Angela de Jong over Caroline van der Plas: 'Ik denk dat de bekendheid en de vermoeidheid haar hebben veranderd'

Met het nieuwe kabinet dachten we even wat stabiliteit in de regering te hebben, maar het blijkt: never a dull moment in de Nederlandse politiek. Wat nu weer?
De BoerBurgerBeweging werd opgericht in 2019 en groeide razendsnel uit tot een belangrijke speler in de vaderlandse politiek, vooral dankzij boerenprotesten en de zichtbaarheid van Caroline van der Plas, die vanaf het begin het gezicht en de leider van de partij was. In 2021 kwam ze in de Tweede Kamer en sindsdien droeg ze vrijwel alleen de politieke- en mediadruk van BBB.

Na grote successen, met name bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2023, volgden tegenvallende landelijke verkiezingsresultaten. Binnen de partij ontstond discussie over koers, bestuur en professionalisering. In dat spanningsveld werd Mona Keijzer binnengehaald als ervaren politica en mogelijke opvolger. Toen zij recent die rol niet kreeg en intern werd gepasseerd voor Henk Vermeer als partijleider, voelde Keijzer zich misleid en verliet ze de BBB-fractie. De affaire zorgde voor een begrijpelijke vertrouwensbreuk bij leden en kiezers.  

Die BBB stelt zeker weinig meer voor na deze dolksteek?
De onrust rond Caroline van der Plas en Mona Keijzer heeft de BBB inderdaad zichtbaar beschadigd. Wat begon als een partij die zich presenteerde als nuchter en transparant, is de afgelopen tijd verstrikt geraakt in interne machtspolitiek en onduidelijke keuzes. De manier waarop Keijzer als vers fruit naar voren werd geschoven en vervolgens als een rotte appel in de groene kliko werd gesmeten, heeft het beeld versterkt van een partij die worstelt met leiderschap en richting.

Voor Van der Plas komt daar een persoonlijke tol bij. Zij draagt al jaren vrijwel alleen de verantwoordelijkheid van de partij, en dat begint zichtbaar te schuren. Tegelijkertijd heeft Keijzer zich verkeken op de speelruimte binnen BBB, waar loyaliteit aan de kern en aan de koers blijkbaar zwaarder weegt dan ervaring of bestuurlijke status. Het resultaat is een partij die niet alleen kiezers verliest, maar ook vertrouwen, intern en extern. BBB lijkt daarmee op een kruispunt te staan, waarbij de vraag niet alleen is wíé er leidt, maar vooral waarheen.

‘Bij mij is afspraak afspraak. Maar ik merkte de afgelopen weken dat bij de BBB het tegenovergestelde gold'

Wat vindt Caroline van der Plas van zichzelf?
‘Ik heb een week in m’n eentje rondgetrokken in Ierland. Daar had ik tijd om na te denken over de volgende verkiezingen, ik heb besloten die niet meer te doen.’

Wat vinden wij van Caroline van der Plas?
Na deze naaistreek verwachten we dat ze de komende jaren nog veel meer in haar eentje zal zijn.

Wat vinden anderen van Caroline van der Plas?

Johan Derksen - bromsnor VI 
‘Het is mensonterend. Het is een voorbeeld van vriendjespolitiek, van ons kent ons en van achterkamertjesgeneuzel. Ze haalden iemand binnen omdat ze dachten: als we heel groot worden, moeten we een minister-president leveren, dat kan Mona worden. Mona was vicepremier, was minister, die kent het vak tot in haar vingertoppen. En die twee onbenullen uit Deventer besluiten samen dat meneer Vermeer – die niet geremd wordt door enige politieke kennis – partijleider van de BBB wordt.

Een aardige man, maar ik kan hem niet serieus nemen als politicus. Hij heeft altijd geroepen: “Er is geen script, er is geen plan, we doen maar wat.” Die Caroline is er nu is geslaagd om definitief haar eigen partijtje volledig om zeep te helpen, want ik denk dat de publieke opinie allemaal voor Mona Keijzer kiest. Mona kon geen andere kant op dan weggaan, want je moet je nooit laten piepelen, dan ben je uitgepolitiekt. Het is een heel achterbaks onderonsje in Deventer geworden. Die Caroline hoeven we nooit meer serieus te nemen.’ 

