Jan Dijkgraaf haalt uit: 'Je hebt slechte mensen, je hebt intens slechte mensen en je hebt Dieuwke Wynia’s'

Dieuwke Wynia was de strenge eindredacteur van het ooit zo succesvolle DWDD. Wie zit er te wachten op haar boek?
Het boek doet jaren na dato toch meer stof opwaaien dan men misschien zou denken. In Je mist meer dan je ziet blikt Dieuwke Wynia terug op haar jaren bij het immens populaire programma De wereld draait door (DWDD). Tegelijkertijd werpt het boek een nieuw licht op de schaduwzijde van dat succes. Wynia beschrijft hoe ze compleet overvallen werd door de onthullingen in de Volkskrant in 2022, waarin gerept werd over een angstcultuur en wangedrag op de werkvloer.

‘Dat er zoveel mensen nare ervaringen hadden, burn-outs hadden gekregen en kampten met PTSS-achtige klachten was volkomen nieuw voor me en ik was verbijsterd,’ zegt ze nu in Trouw. In haar boek legt ze uit hoe het systeem binnen DWDD bepalend was voor de werkcultuur: enerzijds de druk om dagelijks een topshow te maken met de veeleisende presentator Matthijs van Nieuwkerk, anderzijds een directie die volgens haar signalen negeerde. Met e-mails onderbouwt ze dat ze die misstanden wel degelijk heeft aangekaart. Daarmee schetst Wynia een complex beeld van een succesmachine waarin prestaties en druk onlosmakelijk met elkaar verweven waren, met alle gevolgen van dien.

Wil Wynia met haar boek haar straatje schoonvegen?
Dat niet zozeer, want ze steekt ook de hand in eigen boezem: ‘Ik begrijp dat ik een pittige leidinggevende was en dat ik direct, ongeduldig en temperamentvol kon zijn. Achteraf kan ik zeggen dat ik veel te hard ben geweest. Ik heb veel gepikt en geslikt en gedaan en opgelost. Ik ben over mijn eigen grenzen heengegaan. Als je niet goed voor jezelf zorgt, kun je ook niet goed voor een ander zorgen. Daardoor ben ik over de grenzen van anderen gegaan.’

Wynia geeft aan dat het een soort therapeutisch werkje was om het boek te maken: ‘Ik ben gaan begrijpen wat er gebeurd is en dat was niet mis. Dan heb ik het ook over mijn eigen rol. Maar dat het programma gecanceld werd, daar was ik heel verdrietig over. Ik vind het belangrijk dat we het over de moeilijke kant van DWDD hebben, maar ook over al het moois dat er was. Het was een ongelooflijk programma waar we veel aandacht hadden voor bijzondere en schijnbaar niet heel toegankelijke onderwerpen. Kunst, klassieke muziek, wetenschap. Daar ben ik trots op. Dit boek is wat dat betreft een soort eerherstel.’

‘We kijken allemaal op onze eigen manier terug op deze tijd. En daar laat ik het verder bij’

Wat vindt Dieuwke Wynia van zichzelf?
Ik vind het heel erg dat mensen last van mij hebben gehad, dat spijt mij

Wat vinden wij van Dieuwke Wynia?
Voorheen moest iedereen naar haar luisteren, nu moeten we van haar lezen.

Wat vinden anderen van Dieuwke Wynia?

Bert van der Veer - programmamaker & regisseur
‘Hoe ze het heeft aangepakt bij DWDD, daar weten we inmiddels wel genoeg van. Dat verhaal sleept al jaren voort. We weten dat Matthijs van Nieuwkerk een bullebak kon zijn en zij ook. Tegelijkertijd vind ik het lastig om er heel hard over te oordelen, omdat het twee kanten heeft. Als je zulke dingen hebt meegemaakt in je leven en je bent in staat om dat op te schrijven, dan moet je dat vooral doen. Anders stapelen die ervaringen zich op en dat is niet goed voor je. Dus ik kan haar niet kwalijk nemen dat ze dat boek heeft geschreven. Wat je wel ziet, is dat ze haar eigen rol behoorlijk centraal stelt en haar straatje daarmee ook een beetje schoonveegt.

