Leaving MAGA-land: hoe te ontsnappen uit Trumps sekte

De Verenigde Staten bestaan op 4 juli 250 jaar en dat wordt gevierd met een feest waarop de net tachtig geworden president Donald Trump weer eens centraal zal staan. Kenners vergeleken zijn MAGA-beweging al meermaals met een sekte, maar is er ook een kans dat de betovering op korte termijn verbreekt? En hoe zwaar zijn de repercussies voor afvalligen die wagen om MAGA de rug toe te keren?

Toen sektespecialist Steven Hassan Donald Trump in 2015 en 2016 meerdere keren zag speechen over het verval van Amerika had hij ‘een bizarre déjà vu’. Trump deed hem denken aan de Zuid-Koreaanse sekteleider Sun Myung Moon, ‘die ik midden jaren zeventig als een messias had verafgood’. De overeenkomsten waren onmiskenbaar, stelt Hassan, schrijver van een boek met de titel The Cult of Trump – A Leading Cult Expert Explains How the President Uses Mind Control. De toenmalige presidentskandidaat beschreef het Amerika van die tijd als een land dat door de Democraten een derdewereldland vol plunderende immigranten was geworden en alleen hij kon de problemen oplossen. Die belofte doen alle dictators en sekteleiders.

Steven Hassan werd op zijn negentiende gerekruteerd door leden van de Sun Myung Moon-kerk, in 1954 opgericht in Zuid-Korea en vanaf de jaren zeventig ook extreem succesvol in Amerika. Het duurde niet lang voordat zijn persoonlijkheid veranderde en Hassan wist zeker dat Moon het beste met hem, Amerika en de wereld voor had. Hij vond het een eer in zijn nabijheid te zijn en beschouwde Moon ‘als de grootste man die ooit leefde’. 

Hij geloofde alles wat De Leider hem vertelde en werd op zijn twintigste ‘gegroomd’ voor een prominente functie in de sekte. Familieleden slaagden er pas na 2,5 jaar in hem uit de Moon-beweging te krijgen. Hassan ging weer zelfstandig functioneren en realiseerde zich te hebben doorgebracht in een sekte die zijn kritisch denkvermogen volledig had aangetast. Hij ging reflecteren over zijn tijd bij de Moon-kerk en wijdt zijn leven sindsdien ‘aan het helpen van mensen om zich te bevrijden uit destructieve sekten, waarbij ik de lessen doorgeef die ik tijdens mijn eigen deprogrammering heb geleerd’. 

MAGA als sekte 

Dat doet hij inmiddels veertig jaar en gedurende die periode bestudeerde hij honderden ‘gevaarlijke groepen’. De laatste jaren richt Hassan zijn aandacht vooral op Trumps Make America Great Again-beweging, die volgens Hassan bijna alle kenmerken heeft van een sekte. Trump eist net als Moon en andere sekteleiders ‘absolute loyaliteit’ van zijn volgelingen, creëerde een wij versus hen-situatie en presenteerde een eigen versie van de ‘realiteit’ en de geschiedenis. Zelf nadenken wordt ontmoedigd, want De Leider is de enige die de waarheid in pacht heeft en daarom moet Trump altijd worden gesteund, wat er ook gebeurt. 

Verder wijst Hassan op Trumps ‘gewoonte om te liegen en alternatieve ‘feiten’ en werkelijkheden te creëren’, ‘kleineert hij critici en voormalige volgelingen’, zorgt ervoor dat volgelingen niet meer zelfstandig kunnen of durven nadenken, want De Leider heeft gelijk omdat hij dat zegt en moet in alles worden gevolgd. Dat zijn dezelfde methoden die ‘werden gehanteerd door Moon en andere sekteleiders’ zoals Ron Hubbard van de Scientology-kerk en Jim Jones, die de Peoples Temple oprichtte en meer dan negenhonderd volgelingen in 1978 zover kreeg dat ze zelfmoord pleegden.

