20 jaar De Jeugd van Tegenwoordig: vriendschap én kunst tegelijk

Er waren eens vier glijpanters uit Amsterdam-Noord. Pepijn Lanen, Freddy Tratlehner en Olivier Locadia deden in 2002, zonder elkaar te kennen, alle drie mee aan de voorrondes van Idols. Het eerste seizoen nog wel. Ze waren geen Jim en Jamai, gelukkig, maar dat maakte verder niks uit. Want de boys leerden tijdens deze bewuste happening elkáár kennen en dat bleek nog véél meer waard. Er was een klik en ze bedachten: laten we een legendarische pokkoe gaan maken. 

Bas Bron, de buurman van Brainpower én talentvolle beatbakker, werd aangewezen als de producer. Althans, zo staat het allemaal vermeld in de bio, die bij het uitkomen van Watskeburt?! werd verspreid. Gekkigheid. Net als al die andere broodjeaapverhalen waar Faberyayo, Willie Wartaal en Vjèze Fur in die oertijd berucht om waren. Maar hoe zit het dan eigenlijk wel?

Lanen: ‘Ik speelde al een poosje met het idee om te rappen op sexy housebeats. Gewoon uptempo elektronische beats. Zoals 2 Live Crew in de eighties deed, of Dr. Dre vóór The Chronic. Met Bas, die ik kende via mijn broer, dook ik de studio in. Hij was geen hiphopproducer, maar wilde graag een rapalbum produceren. Funk is zijn basis, maar hij kan allerlei smaken pakken en hij maakte ook dansbare, snellere dingen. Dus het was eigenlijk heel logisch dat dit bij elkaar kwam. Ik zou dus op die plaat rappen, samen met andere mensen die een interessante, nieuwe invalshoek konden brengen.

‘Fred had ik in die periode leren kennen via een gezamenlijke vriend. We stonden een keer in de club en op een gegeven moment begon hij ineens te rappen. Dat vond ik meteen heel vet. Toen ik Fred hoorde, dacht ik meteen: dit is precies wat we op die plaat willen. Zijn presentatie, wat hij zei, zijn hele vibe, het klopte gewoon. We hadden ook direct een klik op het gebied van kunst en muziek.

Uiteindelijk kwam hij per toeval in de studio terecht, toen Bas en ik bezig waren met Watskeburt?! Ik nodigde die gezamenlijke vriend uit om het refrein te doen en hij nam Fred mee. Ik zei tegen Bas: “Dit is die gast waar ik het over had!” Fred stond eigenlijk meteen achter de microfoon, nam zijn verse op en toen was het gewoon klaar. Zo simpel ging het.’

De pokoe

Op 16 mei 2005 knalt Watskeburt?! zonder spuug het universum binnen. De radio wordt helemaal leip en ook het piepjonge internet helpt een handje mee. Amper drie weken later penetreren Faberyayo, Vjèze Fur en Willie Wartaal de hitlijsten. ‘Met mijn zus reed ik de hele dag de stad door, langs alle Free Record Shops, om mijn eigen single te kopen. Hij was overal uitverkocht,’ aldus Wartaal in het AD. De intens dansbare en vrolijke plaat wordt negentien jaar later door de Volkskrant uitgeroepen tot beste Nederlandstalige nummer aller tijden. En vandaag, morgen en volgend jaar zal de pokoe nog altijd gepompt worden op elk zichzelf respecterend feestje. Geschiedenis is geschreven.

Lanen: ‘Toen Watskeburt?! uiteindelijk uitkwam en ook echt op nummer 1 stond, vond ik dat wel bizar. Tegelijk voelde het ook als een logisch gevolg van het hele traject dat eraan voorafging. Iedereen die het vooraf hoorde, was meteen enthousiast. Eerst is dat je innercircle, maar dat is al een goed teken. En toen begonnen steeds meer mensen het vet te vinden. Daarna werd het steeds groter, en dat allemaal nog voordat de single überhaupt uit was. Toen het ook echt opblies, viel alles op z’n plek. Wiwa kwam erbij, en Bas zei meteen: “We gaan een hele plaat maken en ik ga die produceren.” Het bevestigde wat ik al langer voelde; dat ik deel kon gaan uitmaken van iets wat nog niet bestond.’