Ik snap eerlijk gezegd niet zo goed dat daar niet meer tegenwicht in zit. Het had interessant geweest als ze ook expliciet ruimte had gegeven aan de mensen die last van haar hebben gehad, mensen die er echt ziek van zijn geworden. Nu is het toch vooral haar eigen verhaal geworden. Dat neemt niet weg dat ze ontzettend goed was in wat ze deed. Als de situatie rondom het vermeende ongepaste gedrag van Matthijs er niet was geweest, dan was zij waarschijnlijk een van de belangrijkste eindredacteuren van Nederland geworden. Echt van het kaliber dat je zegt: dat is iemand die het vak naar een hoger niveau tilt. Ik ga het boek zeker lezen, want laten we eerlijk zijn: dit soort verhalen zijn in ons vak gewoon interessant en ook wel smeuïg. Je herkent situaties, mensen, dynamieken.

Alleen moet je wel oppassen dat het niet alleen een eenzijdig verhaal wordt waarin de impact op anderen onderbelicht blijft. Dat vind ik er nu een beetje aan schuren. Ik heb haar zelf ook meegemaakt in die tijd, ik keek weleens bij repetities van DWDD. Ik heb uitbarstingen van haar gezien, ook van Matthijs, maar eerlijk gezegd heb ik die bij andere programma’s ook gezien. Dat hoort helaas ook een beetje bij de druk van live televisie en het maken van kwaliteit. Kijk naar mensen als John de Mol en Joop van den Ende, die kunnen ook flink uit hun slof schieten. Dus in die zin was het niet iets waarvan ik dacht: wat gebeurt hier nou? Het is meer dat het bij DWDD op een gegeven moment structureel werd en dat maakt het een ander verhaal.’

Jan Dijkgraaf - publicist & columnist
‘Dieuwke Wynia was in haar tijd bij DWDD zo’n gewetenloze machine dat ze ChatGPT nodig had om te weten te komen of ze in haar boek wel genoeg berouw had getoond voor de manier waarop ze mensen behandelde die bij DWDD werkten. Wat denk je? De computer zei: “Ja.” Wij, normale mensen, weten allemaal dat ChatGPT je bij dit soort vragen altijd naar de mond praat, maar zij voert het aan als bewíjs. Waarvan? Dat ze deugt. Nou, laat ik dit vertellen: je hebt slechte mensen, je hebt intens slechte mensen en je hebt Dieuwke Wynia’s.

Die likken niet alleen naar boven en trappen naar beneden, maar die presenteren zichzelf ook nog als slachtoffer van ‘het systeem’. Dieuwke Wynia wás verdorie het systeem. Hoe ze ook die interviews over dat boek aanpakte... Enkele zorgvuldig geselecteerde journalisten mochten bij Hare Hooghartigheid in Italië op audiëntie komen en kregen een heel draaiboek waaraan ze zich moesten houden. Sterrengedrag. Maar dit gaat niet over een ster, dit gaat over de beul van Matthijs! O ja, en dat die graftak mij ooit bij DWDD op de beroemde zwarte lijst zette, heeft uiteraard géén invloed op mijn oordeel.’

Daphne Bunskoek - presentatrice
In RTL Boulevard: ‘Ik ben zelf ook een keer uitgescholden door Dieuwke. Ik zat bij een ander programma, bij Pauw & Witteman en zij vond dat ik bij DWDD had moeten zitten. Toen werd ik echt uitgescholden door haar in de bar achteraf. Ik was nog nooit door iemand uitgescholden, dus het was een eerste ervaring. Ik was überhaupt verbouwereerd. Dat had niets te maken met seksisme, dus in dat opzicht is het jammer dat ze dat niet heeft kunnen toegeven dat dat een fout was waar heel veel mensen last van hebben gehad.’

Michel - forumbezoeker spreekbuis.nl
‘Dieuwke die na 2 jaar alsnog haar eigen straatje probeert schoon te vegen. Terwijl iedereen weet dat zij misschien wel de ergste was achter de schermen bij DWDD.’