President Zelensky: 'Poetin heeft de Derde Wereldoorlog in gang gezet'

De positie van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky wordt momenteel van twee kanten onder druk gezet. Aan het oostfront in eigen land levert zijn leger een uitputtingsslag tegen Rusland, terwijl vanuit Washington de politieke druk van de regering-Trump toeneemt om tot een snelle, voor Moskou gunstige, overeenkomst te komen. In een uitgebreid interview met de BBC analyseerde Zelensky waarom toegeven aan deze druk geen duurzame vrede zal brengen.

Zelensky maakt een fundamenteel bezwaar tegen het idee om land op te geven in ruil voor een staakt-het-vuren. Hij beschouwt dit niet als een pragmatische transactie, maar als een strategische en morele nederlaag. 'Ik zie het als het verzwakken van onze posities, het in de steek laten van honderdduizenden van onze mensen die daar wonen,' stelt hij. Hij argumenteert verder dat een pauze Poetin vooral tijd zou geven om zijn strijdkrachten te hergroeperen voor een volgende aanval, mogelijk binnen twee tot vijf jaar, waardoor de dreiging voor heel Europa zou blijven bestaan.

Deze analyse staat haaks op de lijn van de Amerikaanse president Donald Trump, die sinds zijn inauguratie Oekraïne publiekelijk aanspoort tot concessies. De verschuiving in het Amerikaanse beleid, na de omvangrijke steun onder president Biden, dwingt Kyiv om zijn strategie te heroverwegen en te navigeren in een complex diplomatiek landschap waar de belangrijkste bondgenoot onvoorspelbaar is geworden.

De architectuur van veiligheid

Meer dan de strijd op het slagveld, richt Volodymyr Zelensky zich op de lange termijn. Hij stelt dat duurzame veiligheid niet afhankelijk kan zijn van de belofte van één leider, doelend op Trump. Zijn eis is daarom gericht op garanties die institutioneel verankerd zijn. 'We willen garanties voor bijvoorbeeld 30 jaar. Politieke elites zullen veranderen, leiders zullen veranderen,' legt hij uit. Daarom is voor Zelensky de goedkeuring van het Amerikaanse Congres cruciaal: 'Presidenten veranderen, maar instituties blijven.'

Verkiezingen als onderhandelingsinstrument

Deze veiligheidsgaranties zijn voor Zelensky een absolute voorwaarde voordat hij een andere eis van Washington en Moskou kan overwegen: het houden van algemene verkiezingen. Hoewel verkiezingen onder de huidige staat van beleg wettelijk onmogelijk zijn, toont hij zich bereid de wet aan te passen, mits de veiligheid van Oekraïne eerst wordt gewaarborgd.

Hij gebruikt het onderwerp als een strategisch instrument, door te stellen dat de legitimiteit van dergelijke verkiezingen, met miljoenen vluchtelingen en bezet gebied, door de internationale gemeenschap moet worden erkend. Dit is een complexe voorwaarde die de bal teruglegt bij zijn partners.