Leon Verdonschot: 'De oplossing is natuurlijk niét om als CDA, PRO en D66 een college in Tiel in elkaar te sleutelen met FVD'

Beste Rob Jetten, Jesse Klaver en Henri Bontenbal,

Een documentaire van PowNed bevestigde onlangs nog eens wat veel wetenschappers al lange tijd betogen: FVD is een extreemrechtse partij. Niet gewoon een heel rechtse, of uiterst rechtse, of een radicaal-rechtse, maar een extréémrechtse. Wie denk dat dat allemaal willekeurige labeltjes zijn, min of meer onderling verwisselbaar, mist de essentie: een extreemrechtse partij denkt in een autoritaire staat, in vijanden van een natuurlijke orde, wijst politiek geweld niet af, en is in het diepste wezen antidemocratisch. Een van de scherpste duiders in de documentaire van PowNed, ex-lid Yernaz Ramautarsing, noemt het eigenlijk in essentie helemaal geen politieke partij, maar een complot, een sekte, een ‘cult met een YouTube-kanaal’. En dan is FVD ook nog openlijk pro-Russisch. Voor het land dat in 2014 de MH17 met 196 Nederlanders aan boord uit de lucht schoot. Het zijn dus óók nog landverraders. 

Volkomen logisch daarom en volledig terecht dat fatsoenlijke democratische partijen in Nederland regeren met FVD principieel afwijzen. Alleen gaat FVD nu toch regeren, en wel in Tiel. Daar schijnt de lokale politiek nogal een wespennest te zijn, met een verziekte sfeer, de reden dat Tiel een van de weinige van de 342 Nederlandse gemeenten is die aan het begin van de zomervakantie nog steeds geen nieuw college hadden. Dat is natuurlijk bijzonder vervelend, die vertroebelde verhoudingen. Maar het is niet dat dat nergens anders voorkomt. Zo zijn ooit hei-sessies ontstaan, en mediators, en coaches, en onderzoekscommissies, en werksessies, en verkenners, en intervisietrajecten. Verzin iéts. Maar de oplossing is natuurlijk niét om als CDA (de partij van het ‘democratisch ethos’), PRO (de partij van Jesse Klaver, die in 2022, een jaar na de bestorming van het Capitool, nog een essay over FVD schreef met de titel ‘Hoe bescherm je de democratische rechtsstaat tegen hen die haar af willen schaffen?’) en D66 (de partij van Rob Jetten, die zich in de Tweede Kamer terecht fel keerde tegen het gebruikt van de nazistische term ‘omvolking’ door Thierry Baudet) een college in elkaar te sleutelen met FVD. Hoe slecht de relaties met de VVD en de lokale partij PvdB ook zijn, de partijen die kennelijk koste wat kost uit het college moesten worden gehouden, het alternatief kan nooit zijn dat je jezelf als democraat uitlevert aan extreemrechts. 

Het ligt om begrijpelijke redenen altijd gevoelig om je als landelijke partij te bemoeien met de lijn van lokale afdelingen, of zelfs in te grijpen. Dat moet je dan ook bijna nooit doen. Behalve wanneer zo’n lokale lijn een landelijke volledig ondermijnt. Zoals hier. Hoe kun je ooit nog FVD buiten de democratische orde verklaren wanneer de repliek altijd zal zijn ‘Oh ja, en waarom besturen jullie in Tiel dan wel met ze?’ Dan kun je een grap maken, over de aard van Flipje, of over het gezegde ‘Tiel is niet viel’. Maar democratische principes kennen geen uitzonderingen. Dan zijn het namelijk geen principes, en is er uiteindelijk ook geen democratie meer.