Leon Verdonschot: 'Zoals Jesse Klaver volhouden dat je de verkiezingen hebt gewonnen is een belediging voor de kiezers'

Beste Mirjam Bikker,

Sommige mensen vertrouwen politici niet, omdat ze die associëren met beloften die ze na de verkiezingen verbreken. Waar ik zelf moeite mee heb bij verkiezingen, is iets heel anders. Namelijk het moment net ná die verkiezingen, het moment waarop iedere partij uitlegt waarom ze gewonnen hebben. Ook als ze verloren. Ook als dat heel duidelijk is, voor iedereen zichtbaar, en feitelijk onbetwistbaar. Nog steeds volhouden dat je de verkiezingen hebt gewonnen, terwijl je midden in een slagveld vol gesneuvelde volksvertegenwoordigers staat: dat is een belediging. Voor ons, de kiezers. Het werkt de indruk dat een politicus denkt dat we achterlijk zijn.

Zo stelde Jesse Klaver dat GroenLinks-PvdA ‘de grootste partij’ is geworden. Volgens Klaver was zijn partij bij de vorige verkiezingen in acht plaatsen de grootste, en nu in 42 plaatsen. Maar die vorige verkiezingen waren landelijke, voor de Tweede Kamer. Toen deden in vrijwel alle plaatsen vrijwel alle landelijke partijen mee. Nu absoluut niet: in talloze plaatsen in Nederland heeft maar een (klein) deel van alle landelijke partijen een kandidatenlijst. Dan ben je al snel ‘de grootste’, wat ook niet waar is, want de grootste partij is De Lokale Partij, in al zijn varianten. Wat wél waar is: GroenLinks-PvdA verloor 138 raadszetels. Daarmee is het inderdaad de grootste, namelijk: de grootste verliezer. 

Volgens Caroline van der Plas bewezen deze verkiezingen dat BBB ‘springlevend is’, terwijl de partij maar in 28 plaatsen een lijst kandidaten bij elkaar kreeg, en in negen van die gemeenten geen enkele zetel haalde. Ik weet dat ze van oorsprong marketeer is, maar zelfs die verkopen ‘doodbloedend’ doorgaans niet als ‘springlevend’. 

Maar nog veel bonter maakte Jimmy Dijk van de SP het. Zijn partij leidde de zoveelste nederlaag op rij, en verloor maar liefst 65 raadsleden. In oude bolwerken als Oss en Heerlen was het drama enorm. Maar volgens Dijk had de SP procentueel gezien een ‘forse winst’ gemaakt ten opzichte van de vorige verkiezingen. Dat waren die Tweede Kamerverkiezingen, waarna een kabinet aantrad dat fors wil bezuinigen op sociale zekerheid en zorg, nou precies de twee belangrijkste onderwerpen waarop de SP zich profileert. En dan nog steeds verliezen. Maar niet volgens Dijk dus. Forse winst! Wat bleek? De SP ging weliswaar van 2,79 naar 1,9 procent bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar bij de Tweede Kamer behaalde de SP 1,89 procent. En nu dus 1,9. Dat verschil van 0,01 procent noemt Jimmy Dijk ‘een forse winst’. Dijk keert zich vaak ook tegen ‘forse bezuinigingen’, wellicht vallen die dan ook mee. 

Ook uw partij, de ChristenUnie, verloor. U ‘had op een andere uitslag gehoopt’, zei u. Dat klonk opeens heel verfrissend: iemand die niet probeert een parallelle werkelijkheid te creëren. God ziet alles, ik weet het, en soms werkt dat kennelijk toch wel aanmoedigend om gewoon eerlijk te zijn.