Luuk Koelman: 'Ik las over Eva Statiella en was op slag verliefd'

Ik las over Eva Statiella en was op slag verliefd. Dat heb ik wel vaker bij vrouwen die niet bestaan. Eva is wethouder in Acqui Terme, een negentienduizend zielen tellend kuuroord in Noord-Italië. Ze is een AI, gecreëerd door burgemeester Danilo Rapetti, die in zijn vrije tijd een roboticabedrijfje bestiert. Hij gaf zijn Eva drie portefeuilles: kunstmatige intelligentie, technologische innovatie en – houd u vast – umanizzazione (vermenselijking). Een machine die de menselijke maat in het stadje moet bewaken.

Maar ik heb er alle vertrouwen in. Eva heeft een prachtig gezicht, dat ze op aanwijzingen van de burgemeester zelf heeft gegenereerd. Live praten kan de brunette nog niet. Als er een antwoord nodig is, schrijft ze eerst de tekst en maakt dan een filmpje waarin ze diezelfde woorden uitspreekt. Dus eerst denken en dan pas praten. Deden alle wethouders dat maar.

Eva is dag en nacht te raadplegen via de chat. Dus heb je als inwoner een klacht over een gat in de weg? Wil je weten hoe je een parkeerboete betaalt? Heb je vragen over een bouwvergunning? Ligt er zwerfafval in je straat? Klets maar met Eva. En het aardige is: ze antwoordt meteen. Geen eindeloos keuzemenu of dat eeuwige ‘al onze medewerkers zijn in gesprek’. Ook geen ambtenaar die piept dat hij er niet over gaat. Gewoon een machine die zegt: ‘Ik begrijp uw frustratie.’ Daarmee heeft AI de overheid in één klap perfect nagebouwd.

Waarom één Eva in een Italiaans kuuroord, als je er ook honderdvijftig in Den Haag kunt neerzetten?

Bovendien is Eva een politica zonder ego. Het interesseert haar niets of ze herkozen wordt. Ze komt nooit te laat, heeft geen zieke kinderen of een schoonmoeder die wil dat de gemeente iets aan het bushokje voor haar huis doet. Ook speelt ze nooit Candy Crush op haar telefoon tijdens raadsvergaderingen. En een jeugdvriend die ineens directeur van een gemeentelijke instelling wil worden, heeft ze ook niet.

Dus dacht ik wat u nu ook denkt. Waarom één Eva in een Italiaans kuuroord, als je er ook honderdvijftig in Den Haag kunt neerzetten?

Overdreven? Kijk eens nuchter naar de Tweede Kamer. Bijna alles wat daar gebeurt, is al machinaal. Honderdvijftig politici die teksten voorlezen die door anderen zijn geschreven. Ze dienen moties in waarvan iedereen weet dat ze worden weggestemd. De debatten zijn vooral bedoeld voor een filmpje van 30 seconden op sociale media.

Vervang die hele santenkraam door AI en zie wat je wint. Geen politici meer die zich onder ede niets kunnen herinneren, want een machine herinnert zich alles. Geen formatie die bijna een jaar duurt, waarna het kabinet holderdebolder weer valt. Geen zomerreces en geen wachtgeld. Maar wel honderdvijftig digitale leden die 24/7 verzoeken van burgers analyseren en verwerken. Ik durf de stelling wel aan: de toeslagenouders zouden door (een) Eva véél sneller en beter geholpen zijn.

Oké, iemand die er niets van begrepen heeft, roept op zo’n moment altijd: ‘Lul niet, Koelman. Een AI hallucineert en verzint feiten. Hij geeft gewoon antwoorden die lekker bekken.’ En dan kijk ik zo iemand lang aan en zeg niets. Dat is meestal voldoende.