Mens & Maatschappij

NASA-satelliet staat op punt om op aarde te storten: dit is de kans op schade

Na veertien jaar in de ruimte en uitgebreid onderzoek naar de stralingsgordels rond de aarde, staat de Van Allen Probe A op het punt om terug te keren in de atmosfeer van de aarde.

Freerk Weening
De twee Van Allen Probes (beeld:NASA)

Op 11 maart 2026 rond 00:45 zou de ruimtesonde Van Allen Probe A de aardatmosfeer binnendringen. Het ruimtevaartuig, dat ongeveer 600 kilo weegt, heeft bijna jaar lang cruciale data verzameld over hoe geladen deeltjes in de magnetosfeer van de aarde worden vastgehouden en weer verloren gaan. Omdat er een marge van +/- 24 uur zit op de berekeningen van NASA, is het gevaarte op het moment van schrijven mogelijk nog niet de atmosfeer binnengedrongen.

De missie zou oorspronkelijk twee jaar duren, maar de robuuste systemen van de Van Allen Probes stelden de wetenschappers in staat om de operaties bijna zeven jaar lang voort te zetten. In 2019 werd de actieve fase beëindigd nadat de brandstofvoorraden uitgeput raakten, waardoor de sondes hun zonnepanelen niet langer nauwkeurig op de zon konden richten. Sindsdien bevindt de sonde zich in een passieve baan die nu, door externe factoren, sneller dan voorzien wordt afgebogen richting de aarde, meldde NASA dinsdag.

De veiligheidsrisico's tijdens deze terugkeer in de atmosfeer van de aarde worden door NASA als minimaal beschouwd. Hoewel verwacht wordt dat het grootste deel van de sonde zal verbranden door de hitte van de wrijving, kunnen enkele hittebestendige componenten de daling overleven. De berekende kans op schade of letsel op de grond bedraagt ongeveer 1 op 4.200, een statistisch laag risico dat nauwlettend wordt gemonitord door de U.S. Space Force en NASA.

Atmosferische weerstand: de invloed van de huidige zonnecyclus

Toen de missie in 2019 formeel werd afgesloten, wezen modellen uit dat de sonde pas rond 2034 zou terugkeren in de atmosfeer. Deze berekeningen waren echter gebaseerd op een gemiddelde zonne-activiteit. De werkelijkheid bleek anders: de huidige zonnecyclus bereikte zijn maximum in 2024 en was aanzienlijk intenser dan voorspeld. Deze verhoogde activiteit zorgt voor een opwarming en uitzetting van de bovenste lagen van de aardatmosfeer, wat de weerstand op laagvliegende objecten vergroot.

Door deze toegenomen atmosferische weerstand is de baan van de Van Allen Probe A sneller vervallen dan initieel was berekend. Terwijl de data uit deze missie nog steeds essentieel is voor het voorspellen van ruimteweer en het beschermen van moderne infrastructuur (zoals gps-netwerken en energienetwerken), nadert voor de hardware nu het onvermijdelijke einde. Tweelingbroer Van Allen Probe B bevindt zich momenteel in een stabielere baan boven de aarde en zal naar verwachting niet voor 2030 terugkeren.