Bellingcat: repatriëring-artikel De Telegraaf gebaseerd op AI en onwaarheden

Een recent artikel van De Telegraaf over particuliere evacuaties uit het Midden-Oosten roept serieuze vragen op over journalistieke normen en bronvermelding in het tijdperk van kunstmatige intelligentie. Een diepgaand onderzoek door Bellingcat toont aan dat het verhaal, inclusief een geïnterviewd persoon en geclaimde vluchten, niet op feiten lijkt te berusten.

Het artikel beschreef hoe een zekere Tamara Harema particuliere repatriëringsvluchten organiseerde voor Nederlanders die vastzaten in Dubai. In het stuk werd Harema geciteerd en werd een foto van haar geplaatst. Ze claimde een Airbus A321 te hebben gecharterd. Dit verhaal werd gepubliceerd in een periode van hoge urgentie, waarin veel Nederlanders de regio probeerden te verlaten. Het artikel kon zelfs op een reactie van minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen rekenen.

Nader onderzoek van de foto van Harema door Bellingcat onthulde echter diverse aspecten die kenmerkend zijn voor AI-gegenereerde beelden. Onregelmatigheden in details van haar kleding, sieraden en Burj Khalifa in de achtergrond correspondeerden niet met de werkelijkheid. Bovendien wees een analyse van vluchtdata van Flightradar24 uit dat de beschreven Airbus A321-vlucht vanuit Muscat op de genoemde datum nooit heeft plaatsgevonden.

De bron en de rectificatie

De Telegraaf verklaarde later dat de redactie in contact kwam met Harema via een tip van advocaat Chizki Loonstein. Deze advocaat was eerder onderwerp van een publicatie in NRC Handelsblad vanwege de faillissementsafwikkeling van zijn kantoor. Na te zijn geconfronteerd met de bevindingen van Bellingcat, heeft De Telegraaf de foto uit het online artikel verwijderd, met de toevoeging dat deze 'waarschijnlijk niet voldeed aan de journalistieke richtlijnen'.

Loonstein zei tegen Bellingcat dat hij Tamara kende via een appgroep die betrekking had op de repatriëringsvlucht. De gevallen advocaat weigerde echter het verzoek van het onderzoekscollectief om de contactgegevens en identiteit van Tamara te bevestigen of haar gegevens te delen.