Steven Hassan wil ‘een uitweg bieden uit het donkere woud van autoritarisme’, schrijft hij in The Cult of Trump en daarom richtte hij ook het Freedom of Mind Resource Center in Massachusetts op om ex-sekteleden bij te staan. Hij wil hulp bieden zodat cultverlaters weer kritisch gaan nadenken, zonder groepsdruk en de angst voor sociale verstoting, met mogelijk ook een financiële ineenstorting tot gevolg. 

Volgens Hassan is het essentieel dat er eerst een ‘crack’ (barst) in het wereldbeeld van een sektelid ontstaat voordat hij of zij de cult kan verlaten en ‘achterblijvers’ moeten daarom in gesprek blijven met de mensen die ze willen overtuigen. Dat is niet eenvoudig, maar het kan wel en dat bleek zeer recentelijk uit de podcast The Necessary Conversation. 

Maker Chad Kultgen houdt die noodzakelijke conversatie gemiddeld twee keer per week met zijn MAGA-ouders met als doel ‘het ontmantelen van de Trump-machine’ en hij stelt vragen, maakt ruzie, scheldt ze uit en wordt nog veel vaker zelf uitgescholden. Vader Bob lijkt niet te redden, moeder Mary Lou draagt meestal een rode MAGA-pet en steunt haar goeroe in zijn hardvochtige immigratiebeleid. Haar zoon wil haar laten zien dat ‘Trump liegt en bedriegt’, zegt hij in zijn show, en de laatste weken lijken er onmiskenbaar barstjes in haar sektarische wereldbeeld te ontstaan. Heeft de Leider wel altijd gelijk? En zo nee, hoe kan ze dan ooit door met haar zo overzichtelijk lijkende leven als Trump-volgeling?  

Moslimagent Obama

Chad Kultgen groeide op in een gezin dat volgens hem ‘hecht’ was. Zijn even linkse zusje Haley en hun ouders gingen tot een aantal jaar geleden samen op vakantie, belden elkaar een paar keer per week en bezochten elkaar op feest- en verjaardagen in hun woonplaats Oklahoma City. 

Hun redelijk tot goede verhouding veranderde drastisch tijdens Barack Obama’s tweede termijn als Amerikaans president en Chad weet zeker dat dit de schuld van rechtse media is. Fox News stond altijd op bij zijn ouders, presentatoren als Tucker Carlson en Bill O’Reilly verspreidden complottheorieën over Obama, vaste gast Donald Trump noemde hem steevast bij zijn tweede naam Hussein en Chads vader en moeder raakten er steeds meer van overtuigd dat de president een buitenlandse moslimagent was. Amerika ging ten onder door zijn leiding, het was niet meer ‘great’ en op Facebook lazen ze leugens die hun vertrouwen in de toekomst nog verder ondermijnden. Chads ouders geloofden niet dat die berichten in vele gevallen werden verspreid door Russische pro-Trump-trollen.

Chads ouders stemden in 2016 uiteraard voor Trump, de messias die Amerika ging redden. Zijn veelwijverij, vreemdgaan, affaire met een pornoster terwijl zijn vrouw zwanger was, de veroordeling voor fraude en andere misdaden, de beschuldigingen van verkrachting en zijn uitspraak: ‘Just grab them by the pussy’? Dat maakte niet veel uit, Trump was niet perfect, maar dat hoefde ook niet en hij werd hun Goddelijke Leider. 

Chad en ‘my leftie sister’, zoals hij zus Haley noemt, probeerden eerst nog met hun ouders te praten over hun meningsverschillen, maar het eindigde altijd in geschreeuw en na de eerste verkiezing van Trump als president in 2016 stopten ze met praten over politiek. MAGA-Bob en Mary Lou leken wel andere mensen en hun afkeer tegen andersdenkenden en ‘fake news’ veranderden in haat. Ze volgden hem in alles, alleen Hij kon Amerika redden uit de handen van een ‘bende ultra-corrupte Democratische pedofielen’, zoals ze het noemden. 