Angela de Jong - columniste AD
‘Toen Caroline van der Plas met die trekker het Binnenhof op kwam, vond ik haar heel verfrissend. Ze nam het op voor het platteland, waar ik zelf vandaan kom, en had een nuchtere kijk op de politiek en op de spelletjes die daar gespeeld worden. Ze zei vaak: “Jongens, laten we niet vergeten voor wie we dit doen.” Dat sprak me aan. Ik had echt sympathie voor haar, ook voor haar verschijning. Aan talkshowtafels vond ik haar sterk. Ze was ook een paar jaar lang heel geliefd bij televisieredacties. Ze zagen aan de kijkcijfers dat als Caroline er zat, die omhoog gingen, of in elk geval niet daalden. Daardoor lieten redacties hun exclusiviteitseisen bij haar ook vallen.

Ik weet nog dat ze op één avond zowel bij de late talkshow van RTL zat als bij Op1. Ze ging gewoon van de ene studio naar de andere. Maar inmiddels vind ik haar een schim van zichzelf. Ze is in talkshows vaak nukkig, slecht voorbereid en wentelt zich in de slachtofferrol. Het heeft zichtbaar aan haar gevreten, die afgelopen vijf jaar als partijleider en Kamerlid. Ze is moe. Ze kan bijna niet meer uit haar ogen kijken van vermoeidheid. En dat neem ik haar ook niet kwalijk. Eerst in je eentje beginnen en dan zo’n partij opzetten en groot laten worden... Dat vreet aan je. Haar deelname aan Het waren 2 fantastische dagen – een achterlijk BN’er-programma waar ze elkaar met ‘schat’ en ‘lieverd’ naar de mond praten – vond ik een dieptepunt.

In haar goede dagen had Caroline daar doorheen geprikt. Ze hoorde helemaal niet bij dat zootje. Toen dacht ik al: het is wel klaar met je, Caroline. In de politiek heeft ze het vertrouwen van de boeren verloren. Toen ze het eenmaal voor het zeggen hadden, kwam er gewoon niks uit haar handen. Ze trapte alleen maar op de rem om tot oplossingen te komen. Dat ze Mona Keijzer zo publiekelijk een mes in de rug heeft gestoken, past niet bij die open, eerlijke, nuchtere vrouw die zij ooit was op het Binnenhof. Ik denk dat de bekendheid, de vermoeidheid en de arena’s waarin ze is terechtgekomen, zowel politiek als op televisie, haar hebben veranderd. Ik heb nog steeds groot respect voor de enorme bergen werk die ze heeft verzet de afgelopen jaren, maar het is heel lastig om in die wereld authentiek te blijven. En ik denk dat haar dat uiteindelijk niet is gelukt.’

Wouke van Scherrenburg - auteur Vrouwen op het Binnenhof
‘Een paar maanden geleden werd ik door Caroline van der Plas uitgenodigd om gast te zijn in haar podcast. Daar had ik geen zin in. Onder Mona Keijzer is die partij zo ongelooflijk afgegleden naar een filiaal van de PVV. Ik vond ze echt ontzettend van het padje af, allemaal daar. Ze zijn teruggegaan naar de boeren, naar hun hardcore: agrobusiness. Die burgers, die vergaten ze toen al, en die zullen ze ook wel blijven vergeten. Het binnenhalen van Mona Keijzer als de nieuwe leider en haar vervolgens passeren, was wel een heel vreemde move.

Iemand naar voren schuiven en haar een leiderschapspositie beloven, die vervolgens niet doorgaat: wie zou zich in haar plaats niet ontzettend genaaid voelen? Ze hadden het al meteen moeten tegenhouden dat de koers veranderde richting PVV. En dan op het laatste moment Henk Vermeer naar voren schuiven als het stemmenkanon – kuch! Of het vertrouwen in Caroline van der Plas voorgoed weg is? Een deel van haar achterban heeft er nog wel begrip voor. Toch was dit echt een enorme stomme zet. Maar de populariteit van de BBB was toch al op z’n retour.

Zo snel als ze opkwamen, met gigantische steun, zo snel gleden ze ook weer af. Sommige van die nieuwe partijen redden het even, maar het patroon blijft hetzelfde. Kijk naar Forum voor Democratie. Dat werd steeds kleiner, toen hebben ze er een nieuwe neergezet die niet zo doorgesnoven is als Thierry Baudet, en hup, ze stegen weer in de peilingen. Ik word er eerlijk gezegd doodziek van, van die nieuwelingen.’