Foute Jongens: 'Ik krijg onbedwingbare aanvallen van de slappe lach van de massale reacties op The Odyssey'

ROB: Vraagje, mijnheer Van Amerongen: is The Odyssey van Christopher Nolan reeds tot de Algarviaanse bioscopen doorgedrongen, of staat daar nog steeds Chaimite van Jorge Brum do Canto uit 1953 op het programma?

Wellicht geef ik hiermee blijk van een grove onderschatting van de ontwikkelingen die Portugal heeft ondergaan. Maar het is een feit dat ik in Olhão, nabij uw Villa Vischlugt, niet snel de indruk krijg dat Immersive Performances en Virtuel & Augmented Reality, om twee vormen van hedendaagse kunst te noemen, daar inmiddels de culturele toon bepalen.

Dat bevalt mij juist zo aan de Oost-Algarve: de eenvoud. Ik las laatst een recensie van NRC-medewerker Hans den Hartog Jager over de expositie Schoonheid van modeontwerper Dries van Noten in Venetië. Het was een hoogdravend relaas dat de auteur, toen hij er ten langen leste een punt achter had gezet, ongetwijfeld zeer tevreden over zijn eigen voortreffelijkheid zijn laptop deed dichtklappen. Kunst is mooi totdat rechts het mooi gaat vinden, want dan wordt het lelijk, was in feite zijn stelregel: ‘Met schoonheid is niks mis, zolang ze zich maar niet laat gebruiken als instrument van uitsluiting.’ Ergo: zodra de Mona Lisa in de White House State Ballroom van Donald Trump hangt, is het een kunstwerk van niks. Toen ik mij eindelijk door het stuk had geploegd, verlangde ik heel erg naar Olhão.

Maar goed, ik dwaal af. Ik vroeg u of The Odyssey van Christopher Nolan reeds in de Algarve te zien is. Ik krijg namelijk steeds onbedwingbare aanvallen van de slappe lach van de massale reacties die de film tot nu toe bij het Nederlandse publiek heeft opgeroepen.

Het snobisme van deze reaguurders! Hé, dat ontbreekt. Ha, dat zit anders. Ho, dat is historisch onjuist. Alsof je daarover bij mondeling overgeleverde verhalen, want dat waren de Griekse mythen oorspronkelijk, kunt spreken. Ze wijzen er voortdurend op en willen daarmee zo graag de suggestie wekken dat zij tot de intellectuele elite behoren, dat het wel héél potsierlijke trekjes krijgt. En dat terwijl ze het heldendicht van Homerus waarschijnlijk nooit van A tot Z tot zich hebben genomen (wat trouwens een hele klus is). De kans is desondanks niet gering dat het naast Kapitaal van de 21ste Eeuw van Thomas Piketty en De Slinger van Foucault van Umberto Eco pontificaal op hun leestafel ligt. In Japan heeft men een woord voor de aanblik van boeken die je ongelezen op een goed zichtbare stapel legt: tsundoku.

Ik vond de film spectaculair en kan mij vinden in Nolans interpretatie van Odysseus’ barre terugreis, vanuit Troje naar Ithaka. Maar wat een pretentieus gewauwel erover hier te lande. Matt Damon slacht als Odysseus bijna drie uur lang ontelbare tegenstanders meedogenloos af, en wat raakte Volkskrant-columniste Merel van Vroonhoven? ‘De waarde van Xenia, ook wel de Wet van Zeus genoemd: de code voor gastvrijheid die de oude Grieken als heilig beschouwden.’ Waarna zij uiteraard een link legde met de ‘xenofobie’ waarmee in Nederland asielzoekers ‘worden weggezet als loslopende criminelen of vrouwenbelagers’.

Verzin het maar eens, mijnheer Van Amerongen!

ARTHUR: Je weet, ouwe reus, dat ik Griekenland altijd associeer met ‘op zijn Grieks’, al noemen de Grieken het creatief gebruik van de artiesteningang – dus het poepertje niet louter functioneel als cloaca – dan weer ‘op zijn Turks’. Dat fenomeen van andere culturen betichten van sodomie kan je vergelijken met syfilis. De Engelsen noemen sief de Franse ziekte en de Fransen noemen het de Engelse ziekte. Enfin. De Griekse cultuur is zoveel meer dan de tegennatuurlijke liefde, tzatziki, souflaki en Angelos Charisteas. De Griekse literatuur dus.

Op de Beukenlaan-mavo in Ede lazen wij klasgewijs de Odyssee in de grondtaal en natuurlijk ook de Ilias, Oedipus Rex en Medea. Mijn favoriete boek was Lysistrata, een satire waarin vrouwen een seksstaking organiseren om een oorlog te beëindigen. Ik dacht dat meisjes in Ede ook aan het seksstaken waren, maar dat had te maken met mijn dwerggroei en mijn acne fulminans. Niet voor niets was mijn bijnaam pindarotsje en kraterkop. Maar goed, dit gaat niet over mij, maar over de Odyssee.

Ik weet dat jij – net als ik – Alkibiades, de epische roman van Ilja Leonard Pfeijffer, op je nachtkastje hebt liggen. Het boek speelt zich af tijdens de Peloponnesische Oorlog en het leest weg als een gemiddeld werkje van Kluun. Wij zijn dus absoluut geen ‘victims of tsundoku’, al denken onze geliefde lezers van de Nieuwe Revu daar vast wel anders over. Ik ben overigens wel het slachtoffer van omorashi. De kinderen lezen mee, dus ik ga deze Japanse vrijetijdsbesteding niet uitleggen, maar ik geef je één tip van Tuur: zorg dat je bij het uitoefenen van omorashi altijd een Tena-luier bij de hand hebt. 

Heb jij trouwens dat weergaloze interview van Ilja Leonard Pfeijffer met Frans Timmermans gelezen, in De Morgen? Frenske zei dat hij als kindje in de mijnen altijd de Penguin-editie van de Odyssee bij zich had, in de Griekse grondtaal, en dat hij daardoor kon overleven, al werd zijn brilletje vaak kapot gestampt door kompels, die hem laatdunkend ‘professor buutreedner’ noemden.

In dat interview noemde de heer Timmermans de Israëli’s de nieuwe nazi’s en voegde daaraan toe dat de Duitsers tenminste nog humor hadden. Ik hoorde van een goede vriend van mij op de redactie van de Humo dat Timmermans op het laatste moment toch maar een zinnetje had weggehaald uit het interview. Het fijne weet ik er niet van, maar het was iets in de geest van: ‘ze zijn die Ronald Plasterk vergeten’. 

Nou is mijn favoriete columnist bij De T. – op jou en jouw geliefde Marianne Zwagerman na – na de oorlog geboren en volgens de Neurenberger-wetten technisch gezien niet eens lid van het oude volk, maar Frenske staat natuurlijk bekend als fabulant. In een interview met Jantje Hoedeman, voor het Algemeen Dagblad, riep de Pinokkio van Heerlen dat hij leerstoelen had aan de universiteiten van Oxford, Bologna en Florence, maar dat had hij uit zijn duim gezogen. 

Ik schreef een en ander op in GeenStijl, met de subtiele toevoeging dat Frenske in 2018 in Eygelshoven wel de Orde van de Gulden Humor, een onderscheiding van carnavalsvereniging Burgerlust, had ontvangen. Driewerf alaaf voor de beste premier die wij nooit hadden!