MAGA-Bob en Mary Lou volgden hem in alles, alleen Hij kon Amerika redden uit de handen van een ‘bende ultra-corrupte Democratische pedofielen’

Later kwam daar de omvolkingstheorie bij en het schandaal rond Jeffrey Epstein leidde er al helemaal toe dat ze geen linkse mensen meer vertrouwden. Ex-president Clinton behoorde tot de mensen die naar Epsteins eiland vlogen om daar kinderen te misbruiken, Trump beloofde de dossiers en vluchtlijsten vrij te geven en dan zou definitief duidelijk worden dat alle Democraten uit de elite Amerika-hatende, China-adorerende landverraders/pedofielen zijn. 

Trump verloor in 2020 de verkiezingen van Joe Biden en heel even hoopten Chad en zijn zus dat er verwijdering tussen Bob, Mary Lou en hun Leider zou komen, maar ze werden alleen maar radicaler. De verkiezingen waren gestolen door de Democraten, de bestorming van het Capitool viel volledig te verklaren en te rechtvaardigen. Trump zei dat ook keer op keer en volgens Chad gebeurde er iets zeer opmerkelijks: Fox News erkende Bidens overwinning en ineens was zelfs die zender ‘te liberaal’. Chads ouders keken er nog wel naar, maar kregen een sterke voorkeur voor het nog rechtsere Newsmax, een propagandakanaal voor Trump met alleen maar MAGA-volgelingen. Die zender stond ‘24 uur per dag aan’ op een tweede toestel, zei Chad en ze werden ‘nog dieper de afgrond in geduwd door een op winst beluste, zakelijke hebzuchtmachine, die munt slaat uit het onvermogen van een hele generatie om de waarheid te onderscheiden van moderne, door technologie aangestuurde propaganda’. 

Podcast 

Het contact nam nog verder af en op een dag besloot Chad dat hij iets moest doen. Veel liberalen in zijn omgeving hadden geen contact meer met hun MAGA-ouders, Chad en zijn zus wilden met Bob en Mary Lou in gesprek blijven en zo kwamen ze op het idee om de podcast met de titel The Necessary Conversation te beginnen. 

De eerste aflevering kwam in augustus 2022 online, Chad sprak toen alleen nog met zijn moeder Mary Lou. Ze kreeg alle tijd uit te leggen waarom ze zo naar rechts is opgeschoven en waarom ze Trump zo adoreerde. Na een tijdje kreeg ook Chads zus Haley een rol in de podcast, een Trump-hater met roodgeverfd haar, tatoeages in haar nek en een neusbel, en vader Bob kon niet achterblijven. Tot voor kort waren de uitkomsten van hun gesprekken vooral frustrerend, maar de laatste weken lijkt er toch iets te zijn veranderd. Bob moest worden opgenomen in het ziekenhuis, de Kultgens ontdekten bij het krijgen van de rekening hoe mensen door het hardvochtige verzekeringssysteem dat door rechts zo wordt verdedigd op straat kunnen belanden en er was een ‘barstje’ ontstaan. 

Mary Lou lijkt sinds het verzekeringsechec ineens vatbaarder voor feiten en rede, de Epstein-files zorgden zoals bij meer volgelingen voor de volgende ‘crack’ en er zijn haar meer dingen opgevallen. Mary Lou houdt veel van dieren en Trump heeft alle beperkingen om natuur te beschermen opgeheven om olie te drillen. Chad in een van de meest recente afleveringen: ‘Denk je dat Trump om Amerika geeft?’ Mary Lou dacht even na en schudde nee. Haley: ‘Hij heeft nooit om jullie gegeven. Hij heeft jullie bedrogen.’ Mary Lou’s gezichtsuitdrukking was ineens zachter dan het in jaren was geweest en ze fluisterde: ‘Ik weet niet eens meer wat ik nu moet zeggen. Ik weet het echt niet.’ 