De slang

Wie vóór het Jeugd-tijdperk dingen riep als ‘kijk me chillen in je stopcontact’ of ‘veeg je gezicht met een schnitzel’ werd in principe opgehaald door de ggz. Sinds Yayo, Vjèze en WiWa van het ABN hun bitch maakte, ligt dat heel anders. Wordt die vrolijke chaos die hun songteksten zijn in de beginjaren nog bestempeld als dronkenmanspraat en puberale nonsens –  een Belgische radio-dj zei onlangs nog: ‘Wij dachten eerst dat ze een of ander raar Hollands accent hadden, maar het bleken gewoon superintelligente kerels te zijn uit Amsterdam’ – tegenwoordig rekenen letterkundigen zich tot de grootste DJVT-groupies. 

‘Ze hebben duidelijk invloed gehad op een soort bevrijding van de taal, in de speelsheid ervan’

Marc van Oostendorp, hoogleraar aan de Radboud Universiteit in Nijmegen: ‘Ze hebben duidelijk invloed gehad op een soort bevrijding van de taal, in de speelsheid ervan.’ Jawel, ‘meer hoes dan Isa’ en ‘boen je schoens met traans’ gelden anno 2026 niets minder dan revolutionaire taalvondsten en baanbrekende taalkunst. In 2020 won Faberyayo de Lennaert Nijgh Prijs voor beste tekstdichter, en Watskeburt?! schopte het tot in Van Dale als ‘populaire jongerengroet’. Kerk! Wiwa: ‘Als je verstandige dingen wil zeggen, had je geen rapper moeten worden.’

Lanen: ‘Als je veel met dezelfde vriendengroep omgaat, ontwikkel je vanzelf een eigen manier van praten. Dat is gewoon wat er gebeurde. Het kwam direct uit ons leven de muziek in. We waren er niet bewust mee bezig om dat als een soort unique sellingpoint in te zetten. Iemand heeft ooit onze teksten gebruikt voor een taalkundige scriptie. Dat vond ik alleen maar leuk. Ik vind taal sowieso fascinerend en hou ervan om tijdens het schrijven op een goede vondst te stuiten. En nee, met mijn kids praat ik niet op z’n Jeugds. Dat gaat weer heel anders. Dat is een compleet eigen microkosmos.’

De fissa’s

Bij sommige concerten van de Jeugd worden zitplaatsen aangeboden. Grapje van de organisatie natuurlijk. Crowdsurfen, moshpits, vunzigheid, lichtshows, outfitwissels, decors die helemaal nergens op slaan en héél veel nieuwe vrienden aan het einde van de avond; bij een DJVT-showtje krijg je het allemaal, én meer. Zes keer sloopten de mannen de Alpha van Lowlands, één keer de Bravo. Gevraagd naar die ultieme liefdesverhouding legt een dronken bezoeker in 2018 uit: ‘Lowlands en De Jeugd hebben een soort verkering. Een langeafstandrelatie die elkaar eens in de zoveel jaar weer mag zien en daar dan zó kapot blij mee zijn.’ 

Maar ook op, in en rondom andere festivals, feesttenten, braderieën, schuimparty’s en dorpsfeesten laat het trio niks en niemand heel. De tijden dat ze de lampen uit het plafond trokken, ruziemaakten met het publiek en soms zo lam of strak op het podium stonden dat ze niet eens meer konden zingen is voorbij, maar: ‘We worden er wel nog steeds beter in,’ aldus Vjèze Fur in een recent interview. 

Geen woord van gelogen; tijdens de jubileumshows in de Ziggo Dome en Paradiso, afgelopen najaar, bewezen de boys echt de eeuwige jeugd te hebben. Het publiek – inmiddels een bonte mix van ouwe lullen, pubermeisjes met hun vader en alles daartussen in – ging volledig uit zijn matcha op de onsterfelijke kneiters van de vrolijke veertigers. 

