Artikel
9

De bier- en taartcampagne

Schrijver Joubert Pignon zegt in een dronken bui toe om een lijstduwer te worden van de Haarlemse Actiepartij. Een o...

Schrijver Joubert Pignon zegt in een dronken bui toe om een lijstduwer te worden van de Haarlemse Actiepartij. Een onthutsend verslag. Gratis een echte Nieuwe Revu longread. Woensdag in het blad, nu al voor iedereen te lezen op het interwebz.

‘Wat zouden de mensen willen? Als we dat weten, kunnen we daar ons programma op afstemmen.’

Méér waanzin in de gemeenteraad! Joubert Pignon - nummer 50 op Lijst 9 - liep mee met het campagneteam van de Haarlemse Actiepartij en mengde zich volop in de discussies over het partijlogo, de poster en bier.

Groene thee Het campagneteam zit rond de tafel bij Gertjan thuis. Gertjan schenkt groene thee in. In het midden van de tafel staat een schaal koekjes. Fedde veegt met zijn duim het scherm van zijn mobiele telefoon schoon. Jan kijkt op zijn iPad. Inge sorteert haar papieren. Lijsttrekker Sjaak is er nog niet. Fedde bestudeert de schuifpui van Gertjan. De bel gaat. Sjaak komt binnen en verontschuldigt zich dat hij te laat is: sorry-sorry. Als hij me voorbij loopt, ruik ik drank. Gertjan vraagt of iemand nog thee wil. Niemand zegt iets.

Sjaak gaat zitten en vraagt of iemand een idee voor een poster heeft. Inge zegt dat haar man iemand kent die goed is met een bepaald computerprogramma, die kunnen ze misschien vragen. Sjaak zegt dat er geen geld is. Inge zegt dat ze de lijstduwers misschien om een kleine bijdrage kunnen vragen. Iedereen kijkt mijn kant op. Ik kijk geconcentreerd naar de inhoud van mijn theekopje. Ik doe alsof het de meest interessante groene thee uit de geschiedenis is. Sjaak vraagt of er al ideeën voor campagnepunten zijn. ‘Wat zouden de mensen willen?’ vraagt hij. ‘Als we weten wat de mensen willen, kunnen we daar ons programma op afstemmen.’ Niemand zegt iets. Gertjan vraagt of iemand nog thee wil.

De kandidatenlijst gaat rond. Er staan vijftien serieuze kandidaten op. De rest van de vijftig mensen zijn mensen zoals ik. Figuren die het wel grappig vinden om een keer op zichzelf te kunnen stemmen. Zo’n kans krijg je nooit meer. Ik zie dat mijn naam verkeerd geschreven is. Joubert Pigman staat er. Natuurlijk zeg ik niets. Het universum bestaat uit chaos en wanorde. Als je daar tegenin probeert te gaan, ga je ten onder.

Sjakie-de-kraker De Actiepartij is voortgekomen uit de Axielijst die weer voortgekomen is uit de kraakbeweging. Na wat lokale successen besloten Sjaak Vrugt en zijn trawanten de lokale politiek in te gaan. Vrugt offerde zich op en werd naar voren geschoven als lijsttrekker. Tijdens de verkiezingen van 2006 haalde de Axielijst één zetel. Aanvankelijk keken de raadsleden van andere partijen vreemd op toen Sjakie-de-kraker met zijn hond de raadszaal binnenliep.

Hij wist zich echter snel te onderscheiden met zijn dossierkennis en inzet.

Voor de meeste raadsleden levert het raadswerk een leuk extraatje op, een zakcentje. Een raadslid verdient 1500 euro netto. Voor Vrugt is het zijn fulltime baan. Eenmaal in de gemeenteraad raakte Sjaak in 2008 conflict met zijn oude vrienden ui de kraakwereld. De partij scheidde zich van hem af. Hij stond er alleen voor. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 deed Sjaak Vrugt mee met zijn nieuwe partij: de Actiepartij. De Axielijst hief zichzelf op. De Actiepartij haalde één zetel.