Mary Lou lijkt een kanshebber te zijn om MAGA te verlaten, een ander internetfenomeen is daar al in geslaagd. De 27-jarige Ashley St. Clair baarde in 2024 een kind na een affaire met Elon Musk en het duurde niet lang of ze behoorde tot de populairste MAGA-aanhangers op sociale media. Ashley St. Clair schreef hierna een kinderboek met de titel Elephants Are Not Birds, op de markt gebracht door een christelijke uitgever. De hoofdpersoon is Kevin de Olifant, een dier die volgens de achterflap langzaam ontdekt dat hij ‘geen vogel is’, hoewel ‘hij kan zingen’ en ‘een bepaald slag mensen zegt dat hij dat is’. Het boek werd een succes en ook op X maakte de anti-trans-auteur grote indruk. Ze prees Donald Trump in vele posts, meer dan een miljoen volgers liketen haar berichten en ze werd ook een ster op Fox News en Newsmag. Ashley St. Clair beledigde feministen en andere ‘woke’ Amerikanen en bijna niemand verdedigde De Leider zo fanatiek als zij. 

Musk wilde dat Ashley zou zwijgen over zijn zoveelste kind, St. Clair kon miljoenen krijgen, maar dat weigerde ze en ze sprak hem ook op andere manieren tegen zoals bijna niemand dat durft te doen. Het gevolg: doodsbedreigingen en verkrachtingsfantasieën door MAGA-fundamentalisten op X, Instagram en andere socialemediakanalen. Dat zorgde bij St. Clair voor de ‘barst’ en ze keerde zich tegen de cult van Trump en Musk. 

Openlijke excuses

In januari van dit jaar maakte ze haar openlijke excuses aan de transgemeenschap op X. Ze had veel spijt van haar opmerkingen en zag nu in dat belangrijke figuren in de MAGA-wereld totaal niet onafhankelijk zijn, ze stemmen hun meningen af op wat De Leider wil dat ze zeggen en ze plaatste screenshots om dit te bewijzen. MAGA-aanhangers zijn volgens Ashley niet alleen geestelijk afhankelijk van Trump, maar ook financieel en ze noemde MAGA in mei 2026 onder meer een ‘abusive cult’. Musk eiste hun kind op via de rechter omdat hij vreesde dat hun zoontje door Ashley trans zou worden gemaakt.

Op TikTok plaatst St. Clair tegenwoordig filmpjes om te waarschuwen voor MAGA en ze zegt dingen als: ‘Acht jaar geleden werd ik een cringe-MAGA-influencer, tot ik mijn hersenen terugvond.’ Ze vertelt over haar ervaringen met MAGA en hekelt onder meer de vrouwenhaat en het racisme onder de leden. De Leider is het ergst van allemaal en de zogenaamde redder van Amerika heeft volgens haar vooral als doel de zakken van hem en zijn zoons te vullen. Vriendjes van Trump zoals Musk profiteren ook, gewone Amerikanen blijven achter met een lege tank en hoge schulden. 

De zogenaamde redder van Amerika heeft volgens Ashley St. Clair vooral als doel de zakken van hem en zijn zoons te vullen

St. Clair wil ogen openen en Trump-volgelingen een weg naar een beter leven tonen. Het is mogelijk de cult te verlaten, kijk naar haar, hoewel ze ook veel heeft verloren, zoals een groot deel van haar inkomsten als MAGA-influencer. Haar anti-transkinderboek kon niet uit de verkoop worden gehaald, maar ze haalde wel haar naam van de kaft. Haar schuldgevoel is ‘enorm’ en ze doet naar eigen zeggen ‘achter de schermen enorm mijn best om te leren op te komen voor de mensen binnen de transgemeenschap die ik heb gekwetst’. Volgens Ashley is ze momenteel ‘dark woke’, ook wel ‘woke 2.0’ genoemd en gericht op een agressieve, politiek incorrecte manier om radicaal-rechts te bestrijden. Alleen zo kan MAGA worden bestreden, denkt St. Clair, en ze stopt pas als de meeste aanhangers Trumps beweging zien voor wat het volgens haar is: een cult met als voornaamste doel om geld voor De Leider en zijn entourage binnen te harken. 

