Koning krijgt nieuwe Airbus: een schoolvoorbeeld van kapitaalvernietiging?

De PH-GOV, de speciaal omgebouwde Boeing 737 van de Nederlandse staat, is pas sinds 2019 in gebruik. Toch moet dit prestigieuze regeringstoestel, waarmee ministers en het koninklijk huis de wereld over reizen, nu alweer het veld ruimen. Voor een peperduur zakenvliegtuig is een levensduur van nog geen zeven jaar uitzonderlijk kort; de vorige regeringskist, een bescheiden Fokker 70, ging immers meer dan twintig jaar mee, aldus RTL Nieuws.

De gedwongen en vroegtijdige verkoop heeft een puur logistieke oorzaak. Luchtvaartmaatschappij KLM, wiens piloten en technische staf het regeringstoestel bemannen en onderhouden, neemt afscheid van de Boeing 737 en stapt volledig over op toestellen van Airbus. Het exclusief in stand houden van een specifieke Boeing-infrastructuur voor slechts één VIP-toestel is praktisch en financieel onuitvoerbaar. Zelfs vliegend vorst koning Willem-Alexander is inmiddels al begonnen aan zijn omscholing.

Dit onvermijdelijke besluit brengt echter gigantische financiële consequenties met zich mee. De aanschaf, beveiliging en luxe VIP-ombouw van de huidige Boeing kostten de schatkist destijds ruim negentig miljoen euro. Nu moet het kabinet opnieuw tientallen miljoenen reserveren voor de aankoop en inrichting van een gloednieuwe Airbus, terwijl de inruilwaarde van de huidige kist volstrekt onzeker is.

Pijnlijke historische misrekening

De naderende miljoenenuitgave zorgt voor stevige politieke hoofdpijn en roept onvermijdelijk vragen op over schaamteloze kapitaalvernietiging. De extra wrange bijsmaak zit in de pijnlijke historische context. Bij de originele aanbesteding in 2017 bleek de destijds aangeboden Airbus namelijk maar liefst achttien miljoen euro goedkoper te zijn in aanschaf dan de gekozen Boeing.

Ondanks de storm van kritiek die ongetwijfeld gaat opsteken, draaien de ambtelijke wielen in Den Haag op volle toeren verder. Het duurt overigens nog jaren voordat de nieuwe Airbus, inclusief zware beveiligingseisen en luxueus interieur, daadwerkelijk luchtwaardig op Schiphol staat. Tot die tijd rest de loodzware taak om de financiële schade te beperken.