Voor de komende gemeenteraadsverkiezingen zijn de verwachtingen hooggespannen. De Actiepartij verwacht drie zetels te halen. Lokale partijen zijn hot. De mensen zijn landelijke partijen zat. Ze zien een regering zitten die geleid wordt door een man (Rutte – VVD) die zijn coalitiepartner tijdens de laatste verkiezingen ‘een gevaar voor de samenleving’ noemde. En ze zien dat gevaar voor de samenleving (PvdA): braaf regeren met de grijnzende beroepsopportunist Mark Rutte.

Sjaak Vrugt kreeg landelijke bekendheid toen hij in 2002 een zelfgemaakte verfbom naar de Gouden Koets gooide. In de koets zaten Willem-Alexander en Máxima. Ze gingen trouwen en zwaaiden vanachter gepantserd glas naar hun trouwe volk. Alle Oranjes overleefden de aanslag.

Sjaak eet iedere avond bij een vriend van hem. De vriend kookt. Hij schijnt erg lekker te kunnen koken, en nog warm ook. Na het eten kijken de twee vrienden samen naar het Journaal, roken shag en drinken bier. Soms blijft Sjaak een nachtje logeren.

Weer een vergadering Fedde staat voor een kaart van de stad. Hij heeft gele post-its op de kaart geplakt. Hij zegt dat de post-its geplakt zijn op plekken die belangrijk zijn voor de Actiepartij, op die plekken moeten ze gaan flyeren. Sjaak vraagt of er wel genoeg geld is voor al die flyers. Fedde zegt dat hij een adresje heeft. Tijdens de vorige verkiezingen was Fedde lijsttrekker van D66.

Toen hij even niet oplette grepen twee vrouwen de macht en moest hij als eenmansfractie verder. Wanneer vrouwen het voor het zeggen krijgen is het altijd oorlog. De campagneposters liggen op tafel. De Actiepartij heeft zijn oude krakerslogo achter zich gelaten en heeft nu een hip vormgegeven hart op de poster staan. De partij is salonfähig aan het worden en is klaar om een greep naar de macht te doen.

Jan heeft een plan. Zijn zoon werkt in een taartenfabriek. Daar kunnen ze het nieuwe logo van de Actiepartij op een taart printen. Die taart kunnen ze aanbieden aan vrijwilligers in de stad. Persmomentje. En de buik blijft gevuld.

Ik zeg dat ik een poster van een concurrerende partij heb zien hangen. Die had de poster met een grote spijker in een brug geslagen. Een deel van de spijker stak uit. ‘Een kind kan er zomaar met zijn oog aan blijven hangen,’ zeg ik. Het campagneteam vraagt of ik er een foto van wil maken.

Zuchtend laat Sjaak zich achterover in zijn stoel zakken. ‘Al die debatten,’ zegt hij. Hij slaat met zijn vuist op een blaadje met de data en tijdstippen van alle debatten. Iedere dag is er wel een. Publiek komt nauwelijks. En als er publiek, is zijn het politici die niet zijn uitgenodigd om mee te doen aan het debat. ‘We moeten de aftrap van de campagne plannen,’ zegt Inge. Er is geen geld om drankjes uit te delen. De mensen die op het feest komen moeten hun drankjes zelf betalen. ‘En wij?’ zegt Fedde.

‘Krijgen wij wel muntjes? Als we bijvoorbeeld iemand een drankje willen geven, is het handig als we muntjes hebben.’

De rest van de vergadering wordt besproken hoeveel muntjes iedereen krijgt. Het debat gaat heen en weer. Vijftien, tien, vijf, tien, vijftien, twintig, vijf. Uiteindelijk wordt besloten dat alle leden van het campagneteam vijftien muntjes krijgen.

Twee mongolen De campagne wordt gelanceerd met een feest. Op statafels staan schaaltjes hartjeschips. Lekkere chips. Ook ik heb vijftien muntjes gekregen. Natuurlijk is het omkoperij. Ik werk daar graag aan mee. Sjaak Vrugt staat op het podium en spreekt de zaal toe. Hij draagt een slordig geknoopte roodzwarte stropdas en een geel T-shirt waar Ik ben Sjaak niet op staat. Terwijl hij Sjaak wel is. Hij lijkt wat te zwalken. Misschien zijn het de zenuwen.

