VNG: huidige asielonrust is de schuld van Marjolein Faber

De onrust in de Nederlandse asielketen is een direct gevolg van het beleid onder voormalig minister Marjolein Faber. Dat is de scherpe analyse van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), die stelt dat het nog twee tot drie jaar kan duren voordat de stabiliteit is hersteld. VNG-vicevoorzitter Mark Boumans stelt in Sven op een dat het vorige kabinet de problemen onnodig verergerd heeft.

'Het vorige kabinet kwam met het zogenaamd strengste asielpakket ooit, wat in de praktijk eigenlijk totaal niet functioneerde,' licht Boumans toe. Hij stelt dat de maatregelen averechts werkten en de druk op de keten, met name op het aanmeldcentrum in Ter Apel, juist vergrootten. Deze analyse wordt breed gedragen binnen de VNG, die de gevolgen dagelijks in de praktijk ziet.

De huidige minister van Asiel, Bart van den Brink (CDA), staat voor de zware taak om de capaciteitsproblemen op te lossen. Zijn recente, dringende beroep op gemeenten voor noodopvangplaatsen legt de kwetsbaarheid van het systeem bloot. Hoewel diverse gemeenten gehoor geven aan de oproep, signaleert Boumans ook terughoudendheid. De sleutel tot een structurele oplossing ligt volgens hem in de volledige implementatie van de spreidingswet, die kleinschaliger opvang mogelijk maakt en het draagvlak onder gemeenten kan vergroten.

'Eén op één het gevolg van het afgelopen kabinet'

De VNG is ongebruikelijk direct in het aanwijzen van de verantwoordelijkheid. 'Dit is één op één het gevolg van het afgelopen kabinet. Dat is zonder twijfel mijn conclusie,' aldus Boumans. Hij meent dat de crisis voorkomen had kunnen worden als er de afgelopen twee jaar was geïnvesteerd in een effectiever en sneller asielproces. Hij benadrukt dat er ten tijde van het aantreden van het kabinet-Schoof breed draagvlak was voor de spreidingswet. 'Als er de afgelopen twee jaar werk was gemaakt van het effectief omgaan met de vluchtelingenstroom (...) hadden we nu misschien maar de helft van de opvangplekken nodig.'

Desondanks is er vanuit de VNG waardering voor de aanpak van de nieuwe minister. De focus van Van den Brink op solidariteit en samenwerking wordt als constructief ervaren. 'Hij legt uit dat hij verantwoordelijkheid heeft, maar het niet alleen kan,' aldus Boumans, die dit een groot contrast noemt met de voorgaande periode. Het herstel van de relatie tussen het Rijk en de gemeenten wordt gezien als een cruciale voorwaarde, maar het pad naar stabiliteit is lang en vereist volgens de VNG een volledige kabinetsperiode.