid niet. Maar hun individuele opvattingen zijn minder gevaarlijk dan gecentraliseerde technocraten-machten die actief op zoek zijn naar middelen om hen een tientje vrijheid af te nemen.

De Europese Unie werkt aan Chat Control (inzage in al je berichtenverkeer) en wil misschien zelfs X verbieden. Want in Huize Musk worden progressieve machten te veel bekritiseerd. Pardon: ‘de democratie ondermijnd’. Vanwege die kritiek is de NOS er al vandaan gevlucht, evenals andere media. De EU gaat over z’n eigen verhogingen. Die hebben van 100 euro allang 300 gemaakt. Drukken ze doodleuk zelf bij. Hun verliesaversie van deze macht is echter zo groot geworden, dat ze vrezen dat critici hen van alles willen beroven. Daarom willen ze niet ons geld afpakken, maar wel de digitale plek waar onze mond zit.

Internet inperken zou ingrijpen in individuele vrijheden, wat - uiteraard in relatieve verhouding tot de Iraanse dictatuur - de vraag oproept of ook wij leiders hebben die misschien niet het licht uit willen doen, maar toch wel een beetje willen dimmen. Opdat zij hun verliesaversie ongezien, vrijer kunnen botvieren.