De bewogen geschiedenis van Kharg: van VOC-vestiging tot Iraans olie-eiland

Kharg is door de recente oorlog in het Midden-Oosten een naam die iedereen kent. Dit eiland vervult een cruciale rol in de wereldeconomie als de belangrijkste exportterminal voor Iraanse olie. Wat echter onbekender is, is dat dit strategische stuk land een korte Nederlandse geschiedenis kent. De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) vestigde er namelijk een handelspost.

De Nederlandse interesse in Kharg (vroegere naam Kareek) ontstond in het midden van de 18e eeuw. In 1753 wist een ambitieuze resident, Baron Tiddo Frederik van Kniphausen, de eigendomsrechten van het eiland te verwerven van de lokale heerser van Bandar Rig. hij betaalde hiervoor 2.000 roepies. Zijn visie was om van Kharg een centrale vrijhaven in de Perzische Golf te maken. Ter verdediging en als administratief centrum werd Fort Mosselstein gebouwd.

De aanwezigheid van de VOC trok voor korte tijd handel en bedrijvigheid aan. Er werd een kerk gebouwd en Kharg fungeerde als een belangrijke tussenstop voor schepen die naar Basra voeren. De Bisschop van Isfahan verhuisde in deze periode zelfs naar het eiland. De Nederlandse aanwezigheid op Kharg was echter van korte duur. Verslechterde relaties met lokale machthebbers leidden ertoe dat de gouverneur van Bandar Rig, Mir Muhanna, in 1766 het fort veroverde en de Nederlanders definitief van het eiland verdreef. Daarmee kwam een einde aan dit hoofdstuk van Nederlands bestuur in de Perzische Golf.

Bekijk ook

Iran ontkent gesprekken met VS: 'Trump rekt tijd voor zijn oorlogsplannen' | Nieuwe Revu

De transformatie tot olie-grootmacht

Na eeuwen van relatieve rust en wisselend eigenaarschap tussen de lokale bestuurders en het Britse Rijk, onderging Kharg in de 20e eeuw een radicale transformatie. De ontdekking van enorme olievelden op het Iraanse vasteland creëerde de behoefte aan een diepzeehaven die de grootste supertankers kon accommoderen. Kharg, met zijn gunstige ligging en diepe wateren, bleek de perfecte locatie.

Vanaf de jaren '60 werd het eiland onder het bewind van de Sjah ontwikkeld tot 's werelds grootste offshore olieterminal. Bijna de gehele Iraanse olie-export wordt via de installaties op Kharg verscheept. Deze vitale economische functie maakt het eiland echter ook tot een strategisch doelwit in tijden van conflict. Dit bleek al uit bombardementen tijdens de Irak-Iranoorlog en de recente militaire spanningen die het eiland in het wereldnieuws brachten.