Annemarie Jorritsma: de ongekroonde koningin van de Haagse baantjescarrousel

Dit artikel is gebaseerd op het verhaal 'De Haagse baantsjescarrousel' uit Nieuwe Revu 6, vanaf woensdag verkrijgbaar in de winkel of hier online te bestellen.

De Haagse baantjescarrousel is een bekend fenomeen, maar zelden wordt het zo treffend belichaamd als door VVD-prominent Annemarie Jorritsma. Haar lange carrière is een aaneenschakeling van politieke misstappen, controversiële besluiten en affaires, maar geen enkele lijkt haar positie ooit serieus te deren. Voor Jorritsma lijkt elke crisis slechts een tussenstop op weg naar de volgende lucratieve bestuursfunctie.

Haar doopceel is rijkelijk gevuld, van het verkeerd inlichten van de Tweede Kamer over de Bijlmerramp tot haar rol in het financiële debacle van de Floriade. Zelfs toen haar naam opdook in de bouwfraude, bleef ze overeind. Desondanks schuift Jorritsma nog altijd met de vanzelfsprekendheid van een VVD-coryfee aan bij bevriende talkshows om het politieke landschap te duiden.

Haar indrukwekkende lijst van misstappen en huidige nevenfuncties, zoals haar commissariaat bij fietsenfabrikant Accell die ze schaamteloos promoot via haar netwerk, blijft daarbij steevast onbesproken.

De onverwoestbare bestuurscultuur

Jorritsma staat niet op zichzelf; ze is het product van een bestuurscultuur waarin falen zelden wordt afgestraft. Waar voorheen de PvdA bekendstond als de partij van de baantjesjagers, heeft de VVD die rol met verve overgenomen. Een ander schoolvoorbeeld is Loek Hermans, de ultieme brokkenpiloot die als toezichthouder spectaculair faalde bij Meavita en Vestia, maar desondanks keer op keer op een veilige, invloedrijke positie landde.

Het netwerk als machtsmiddel

Deze carrousel draait op een machtig en zorgvuldig opgebouwd netwerk dat toegang verschaft tot invloed, aanzien en geld. Oud-politici stappen moeiteloos over naar lobbyclubs in sectoren waarover ze voorheen beslisten, zoals te zien is bij de vele VVD'ers die neerstrijken bij organisaties als de Bovag of DUFAS. Dit mechanisme creëert een cultuur waarin bestuurders te groot en te verweven worden om te vallen. Het netwerk dat hen machtig maakt, maakt de politieke partijen tegelijkertijd machteloos tegenover hun eigen, onverwoestbare creaties.