Leon Verdonschot: 'Wethouder Saskia Groenewoud vindt zichzelf geen buitenstaander, want ze komt geregeld in Zaanstad'

Beste Saskia Groenewoud van D66,

U bent de nieuwe wethouder van Zaanstad. Proficiat. Er is wel één ding: u wilt er niet gaan wonen. U woont namelijk in Amsterdam, om precies te zijn Amsterdam-Noord. Dat gold onder het motto ‘Noord Gestoord’ jaren als een gebied dat alleen in náám onderdeel maakt van Amsterdam, maar de tijd dat het pontje achter Centraal Station de afstand tussen twee verschillende werelden overbrugde, is wel voorbij. Het verregaand gegentrificeerde Amsterdam-Noord is inmiddels zó Amsterdam, dat het dus kan voorkomen dat een wethouder in een ándere gemeente er niet weg wil. Niet de stad uit willen: Amsterdamser bestaat niet. 

Volgens de Gemeentewet moeten burgemeester en wethouders wonen in de gemeente waar ze burgemeester of wethouder zijn. Bij wethouders wil de gemeenteraad nog weleens een al dan niet tijdelijke uitzondering maken, vooral als het gaat om een halverwege de rit van buiten ingevlogen kandidaat, die een afgetreden wethouder moet opvolgen. Maar over het algemeen geldt dat van bestuurders wordt verwacht dat zij leven en wonen te midden van degenen die zij besturen. Een Nederlandse minister woont ook in Nederland.

Voor de wethouder die níét in de gemeente woont die hij bestuurt, geldt een beetje hetzelfde als voor de wethouder die niet op een lijst stond van een partij bij de gemeenteraadsverkiezingen: het is de technocraat van buiten. Een soort ingevlogen manager, die ’s ochtends in zijn auto stapt, overdag een gemeente bestuurt en om vijf uur weer terugrijdt naar de gemeente waar hij zelf woont, en waarop zijn beleid geen enkele invloed heeft. Een vanzelfsprekende band met de inwoners van zijn gemeente als medebewoner heeft zo’n bestuurder niet, want hij ís geen medebewoner, hij is een buitenstaander. 

‘De uitleg die u daar gaf, vond ik tamelijk hilarisch: u heeft een boot en vaart weleens door Zaanstad’

U vindt zichzelf geen buitenstaander, is uw uitleg, want u komt geregeld in Zaanstad. De uitleg die u daar gaf, vond ik tamelijk hilarisch voor een vertegenwoordiger van een partij die weleens het verwijt krijgt te weinig volks te zijn: u heeft een boot en vaart er weleens doorheen. Het is een beetje alsof de leden van het Koninklijk Huis verklaren dat ze geen enkele afstand ervaren tot de inwoners van Dokkum, omdat ze daar immers dit jaar nog op Koningsdag naar het schaatsen en fierljeppen hebben staan kijken. 

‘Ik ben van het varen en van het fietsen en wij varen met onze sloep regelmatig over de Zaan,’ verklaarde u. Ik heb niet zoveel verstand van sloepen, dus bezocht de website van enkele bootverkopers. Daar staat bij de veel gestelde vragen ook geregeld: ‘Wanneer kiest u voor een sloep?’ Daarop volgt een heel rijtje antwoorden. Genieten van rust. Van de natuur. Ontspannend met vrienden. Nergens trof ik het antwoord: ‘Om een gemeente zo goed te leren kennen dat je hem kunt besturen zonder er te hoeven wonen.’ 

Dus dat is de keuze: als bestuurder naar uw gemeente en uit die sloep, of in het slop.