Bart Nijman: 'Belfast is al zo lang tegen zichzelf verdeeld, dat je daar niet nóg meer tribalisme bovenop moet gooien'

De eerste keer in Belfast, dik twintig jaar terug, at ik Chinees met schoolvriend Willem die daar woont, en een Noord-Ierse kameraad. Ik grapte dat je bij de Chinees vast veilig grappen kunt maken over de IRA en kreeg prompt een schop onder tafel van Ciaran. Niet dus. 

Via Willem leerde ik zijn Ierse vrienden kennen en jarenlang vlogen dan weer zij, dan weer mijn broer en ik heen en weer tussen Belfast, Utrecht, vrijgezellenweekenden in Berlijn en Lissabon en weer naar Belfast voor de huwelijksfeesten. Het leverde avonturen en anekdotes op die tot op de dag van vandaag opgehaald worden. Belfast als stad, ik ben er een tiental keren geweest, is echter een rauw decor van op aardolie gestookte arbeiderswoningen in een postindustrieel decor, waarin alleen de vele muurschilderingen van protestants-loyalistische of nationalistisch-katholieke snit kleur aanbrengen. Deze eerbetonen aan gevallen helden van het wederzijds verzet worden actief bijgekleurd, en tekenen zich scherp af tegen het grauwige landschap van baksteen en beton.

Twee straatjes arbeiderswoningen op de scheidslijn tussen ‘Green’ (Ierse republikeinen) en ‘Orange’ (Britse loyalisten), waarvan de achtertuinen op elkaar uitkeken, staan me scherp voor de geest. Hekwerk en tralies overspannen deze tuinen, omdat de gezworen vijanden na een paar pinten nog wel eens flessen en stenen over elkaars schuttingen willen gooien.

‘En toen kwam die poging tot onthoofding, door een Soedanees die half Europa al was doorgereisd om een Stanleymes in de nek van een passant te zetten’

Ook de ramen van gepantserde politiewagens die op Shankill Road en Royal Avenue het uitgaansleven patrouilleren, zijn betralied. Nergens anders dan in Belfast had ik getuige kunnen zijn van de cartooneske scène met een man die tijdens een bar fight dóór de voorruit van de kroeg op straat rolde, praktisch voor mijn voeten – waarna Willem me meetrok en zei dat doorlopen altijd beter is in Belfast.

Precies in deze stad heeft de regering in London de afgelopen jaren de opvang van (illegale) migranten opgevoerd, omdat het migratieprobleem over de Engelse randen heen klotst. Het mag geen verrassing heten dat verzet groeit, vooral onder protestanten. Deze stad is al zo lang tegen zichzelf verdeeld, dat je daar niet nóg meer tribalisme bovenop moet gooien.

En toen kwam die poging tot onthoofding, door een Soedanees die half Europa al was doorgereisd om een Stanleymes in de nek van een passant te zetten, op Kinnaird Avenue. Die ligt aan een zogenaamde ‘interface’ – een grensgebied tussen katholieke en protestantse stadsdelen. 

Het leidde tot rellen, waarbij migranten uit hun huizen verjaagd werden en branden werden gesticht. Katholieken keken toe hoe voornamelijk protestanten tekeer gingen – maar deden niets. Hoewel ‘hun’ Sinn Féin pro-migratie is, klonk zelfs instemming – ‘The Green and the Orange coming together’, noteerde een UnHerd-verslaggever uit de mond van een katholiek. Daaraan zou ik toevoegen: They’re kicking strangers out because they’ve got enough Troubles of their own. ‘Diversiteit’ als nieuwe oorlogsverklaring.