Viroloog Marc Van Ranst: 'Iedere dag zijn we dichterbij de volgende pandemie'

Dit artikel is gebaseerd op een exclusief interview met Marc van Ranst in Nieuwe Revu 18, vanaf woensdag 29 april verkrijgbaar in de schappen of hier online te bestellen.

'Iedere dag zijn we dichterbij de volgende pandemie.’ Deze analyse van viroloog Marc Van Ranst is geen paniekzaaierij, maar een oproep tot realistisch denken. De expert, die in België een centrale rol speelde tijdens de covid-crisis, tempert de verwachting dat we een volgende uitbraak moeiteloos zullen managen. Volgens Van Ranst is het een misvatting te denken dat draaiboeken en opgeschaalde technologie ons zullen redden. De dynamiek van een epidemie is dat autoriteiten per definitie achter de feiten aanlopen. ‘Je kunt het elke keer professioneler doen, zeker. Je kunt sneller schakelen,’ erkent hij. Toch blijft het fundamentele probleem overeind: bij een nieuw, overdraagbaar virus zonder bestaande vaccins of antivirale middelen, is er maar één instrument om de transmissie te doorbreken.

Dat instrument is het reduceren van contactmomenten. Het is een basisprincipe dat volgens de viroloog niet verandert, hoe onplezierig de implementatie ook is. Hij is kritisch op het idee dat we maatregelen als lockdowns niet opnieuw zouden hoeven in te zetten. De kern, zo stelt hij, is en blijft dat minder interactie leidt tot minder virusverspreiding, wat in de beginfase van een pandemie cruciaal is om nog grotere maatschappelijke schade te voorkomen.

Bekijk ook

Viroloog Marc Van Ranst: 'Dát er een nieuwe pandemie komt, is zeker' | Nieuwe Revu

De ethische ondergrens van crisisbeheer

Toch zijn de lessen uit het verleden niet nutteloos, al noemt Van Ranst ze 'marginaal'. De belangrijkste winst ligt volgens hem in het besef van onze zwaktes. De crisis legde pijnlijk bloot hoe surveillance beter moet, maar vooral hoe desastreus de impact was op kwetsbare groepen en de ouderenzorg. ‘Kijk, mensen eenzaam laten sterven... Ik hoop echt dat we dat nooit meer op die manier zullen doen. Dat móét anders,’ benadrukt hij. Dit markeert een ethische grens die in de toekomst beter bewaakt moet worden volgens Van Ranst, zelfs wanneer de druk van een pandemie de samenleving opnieuw ontwricht.