‘In het begin gaven we eigenlijk alle drie onze eigen show op het podium. Nu hebben we veel meer een visie’

Lanen: ‘De afgelopen jaren zijn onze shows steeds groter geworden. In het begin gaven we eigenlijk alle drie onze eigen show op het podium. Nu hebben we veel meer een visie. Eén mooiste podiumherinnering kan ik je niet geven, het zijn er heel veel. Lowlands blijft altijd bijzonder. De laatste keer was in 2023, net nadat het album uitkwam en op nummer 1 stond. We waren er lang niet geweest door corona en alles eromheen, dat voelde echt waanzinnig.

De Ziggo Dome-shows van afgelopen jaar waren ook extreem tof, vooral omdat we er drie achter elkaar deden. Dat gaf ruimte om even bij te komen en het opnieuw te beleven. Daar stonden inderdaad veel jonge mensen, dat vind ik heel leuk om te zien. Dat is best bijzonder. Onze laatste show, vorig jaar in Paradiso, was ook heel speciaal. Ik woon daar vlakbij, dus ik kon gewoon naar huis lopen. Dat gaf een heel mooi, voldaan gevoel.’

De perkies

Als ervaringsdeskundige die ooit zijn eerste xtc-pilletje nam tijdens een show van Fatima Yamaha, de solo-alias van Bas Bron, kan ik u vertellen: de muziek van de Jeugd smaakt nog veel beter in verheven toestand. En niet alleen voor de mensen in het publiek. ‘Iemand van 35 kan nooit zoveel pillen hebben geslikt als ik,’ schepte Willie Wartaal in 2015 nog op. Op dat moment was hij zelf 34.

Zeker in het begin van de Jeugd stond de gangmaker vaker wel dan niet stijf van de pillen te performen. Dat de organisatoren achter die optredens doorhadden dat hun artiest onder invloed was, maakte volgens Wiwa weinig uit. ‘Er was voor hen niks anders,’ aldus de rapper tegen Radio 538. ‘Maar het werkt niet. Dus daar stop je wel snel mee.’ 

Een ingekakte burgervader wil de 43-jarige held zichzelf nog niet noemen, maar de wilde haren vallen er zo langzaamaan wel af. ‘Ik kan nu gewoon niet meer zoveel drugs gebruiken als ik toen deed. Het uitgaansleven is voor mensen die ergens naar op zoek zijn, of ergens voor vluchten. Ik heb niks meer te zoeken in een discotheek.’

De anderen heren hielden – of houden – het liever bij een drankje, zo geven ze met enige regelmaat te kennen in interviews. ‘Ik ging vijf, zes dagen in de week uit,’ zei Vjèze in 2023. ‘Er zijn ook best veel optredens geweest dat ik niet uit mijn woorden kwam. Dan ging ik meer drinken of ruziemaken met het publiek. Ik reageer er heel heftig en onvoorspelbaar op. Ik kon me dan ook nog eens van alles niet herinneren; met kinderen valt dat niet goed te combineren.’ 

Hij is inmiddels broodjenuchter. Yayo geniet, maar met mate. ‘Na twee of drie drankjes is het wel mooi geweest. Ik vind het niet meer relaxed om dronken te zijn. Ik rook niet en gebruik geen drugs – niets ten nadele van hen die er wel van genieten. Maar het kost tijd als je het genomen hebt en daarna nog meer om ervan bij te komen, en die heb ik nu niet.’

De fatoes

Rappers hebben er een handje van zichzelf serieus te nemen. Stoer doen, opscheppen, dat werk. De Jeugd niet. Fok dat. Gekkigheid, rare videoclips en spelfouten zijn hun handelsmerk.

Lanen: ‘Onze muziek spreekt voor zich. Interviews horen erbij en zijn leuk, zeker als we met z’n vieren zijn. Dan is de sfeer gewoon prettig en wordt er veel gelachen. Je hoeft je werk niet met een strak gezicht en een leesbril te gaan verdedigen. We nemen elkaar weleens in de zeik, maar altijd op een normale manier. Geen rare pranks. Ik heb nog nooit een zakje ketchup onder Wiwa’s stoel gelegd, of zo.’

