Bart Nijman: 'Jetten stond een tragische oorlog te verkopen als een probleem waar hijzelf rijker van kan worden'

Premier Rob Jetten. Een woordcombinatie waaraan we moeten wennen, in ieder geval voor zolang als dit minderheidskabinet zal duren. Een hele uitdaging. Niet omdat hij te jong is (dit is mijn eerste premier die jonger is dan ik ben, maar dat is op den duur onvermijdelijk), noch dat hij onvoldoende gemotiveerd is (er zijn weinig politici die zichzelf zó energiek voor het voetlicht werpen), maar omdat alles aan hem zo nep is. Onecht. Plastic. Fineer. Insta-filters.

Over Instagram gesproken. Ik struikelde over een videootje van Jetten die aanwezig was bij een van de Rode Lijn-demonstraties tegen Israël. Breedlachend staat hij zichzelf te filmen in een zee van rood geklede morele catwalk-meelopers. Met een parelmoeren glimlach bericht hij over de verschrikkingen in Gaza en somt hij op wat de Nederlandse overheid daaraan zou moeten doen.

De video werd in herinnering geroepen door Johan Fretz, die het betreurt dat geen enkele maatregel die Jetten in de video eist, terugkomt in de 67 pagina’s van het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Gelukkig is de echte wereld geen Rode Lijn-demonstratie, en de naïviteit van Fretz over de grote woorden van Jetten bijna aandoenlijk.

Waar ikzelf echter niet overheen kom, is die gesoigneerde, strak geklede en zongebruinde Kukident-commercial die de aanstaande premier maakte van een gebied, een oorlog en een slepend (zo niet: schier onoplosbaar) conflict. Alsof de Israëlisch-Palestijnse kwestie überhaupt gereduceerd kán worden tot politieke propaganda-retoriek, gefilmd met een lach zo breed dat ie amper binnen de verticale kaders van een telefoonscherm gevangen kon worden. 

Jetten stond een tragische oorlog te verkopen als een probleem waar hijzelf rijker van kan worden. Kansen in ziet. Zijn eigen droomcarrière op kan bouwen. De doden in Gaza, met Israël als dader, en Jetten die zichzelf aanprijst als ontwapenend handelaar in oplossingen. Optimistisch lachend over lijken gaan, terwijl je anderen van een genocide beticht. Cynisch, vind ik dat.

Dat is de mood (of vibe, of welke monosyllabe klank waarin de jeugd tegenwoordig een schets van de sociale sfeer six-seven’t), waarop Jetten zijn hele campagne bouwde. Of hij nou tien nieuwe steden beloofde (‘een metafoor’, bleek direct na de verkiezingen) of een ‘het kan wel’-mentaliteit acteerde over het huidige, diep gepolariseerde en in z’n eigen bureaucratie en regelgeving vastgelopen Nederland: Jetten verkocht zichzelf aan de kiezer alsof hij solliciteerde naar de topfunctie in een bedrijf. De vlotte manager met het open overhemd en de ‘can do-mentaliteit’, zoals dat in de vroege jaren-LinkedIn werd genoemd. 

Weet je wie Nederland ook als bedrijf runde? Premier Jetten is een algoritme van Mark Rutte, met een door AI geoptimaliseerd optimisme-filter eroverheen. In een tijd die schreeuwt om analoge, geaarde oprechtheid, is premier Jetten geen upgrade, maar een digitaal anachronisme.