Bart Nijman: 'De blanke Henry kreeg het nadeel van de twijfel en stierf onschuldig in handboeien'

Waarheidsvinding. Khadija Arib gebruikte het in het slotwoord van haar verhoor voor de parlementaire enquêtecommissie Corona. Ze constateerde dat de commissie nadruk legt op ‘lessen trekken’ en ‘vooruit kijken’. Ze mist een nadruk op waarheidsvinding en verantwoording, die zo belangrijk zijn in een democratie.

Arib heeft gelijk maar ik geloof niet dat de corona-verhoren aan waarheidsvinding willen doen. Bovendien gaat niemand verantwoording afleggen. De prijs voor waarheid is te hoog en verantwoording nemen is (politieke) zelfmoord. Niet alleen over corona, het zit inmiddels in de gehele politieke cultuur. Die is niet (meer) ingericht op waarheidsvinding maar op woordvoeringslijnen, en niet op verantwoording maar op de verkoop van beeldvorming.

Het zit in alle dossiers, van energie en klimaat tot migratie en infrastructuur. Een banaal voorbeeldje: D66 ‘vierde’ dat het kabinet van hun voornaamste influencer Rob Jetten z’n eerste honderd dagen volgemaakt heeft. In een barrage aan socialemediaposts werden successen geveinsd, samenwerkingen gevierd en een gevoel van optimisme uitgedragen. Verkoop, geen verantwoording.

De waarheid is dat het minderheidskabinet-Jetten geen enkel serieus wapenfeit kan tonen, begrotingen niet goedgekeurd krijgt, met wisselende meerderheden worstelt en bij kiezers op een vertrouwen van 22 procent steunt (voor dat laatste moet je enige waarheid aan peilingen toekennen, maar de score is sowieso abominabel).

Het punt staat: waarheidsvinding is geen doel op zich als het de afzender niet goed uitkomt. Bovendien, hoe vind je nog waarheid als steeds minder mensen in een gedeelde werkelijkheid leven? Dat geldt voor corona, dat geldt voor Nederland, het geldt in talloze liberale democratieën.

Een grotesk voorbeeld: in 2020 werd seriecrimineel George Floyd bij zijn aanhouding gedood door een Amerikaanse agent. ‘I can’t breathe,’ waren zijn laatste woorden. Wereldwijd knielden progressieve blanke politici spontaan voor alle zwarte mensen die het slachtoffer van (blank) racisme zouden zijn. Derek Chauvin, de agent, werd veroordeeld voor doodslag maar de rechter vond géén racistisch motief. Floyd zelf zat vol drugs. Er was veel waan en weinig waarheid.

In Engeland stierf in december 2025 Henry Nowak, een 18-jarige Britse student. Vickrum Digwa, die hem had neergestoken, claimde racistisch te zijn bejegend door Nowak. De politie geloofde hem ongezien en sloeg Nowak in de boeien. Die probeerde te vertellen te zijn gestoken maar de arresterende agent zei: ‘I don’t think you are, mate’. Het was wel zo – Digwa kreeg uiteindelijk 21 jaar celstraf.

Het wrange? De Britse politie heeft na de dood van Floyd aanhoudingsprotocollen aangepast om ‘proactief antiracistisch te zijn’. Politiemensen kregen letterlijk de opdracht mensen van verschillende afkomst niet langer hetzelfde te behandelen.

De blanke Henry kreeg daarom het nadeel van de twijfel. Hij stierf onschuldig, in handboeien. Zijn laatste woorden? ‘I can’t breathe’. Ditmaal knielt niemand. Waarheidsvinding? Achteromkijkend worden al jaren verkeerde lessen getrokken.