St. Clair behoort tot de bekendste MAGA-verlaters, een andere is Rich Logis, een 49-jarige man met een grijzend baardje die vaak een petje draagt waarop staat ‘I LEFT MAGA’. Chad Kultgen interviewde hem in een recente aflevering van The Necessary Conversation. Tot drie jaar geleden was Logis nog een trouwe Trump-volgeling en een van de fanatiekste MAGA-aanhangers in Florida. Logis werd ‘verleid door zijn outsiderstatus’ en belofte om ‘het systeem omver te werpen’. Er waren maar weinig mensen in zijn staat die De Leider zo adoreerden, Trump zou Amerika bevrijden van woke-isme en de invasie door migranten, de toekomst van hun land was groots. 

Logis bezocht zoveel mogelijk Trump-speeches, noemde Democraten sindsdien ‘they’ en omschreef ze onder meer als ‘erger dan nazi’s’ en ‘binnenlandse terroristen’. Hij ging schrijven voor MAGA-media, werd een graag geziene gast bij Fox News en Newsmag, verjaardagen vierde hij alleen met andere Trump-volgelingen, kerst en Pasen bracht hij door bij MAGA-vrienden en hij was de populairste radicaal op MAGA-barbecues. 

Logis in de podcast The Necessary Converstation: ‘Ik vond een tweede familie.’ In de cocon van Trumps cult voelde Logis zich veilig en ook financieel zou MAGA altijd voor hem en zijn gezin zorgen. De eerste ‘crack’ ontstond toen tijdens de covidperiode bijna alle MAGA-aanhangers ineens antivaccinatie waren en de barst werd nog groter door de coup in het Capitool. Trump ‘liet het gebeuren’, zegt Logis en hij moedigde het zelfs aan. Logis deed iets wat hij lang niet had gedaan: hij ging kranten van de Main Stream Media lezen en ontdekte voor het eerst dat de Proud Boys, die een grote rol speelden bij de Capitoolbestorming, uiterst gewelddadig en racistisch waren. 

De derde en doorslaggevende barst: een massaschietpartij met achttien doden tot gevolg. De gestoorde schutter had toegang tot extreem zware wapens, toch wilde niemand in MAGA de wapenwetgeving veranderen. Logis ging steeds meer de leugens van Trump en MAGA doorzien, maar met wie kon hij daarover praten? MAGA-vrienden zouden hem meteen verstoten als hij slechte dingen over De Leider zou vertellen, liberale Amerikanen of Never Trumpers zouden hem vast nooit vergeven.

Doodsbedreigingen

Logis nam na een jaar twijfelen toch de beslissing met MAGA te breken. In de zomer van 2022 publiceerde hij het pamflet ‘Waarom ik MAGA verliet’ op een links platform en sindsdien was alles anders in zijn leven. MAGA-vrienden, -kennissen en -familieleden verbraken alle contact, trouwe volgelingen noemden hem inderdaad een verrader en hij moest leren leven met doodsbedreigingen. MAGA verlaten is volgens hem ‘een eenzaam en pijnlijk proces’. Daarom verzamelt Logis sinds een aantal jaar verhalen van andere MAGA-verlaters die hij op zijn website leaving.maga.org plaatst. 

De spijtoptant houdt ook speeches waarin hij zijn verhaal vertelt, richtte de stichting Leaving MAGA op om anderen ook zover te krijgen MAGA te verlaten en bracht een boek uit met de titel: One Betrayal too Many – Why I left MAGA (Eén verraad te veel: Waarom ik MAGA verliet). De stichting Leaving MAGA heeft momenteel zes betaalde medewerkers en Logis leidt ook een steungroep voor ex-Trump-aanhangers, zodat die mensen zich niet zo alleen voelen zoals hij toen hij MAGA voorgoed verliet. 

Logis noemt MAGA liever geen sekte omdat dit het lastiger maakt op een normale manier met de leden te praten. Cult-expert Daniella Mestyanek Young doet dit wel en dat vindt ze ‘niet overdreven’. Ze is de auteur van het onlangs verschenen The Culting of America en net als die andere vooraanstaande Amerikaanse cult-expert Steven Hassan heeft ook zij directe ervaring met dit onderwerp. Haar ouders waren lid van de fundamentalistisch-christelijke sekte The Children of God en Mestyanek Young groeide hierin op. Hun missie: voorbereiden op de komst van Jezus Christus, die elk moment op aarde kon terugkeren en alleen uiterst trouwe leden zou meenemen naar het Paradijs. 

