Bart Nijman: 'Hoe word je weerbaar tegen de overheid zelf?'

Weerbaarheid, kent u die uitdrukking? Vast wel, want de overheid heeft het tot kernbegrip in het lexicon van legalistische ambtenaren-lingo gemaakt. Wij, de burgers van Nederland, moeten weerbaar worden tegen zo’n beetje alles dat je kunt bedenken: de Russen, de Chinezen, cyberdreigingen, phishing, stroomuitval en de oprukkende wolf. Maar hoe word je weerbaar tegen de overheid zelf?

In het wijzen op de belangen van weerbaarheid, wijst Vadertje Staat vooral naar dreigingen van buiten (waaronder nu ook al cruiseschepen met Hantavirus-boomers) maar verschuilt zich daarachter om eigen verantwoordelijkheden te ontlopen. Of althans, dat gevoel is toch moeilijk te onderdrukken.

Zo las ik bijvoorbeeld dat de Europese Unie de Nederlandse lidstaat op het matje roept omdat er, citaat uit De Telegraaf, ‘onvoldoende werk is gemaakt van de bescherming van belangrijke sectoren als energie, vervoer, gezondheid, water, het bankwezen en digitale infrastructuur’. Als zelfs Brussel, toch ook niet zelden over z’n eigen ambities gestruikeld, al vindt dat je tekortschiet, hoe erg is het dan werkelijk? 

‘Hoe moet een burger weerbaar worden tegen dreigingen van buiten, als de overheid niet eens garanties van binnenuit kan leveren?’

Erg genoeg om geen nieuwe stroomaansluitingen meer in Utrecht te kunnen aanvragen, zoals onlangs ook al in het nieuws. Hoe moet een burger weerbaar worden tegen dreigingen van buiten, als de overheid niet eens garanties van binnenuit kan leveren? Oké, zonder stroom kun je misschien ook minder snel digitaal beroofd of belazerd worden door Chinese verkoopwebsites of Nigeriaanse prinsen, maar om dat nou een stevige strategie van weerbaarheid te noemen...

Weerbaarheid is ook: luisteren naar de overheid als die waarschuwt vanwege droogte niet in de open ruimte te barbecueën en je peuken goed uit te trappen. Diezelfde overheid laat vervolgens de laatste twaalf soldaten op de Veluwe schietoefeningen doen met scherpe munitie, met flinke bosbranden tot gevolg. Sta je de hele dag met je verrekijker richting Iran te turen of er nog geen hypersonisch ballistisch ballet uit die regio op Europa afstormt, bedreigt je eigen zwaardmacht achter je huis en haard door de heide in de fik te zetten.

Weerbaarheid, dat is ook: opkomen voor je democratische rechten. Maar wie de beelden uit Loosdrecht zag, waar burgers ongevraagd en zonder enige inspraak een azc voor alleenstaande mannen in de weerbare leeftijd in de maag gesplitst kregen door een interim-burgemeester en in verzet kwamen, zag ook dat de overheid niet dát soort weerbaarheid bedoelt. De politie knuppelde er bijzonder gretig op los, terwijl de meeste mensen vooral boos waren over de gang van zaken en niet per se over het feit dát er een opvang zou komen.

Weerbaarheid is ook: jezelf veilig voelen in je eigen gemeenschap. Een gevoel dat je van het landsbestuur eigenlijk niet mag lijken na te streven. Het woord begint snel synoniem te klinken aan ‘zoek het zelf maar uit, en veel succes ermee’.