'Burgeroorlog' in de jungle: rivaliserende chimpansees bestrijden elkaar

Een plotselinge stilte in het woud, gevolgd door de gespannen gelaatsuitdrukkingen van de primaten. Voor onderzoeker Aaron Sandel was dit het onmiskenbare begin van het Ngogo chimpanzee conflict in Oeganda. Wat decennialang de grootste en meest bestudeerde chimpansee-gemeenschap ter wereld was, begon in 2015 onherroepelijk te scheuren, wat leidde tot een zeldzaam en dodelijk intern conflict. De onderzoekers doen hun verhaal bij CNN.

De breuk was niet onmiddellijk duidelijk. Zelfs voor John Mitani, medeoprichter van het project en een autoriteit op het gebied van chimpanseegedrag, was de situatie nieuw. 'Ik herinner me dat ik John vroeg: 'Wat is er aan de hand?' Hij zei: 'Ik weet het niet',' aldus Sandel. De ooit hechte groep van meer dan 200 individuen viel uiteen in twee rivaliserende facties, nu bekend als de ‘Western’ en ‘Central’ groepen, vernoemd naar de territoria die ze claimen.

De gevolgen van deze splitsing zijn gewelddadig en gedocumenteerd. Sinds de eerste fatale aanval in 2018 is een patroon van gecoördineerde agressie ontstaan, voornamelijk geïnitieerd door de ‘Western’ groep. Het onderzoek documenteert de dood van volwassen mannetjes, zoals de bij de onderzoekers bekende Basie, en meerdere infanticides. De aanvallen zijn strategisch, waarbij de ‘Westerns’ hun numerieke en organisatorische voordeel lijken te gebruiken om het territorium van de ‘Centrals’ stelselmatig te verkleinen.

Bekijk ook

Operatie manenwolf: Braziliaanse wolf bedreigd in voortbestaan | Nieuwe Revu

Een burgeroorlog tussen chimpansees

Deze gebeurtenissen, die wetenschappers omschrijven als een 'fissie' of gemeenschapssplitsing, bieden een unieke kans om de mechanismen achter groepsconflicten te bestuderen. De onderzoekers van het Ngogo-project hebben verschillende hypotheses over de oorzaak. Een reeks gebeurtenissen, waaronder de dood van enkele dominante mannetjes in 2014, een wisseling in de alfapositie in 2015 en een epidemie in 2017, hebben waarschijnlijk de sociale cohesie verzwakt.

De extreme groepsgrootte kan de onderlinge banden al onder druk hebben gezet. Dit conflict, vergelijkbaar met de 'Four-Year War' die de wereldberoemde onderzoeker Jane Goodall in de jaren '70 observeerde, laat zien hoe conflicten kunnen ontstaan zonder de culturele of ideologische drijfveren die bij mensen een rol spelen. Het biedt fundamentele inzichten in de rol van demografie, hiërarchie en interpersoonlijke relaties bij het ontstaan van oorlog.