De monnie, de fame & de bitches

Uitverkochte tournees, zeven Top 40-hits, een Edison Pop Oeuvreprijs, 3FM Awards, een Popprijs, honderden miljoenen streams, acht albums bomvol klassiekers en twee decennia de muziekindustrie domineren. Je zou zeggen dat Willie, Vjèze en Yayo niet meer normaal over straat kunnen. Althans niet zonder bodyguard. Maar nee. ‘Ik merk er eigenlijk niet zoveel van,’ zegt Faberyayo.

‘Ik leef vrij lowkey. Ik ga niet meer uit zoals vroeger. Ik ben bezig met mijn kinderen, de sportschool, de studio, meetings of optredens. Op het schoolplein spreekt iemand me soms aan die naar een show is geweest, dat ze het tof vonden, maar verder blijft het beschaafd.’ Zelfs geen schoolpleinmoeders die stiekem naar hem staren? ‘Nee. Maar dat ligt misschien aan de school.’

De (succes)formule

Er waren zuurpruimpjes die de Jeugd na Watskeburt?! wegzetten als eendagsvlieg. Opvolgers als Voorjekijkendoorlopen, Shenkie, Hollereer en Buma in me zak haalden de Top 40 niet. Maar daar was alweer Sterrenstof van De lachende derde, goed voor een tweede top 10-hit. Die plaat is inmiddels uitgegroeid tot hun meest gestreamde nummer en doet het nog altijd goed op je fissa. Net als die acht albums en hele reeks meezingbare hits die na 2005 uitkwamen. 

In 2023 kreeg de crew met Moderne manieren na achttien jaar zelfs hun eerste nummer 1-album in handen. ‘Al generaties weten ze met wervelend en ontwrichtend taalgebruik een stempel te drukken en dat doen ze nog steeds,’ schreef de jury van de Edison Oeuvre Award in 2025. ‘Ze bewijzen al twintig jaar geen concessies te doen aan hun eigenzinnigheid en altijd van hun eigen kracht en creativiteit uit te gaan.’ 

Een groot deel van het succes danken de rappers aan het vierde, vaak onzichtbare bandlid, Bas Bron. Interviews mijdt hij, net als op de voorgrond treden, maar sjeumug, want kan deze man beats bakken. De unieke sound van deze boomlange Amsterdammer is het best te omschrijven als funky, futuristisch, verwarrend sexy en hopi aanstekelijk. In interviews – waar Bron zelf dus nooit bij is – geven de bandleden hem vaak net zoveel lof. Volkomen terecht. ‘Je kan heel veel zeggen over de teksten van De Jeugd, maar een groot deel is natuurlijk gewoon de beats,’ aldus Willie in een VPRO-documentaire. ‘Als de beats nep waren, of niet eens nep, maar als de beats middelmatig waren, zou het niet zo succesvol zijn als het nu is.’ 

'Vanaf dag één wist ik dat we iets maakten dat lang zou blijven bestaan. Ik dacht nooit: Watskeburt?! is uit, klaar’

Van stoppen wil het kwartet helemaal niks weten. ‘Ik vind het leuk als het kneiter-gênant wordt,’ zei Vjèze Fur in 2024. ‘We bestaan twintig jaar en we heten nog steeds De Jeugd van Tegenwoordig. Dat is wel heel grappig.’ Op naar de volgende twintig jaar.

Lanen: ‘Vanaf dag één wist ik dat we iets maakten dat lang zou blijven bestaan. Ik dacht nooit: Watskeburt?! is uit, klaar. Ik wilde een album maken dat op zichzelf kon staan en wilde meer zijn dan alleen dat ene liedje. Die drang om iets nieuws te maken is er nog steeds. Het begint altijd met hetzelfde gevoel: dit is zo urgent voor mij persoonlijk dat ik er alles in wil stoppen. Dat is in twintig jaar niet veranderd.’

De kiddo’s

‘Het vervelendste vind ik dat ik, nu ik vader ben, in de nacht moet slapen.’ Het leven van Wiwa is duidelijk op z’n kop gezet met de komst van zijn twee kinderen. ‘Laatst was het juffendag en toen heb ik geholpen in de klas van mijn dochter. Dan sta ik op een donderdagmiddag blauwe verfkwasten uit te spoelen. Ik vind het helemaal oké, maar man, deze shit is echt anders.’ 

