Bart Nijman over De Nieuwe Wereld: 'Iedereen met meer dan vier hersencellen krijgt de rillingen van dit soort rabiate waanzin'

Waarom zie je zoveel alternatieve media toch altijd weer richting het putje spoelen waar extreme standpunten, waanzinnige complottheorieën en – helaas weer hip tegenwoordig – voorspelbaar antisemitisme de vieze plukken haar in het roostertje vormen? Case in point: De Nieuwe Wereld.

De Nieuwe Wereld, voor wie het niet kent, is het geesteskind van filosofen Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk. In een studio in Leiden interviewen zij mensen op het snijvlak van media, wetenschap, cultuur en samenleving, samen met een breder palet aan gespreksleiders en (vaste) gasten. Café Weltschmerz met het licht aan, noemde ik ze altijd.

Café Weltschmerz, voor wie het niet kent, was het geesteskind van Max von Kreyfelt. Vanuit een met donkere doeken behangen studio pionierde Max met het interviewformat voor het internet. Ook daar was een breed palet aan gespreksleiders en gasten te vinden, van de zeer linkse Teun Gautier (Groene Amsterdammer) tot vastgoed-kapitein Erik de Vlieger.

Maar hoe langer Weltschmerz bestond, des te vaker schoven ook mensen aan wier inbreng op veel te grote claims berustten, of die ronduit in complotten verzandden. MH17 was een breekpunt, daarna ging het licht steeds zwakker branden. Corona was de doodsteek. 

DNW doorstond de pandemie beter. Wel kritisch en vanuit alternatieve invalshoeken beschouwd (en daarmee afwijkend van de mainstream), maar zonder de drogredeneringen van het doucheputje. Ze voeren interessante gesprekken die werkelijk verdiepend trachten te zijn En toch begint ook bij DNW het spraakwater vaker het laagste punt te zoeken.

Smits is een linkse vredeshippie, type warrig kruidenvrouwtje. Rambags is een geharde, expliciete Jodenhater.

Voorlopig dieptepunt is het opvoeren van Martijntje Smits als interviewer van gast Pieter Rambags. Smits is een linkse vredeshippie, type warrig kruidenvrouwtje. Rambags is een geharde, expliciete Jodenhater. Samen zwatelen ze hun weg door abjecte complotten, zoals hoe Israël zélf op 7 oktober de eigen burgers vermoord zou hebben.

Een enkeling verdedigt het ‘vrije woord’ en het ‘ruimte geven aan alternatieve zienswijzen’, maar iedereen met meer dan vier hersencellen krijgt de rillingen over de rug van dit soort rabiate waanzin. Sure, het is maar één video, maar zo ging bij Weltschmerz ook het licht uit: één peertje tegelijk. 

Waarom zou je je überhaupt met antisemitisme profileren? DNW heeft een fundament rond bekende oud-politici (Kamerlid Jasper van Dijk), bekende televisiemensen (Talitha Muusse), bekende opiniekanonnen (Wierd Duk) en bekende Nederlanders (Marlies Dekkers). Waarom wil je hun reputaties riskeren door je kanaal naar de uiterste randen te trekken?

Mediazuiltjes als Weltschmerz en DNW, en ook Ongehoord Nederland, willen een alternatief bieden voor de pensée unique van het Mediapark. Daar is vraag naar en behoefte aan. Maar keer op keer lijkt het alsof de makers verzuimen een bijpassende verantwoordelijkheid te nemen.

Het algoritme beloont binaire uitersten – het klikt vast heel goed. Ophef is aandacht. Maar wie z’n inhoud niet cureert, draait z’n eigen licht uit.