Leon Verdonschot: 'Sinds Paul Cliteur betrokken is bij Forum voor Democratie lijkt hij intellectueel opgedroogd’

Beste Paul Cliteur,

Niet dagelijks, maar toch met regelmaat ben ik verbijsterd over uw verwording. 

Ooit was u een rechtsgeleerde en filosoof die ik hoog had zitten. Een ware autonome denker. In 1995 was dierenwelzijn het onderwerp van uw inauguratie aan de universiteit van Delft. Veel collega’s in academische kringen beschouwden het in het gunstigste geval als een verspilling van uw intellectueel kapitaal, en in het slechtste geval als een bizarre grap. Diérenwelzijn? Vervolgens was u ook nog eens de drijvende kracht achter het denken over het vastleggen van dierenrecht in de grondwet. U stond zelfs op de kandidatenlijst voor de Partij voor de Dieren.

Tegelijk bleef u een onversneden liberaal, en bleef u in vele boeken opkomen voor de seculiere samenleving, en waarschuwen voor de onverdraagzame en ondemocratische kanten van religieus fanatisme, vooral uit de hoek van de islam.  Tussen 2000 en 2010 verschenen 11 boeken van u. Over dierenrechten, vrijzinnigheid, godsdienst, vrijheid, de multiculturele samenleving. Sinds u betrokken bent bij Forum voor Democratie lijkt u intellectueel opgedroogd. U schreef dit decennium tot nu toe éen boek, samen met Afshin Ellian, u heeft het nooit meer over dierenwelzijn, en als ik bijdragen van u op X zie langskomen, lees ik gewoon de zoveelste FvD’er, en nergens de eigenzinnige intellectueel van weleer.

Afgelopen week was een dieptepunt. Jesse Klaver van PRO diende een motie in, om geen akkoorden te sluiten met politici die oproepen tot geweld tegen vluchtelingen, of de omvolkingstheorie verspreiden. De motie werd aangenomen met een overweldigende Kamermeerderheid: van D66 tot CDA, van 50Plus tot VVD, van SP tot ChristenUnie.

U wijdde er een tweet aan: ‘Probleem: er bestaat niet zoiets als ‘de’ omvolkingstheorie. Wat bestaat is een hele waaier van auteurs die zich bezinnen op de demografische veranderingen die plaatsvinden binnen Europa. Moeten we Klaver nu zo verstaan dat hij wil verbieden om daarover spreken? Of bedoelt hij dat hij een bepaald vocabulaire wil voorschrijven voor die manier waarop over dat onderwerp wordt gesproken?’

Een slimme tweet, omdat hij aansluit bij de vrees voor een gedachten- of zelfs taalpolitie. Maar ook een listige tweet. Want inderdaad is er een hele waaier van auteurs over demografische veranderingen. Hun analyses verschillen, hun conclusies verschillen, hun toon. Wie Jan van de Beek leest, krijgt een ander beeld van migratie dan wie Leo Lucassen leest. Krijgt zelfs andere cijfers, of minstens: een andere nadruk, andere interpretaties. 

Maar náást al die theorieën van zeer links tot zeer rechts, van pleidooien voor juist meer migratie tot die voor een migratiestop, bestaat er wel degelijks iets als ‘de’ omvolkingstheorie. Dat is namelijk de racistische, in het nazisme gewortelde, complottheorie dat een elite moedwillig, met precies die intentie, bezig is met een plan om de oorspronkelijke bevolking te vervangen, door middel van migratie. Het is een in het nazisme gewortelde complottheorie. Wie die theorie verspreidt, verspreidt racistische complotten, niet gewoon een door de VN onderschreven verhaal over demografische veranderingen, maar dan met net even andere woorden. 

De Paul Cliteur die ik ooit bewonderde, begreep dat verschil. De Paul Cliteur van natuurlijk nu ook, maar die acteert helaas de onnozelaar.