Hetzelfde kan gezegd voor zijn broeders. Het volledige nageslacht van de Jeugd van de Tegenwoordig telt inmiddels acht kiddo’s. Wartaal heeft er twee, Vjèze Fur ook en Faberyayo maar liefst vier. Die laatste omschrijft het vaderschap als het ‘allerbeste wat er is’. Uit de Volkskrant: ‘Mijn rol als zorgdrager vult een ruimte in mijn leven die ik vroeger verspilde aan alcohol, drugs en uitslapen tot 2 uur ’s middags. Mijn leven is nu betekenisvoller.’ Voor zijn podcast V4der ging Yayo in gesprek met een hele zooi andere vaders. Om te praten over vader zijn. 

Lanen: ‘We hebben allemaal ongeveer tegelijk kinderen gekregen, dus iedereen zit in hetzelfde schuitje. Gelukkig zijn we alle drie gezegend met partners die begrijpen dat het belangrijk voor ons is om ruimte te maken voor nieuwe platen en grote shows. We hangen ook samen met de kinderen erbij. Bij verjaardagen, papa-dates, shows. Ze zijn vaak backstage keihard aan het rellen.’

De lobi

Vier totaal uiteenlopende, excentrieke en uitgesproken paradijsvogels in één kamer stoppen, gaat normaliter een kwartiertje goed. In dit geval is het al ruim twintig jaar gezellig. De liefde tussen de mannen gaat diep. ‘Na met mijn vrouw en kinderen zijn, vind ik het allerchillste om met De Jeugd in de studio te zijn. Ook als we niets aan het opnemen zijn, en gewoon een pizza besteld hebben,’ aldus Faberyayo in het AD. 

Toen Vjèze in coronatijd een paar keer ontbrak bij een aantal studiosessies van Moderne manieren, misten de andere mannen iets cruciaals. ‘Eigenlijk begon het pas weer vorm te krijgen toen Fred weer naar de studio kwam om zijn ding toe te voegen aan de mix. We zijn het beste als we met zijn vieren zijn.’ 

In verschillende interviews liet Wiwa doorschemeren hoe belangrijk zijn bandleden voor hem zijn. Uit het AD: ‘Als het een dag niet zo goed met mij gaat, kan ik bij deze jongens heel rustig en duidelijk precies uitleggen waarom het slecht met me gaat.’ 

Lanen: ‘Het werkt juist omdat we verschillende personen zijn met uiteenlopende interesses. Iedereen wil iets anders, en dat is de kern van onze creatieve samenwerking. Het is vriendschap én kunst tegelijk. Natuurlijk botsen we, dat hoort erbij. Maar we zijn met z’n vieren, dus er is altijd iemand die de boel relativeert. Dan blijkt alles ineens minder groot en minder zwart-wit. Stoppen? Nee. Dat nooit. Dit is het beste wat je kan overkomen in het leven. Los van vader worden. Ik wil doorgaan tot het eind.’

20 jaar JVT: niet te filmen!

Chaotisch, vrolijk, ongecontroleerd, energiek, bizar, eigenzinnig, grappig en muzikaal. Dat is de bescheiden omschrijving die de makers van The Making of De Jeugd van Tegenwoordig hun nieuwe film toedichten. Redelijk JVT-waardig dus. Terwijl de band toewerkt naar de jubileumconcerten in de Ziggo Dome worden bepalende momenten uit hun carrière opnieuw tot leven gebracht met acteurs en archiefmateriaal, waardoor feit en fictie op geestige en soms ontwrichtende wijze in elkaar overlopen. ‘Interviews, herinneringen en verzinsels vloeien moeiteloos in elkaar over en geven een beeld van een groep die zichzelf blijft heruitvinden,’ aldus makers Jan Hulst en Tomas Kaan. ‘We duiken niet alleen achter de schermen, we trekken de nooddeur open en laten de rook, herinneringen en mythes naar buiten rollen.’ Leggo!