Politiek

Oorlog in Iran: de immense gevolgen voor China

De aanval op Iran treft behalve Teheran ook Iran's bondgenoten. China’s energiezekerheid staat onder druk. Wat zijn de gevolgen?

Freerk Weening
Iran
China
Rookwolken na bombardementen in Teheran
Rookwolken na bombardementen in Teheran (inzet: Xi Jinping)

De oorlog in Iran heeft uiteraard directe geopolitieke gevolgen voor het Midden-Oosten. Maar de indirecte economische impact kan verder reiken. Vooral China bevindt zich in een kwetsbare positie door zijn sterke afhankelijkheid van geïmporteerde olie.

Onder het presidentschap van Donald Trump werd de druk op zowel Iran als Venezuela opgevoerd, twee landen die een belangrijk deel van hun olie-export richting China stuurden. Volgens internationale energiedata ging een aanzienlijk deel van de Iraanse ruwe olie naar Chinese raffinaderijen, vaak tegen gereduceerde prijzen vanwege sancties. Ook Venezuela leverde meer dan de helft van zijn export aan China.

Samen waren deze stromen goed voor een substantieel aandeel van de Chinese olie-import. Daarmee vormden ze een strategische buffer: politiek gevoelig, maar economisch aantrekkelijk. Door verstoringen in deze leveringen moet Beijing mogelijk uitwijken naar duurdere of politiek minder gunstige alternatieven.

De kern van de kwetsbaarheid is structureel. China verbruikt aanzienlijk meer olie dan het zelf produceert. De economie, van zware industrie tot logistiek en defensie, draait op stabiele aanvoer van ruwe olie. Een langdurige verstoring betekent niet alleen hogere kosten, maar ook onzekerheid over leveringszekerheid.

Energiezekerheid als strategisch risico

Een cruciale factor in dit spanningsveld is de Straat van Hormuz. Een groot deel van de mondiale olie-export passeert deze zeestraat, waaronder leveringen uit Saudi-Arabië, Koeweit en Irak. Elke vorm van militaire dreiging of blokkade leidt vrijwel direct tot hogere olieprijzen op de wereldmarkt.

Voor China heeft dat twee effecten. Ten eerste stijgen de importkosten, wat druk zet op economische groei en inflatie. Ten tweede neemt de strategische afhankelijkheid van alternatieve leveranciers toe, zoals Rusland of andere Golfstaten. Dat kan leiden tot nieuwe geopolitieke afwegingen en concessies.

De Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Wang Yi, noemde de aanval op Iran 'onacceptabel' en sprak van een 'schending van soevereiniteit', meldt CNN.

Tegelijkertijd beschikt China over strategische olievoorraden en een breed netwerk aan handelspartners. Op korte termijn kan het schokken opvangen. De langere termijn is echter afhankelijker van de duur en intensiteit van het conflict, en van de stabiliteit van mondiale transportroutes.