Vaticaan-deal faalt: toenemende repressie van katholieken in China

De situatie voor de naar schatting 12 miljoen katholieken in China wordt steeds precairder onder de aanhoudende ‘Sinificatie’-campagne van de overheid. Een rapport van Human Rights Watch stelt dat een historische overeenkomst tussen het Vaticaan en Peking uit 2018 onbedoeld functioneert als een instrument dat de Chinese autoriteiten gebruiken om de controle over de katholieke kerk in China te verstevigen.

Onder het presidentschap van Xi Jinping wordt van religies geëist dat zij zich conformeren aan de ideologie van de Chinese Communistische Partij en de Han-Chinese cultuur. Dit beleid, bekend als 'Sinificatie', plaatst katholieke gemeenschappen, en met name de 'ondergrondse' kerken die trouw zweren aan Rome, onder toenemende druk om zich aan te sluiten bij de door de staat gecontroleerde Chinese Katholieke Patriottische Associatie.

De overeenkomst van 2018, waarvan de volledige tekst nooit openbaar is gemaakt, was bedoeld om een einde te maken aan een decennialang geschil over de benoeming van bisschoppen. In de praktijk blijkt de deal echter een hefboom voor de Chinese overheid. Volgens bronnen in het rapport gebruiken autoriteiten de overeenkomst om geestelijken te dwingen tot aansluiting bij de staatskerk, met het argument dat zelfs het Vaticaan nu achter de lijn van Peking staat. Dit leidt tot een gevoel van verlatenheid onder gelovigen die decennialang vervolging hebben doorstaan.

De gevolgen zijn voelbaar in het hele land. Geestelijken van de ondergrondse kerk worden geconfronteerd met detentie, huisarrest en beperkingen. Tegelijkertijd worden de activiteiten in de officiële kerken steeds strikter gereguleerd. Dit omvat verplichte ideologische trainingen voor priesters, toezicht op preken, en de installatie van camera's in gebedshuizen.

Verregaande controle op geloofsleven

De controlemaatregelen reiken diep in het dagelijks leven van de katholieke gemeenschap. Naast toegenomen surveillance zijn er concrete beperkingen op religieuze activiteiten. Zo melden bronnen dat kinderen de toegang tot kerken wordt ontzegd, wat gezien wordt als een poging om de overdracht van het geloof op volgende generaties te doorbreken.

Daarnaast legt een nieuwe verordening uit 2025 de reismogelijkheden van alle katholieke geestelijken aan banden; zij moeten hun paspoorten inleveren en voor elke buitenlandse reis, ook voor persoonlijke doeleinden, goedkeuring aanvragen bij de staat. Deze maatregelen, gecombineerd met de sluiting van door de kerk gerunde sociale voorzieningen zoals weeshuizen, illustreren een systematische aanpak om de invloed van de katholieke kerk buiten de door de staat gestelde kaders volledig in te perken.