Young geloofde de leugens op haar vijftiende niet meer, ontsnapte, waarna ze als afvallige nog jaren werd geïntimideerd. Pas in de jaren tachtig en negentig begrepen de achterblijvers dat ze in een sekte hadden gezeten. De FBI onderzocht de machtigste mensen in The Children of God en ze moesten zich verantwoorden voor misdaden als het verkrachten en ontvoeren van kinderen. 

De MAGA-tak van de Republikeinse Partij doet Young in veel opzichten denken aan haar eigen sekte. Trump is de Uitverkoren Leider die meerdere moordaanslagen overleefde en zijn exceptionele volgelingen nu de weg naar het aardse Beloofde Land zal wijzen. Luister naar hem en je komt vanzelf in een paradijs: een Amerika waar religie weer op de eerste plaats komt en alle andere mensen op de wereld jaloers naar zullen kijken, het mooiste, grootste en machtigste land ter wereld, a shining city on the hill. Verlaters worden lastiggevallen, of zelfs met de dood bedreigd. Hun sociale leven stort in en ze moeten helemaal opnieuw beginnen. Daarom vinden twijfelende Trump-volgelingen het ook nog steeds zo moeilijk MAGA voorgoed af te wijzen. 

Volgens Young komt dit door ‘een meedogenloze vorm van schaamte’ en ze schrijft: ‘Soms is niet de overtuiging zelf de reden dat die mensen vast blijven zitten in een schadelijke ideologie, maar de angst voor wat het hen zal kosten als ze eruit stappen.’ De MAGA-verlaters moeten ‘terug naar de mensen die ze de rug hebben toegekeerd of hebben gekleineerd en ze moeten toegeven: jullie hadden gelijk, en ik ben erin getrapt. Die stap is voor velen nog te groot.’ 

Toch lijken er volgens Young en andere sektekenners zoals Steven Hassan van het boek The Cult of Trump de laatste tijd eindelijk tekenen te zijn dat er iets verandert. ‘Barstjes’ ontstaan volgens Mestyanek Young als er steeds meer dingen gebeuren die net iets te onverklaarbaar zijn, ze maakte het zelf mee bij The Children of God en ziet het nu ook bij MAGA. Uiterst rechtse Amerikanen en voormalige Trump-vereerders als ex-politica Marjorie Taylor Greene, complotdenker Alex Jones, mediapersoonlijkheid Tucker Carlson en podcast-extremist Candace Owens hebben afstand van De Leider genomen vanwege zijn geheimzinnigheid rond zijn vriend Epstein, de oorlog tegen Iran en de wel heel innige samenwerking van Amerika met Netanyahu’s genocidale Israël. 

MAGA-verlaters worden lastiggevallen, of zelfs met de dood bedreigd. Hun sociale leven stort in en ze moeten helemaal opnieuw beginnen

Sindsdien ‘zijn de dingen alleen maar geëscaleerd’, zei Mestyanek Young in tijdschrift Rolling Stone en ze  heeft ‘echt het gevoel dat MAGA sindsdien langzaam leegbloedt’. Dat proces kan worden versneld door potentiële MAGA-verlaters ‘een verjaardagsberichtje te sturen of geef een like op een foto van hun hond op Facebook of Instagram’. Dat ‘kleine, beginnende herstel van het contact kan op een dag net datgene zijn waardoor ze weer omhoog kunnen klimmen’, stelt Young. 

Alle sektes storten ooit ineen, ook MAGA, maar de leden kunnen alleen zichzelf redden en daarom is het zo belangrijk om geduldig te blijven. Een ‘reddingsvlot hoeft niet groot te zijn; het moet alleen maar blijven drijven’, schrijft Young in haar boek. Stel open vragen, doe dit ‘op een vriendelijke in plaats van een neerbuigende manier’ en blijf ‘zaadjes van twijfel planten’. Die leiden tot ‘barstjes in de hersenspoeling’ en ‘cracks zijn heel goed voor het binnenlaten van licht’.