Sjaak zegt dat hij een boeiend - hij houdt een paar handboeien omhoog - en vlammend - hij houdt een keukenaansteker omhoog - betoog gaat houden. Hij probeert de aansteker aan te doen wat pas na een paar keer lukt. De mensen klappen. Sjaak leest zijn toespraak voor vanaf een stapel bierviltjes. Als hij alle tekst van een bierviltje heeft voorgelezen, werpt hij het de zaal in. ‘Als je dat bierviltje inlevert bij de bar, krijg je een gratis biertje!’ roept Sjaak.

De mensen rapen de bierviltjes gretig op. Even later zie ik twee mongolen met een pilsje in hun handen staan. De partij wil beter voor gehandicapten zorgen, dat lukt zo te zien meteen en de campagne is nog maar net begonnen. Wanneer gehandicapte mensen dronken zijn, zijn ze nog steeds gehandicapt, maar in ieder geval dronken.

Om het startschot van de campagne te geven, houdt Sjaak een plaffertjespistool omhoog. Hij steekt het in de lucht en haalt de trekker over. Het pistool gaat niet af.

Ik leg mijn muntjes opgestapeld op de bar en gebaar naar het barmeisje dat ze moet blijven schenken tot de muntjes op zijn.

De volgende ochtend word ik wakker op de vloer van mijn woonkamer. Ik heb geen broek meer aan. Ik draag alleen een trui. Ik draag nooit truien. In mijn mond de smaak van vermolmde turf. Aan mijn wang plakt een muntje. Waarom heb ik die gisteravond verdomme niet uitgegeven? Een gemiste kans. Met wat pech zijn er over vier jaar pas weer verkiezingen. Dat muntje ben ik tegen die tijd allang verloren.

Taart met logo De Actiepartij heeft een persmoment gecreëerd. De Kweektuin gaat misschien verdwijnen. Om de Kweektuin een hart onder de riem te steken gaat de Actiepartij taart bij ze eten. De Kweektuin beheert een kas met tropische planten en alle kinderboerderijen in de stad. De mensen die er werken zullen worden vervangen door vrijwilligers. Bezuinigingen, bezuinigingen. Logisch. Of een goedgetrainde professional of een vrijwilliger de dieren voert maakt niet zoveel uit. Dieren lusten alles, wat maakt het uit.

Het campagneteam van de Actiepartij staat met witte gezichten in de tropische kas. Ze waren vanochtend al vroeg bezig. Posters plakken. Inge laat me op haar mobiele telefoon foto’s zien van alle plekken waar ze posters hebben geplakt. Een andere partij had posters geplakt op een plek waar dat helemaal niet mocht. Ze zeggen dat ik dat in mijn stuk moet zetten. Ik zeg dat ik dat niet doe, dat is schandpaaljournalistiek. Bovendien vind ik D66 een sympathieke partij.

We zitten rond de tafel. Vrijwilligers, medewerkers van de Kweektuin, leden van het campagneteam en een lijstduwer. In het midden van de tafel staat een slagroomtaart met het logo van de Actiepartij erop. De ramen van de tropische kas zijn beslagen aan de binnenkant. Vrijwilligers zoeken naar een mes om de taart mee aan te snijden. Er wordt gezocht en gezocht en het wordt steeds warmer in de kas.

Uiteindelijk komt een vaste medewerkster aangelopen. Ze heeft een schepje in haar hand. Met de onderkant van haar trui veegt ze de aarde van haar schepje. Ze steekt haar schepje in het midden van de taart en drukt het schepje omlaag. De marsepeinen bovenkant barst in duizend stukken uit elkaar. Het logo van de Actiepartij ligt versplinterd op de slagroomtaart. De verkiezingscampagne is nu echt losgebarsten.

Door Joubert Pignon Illustratie Maki/Shop Around Fotografie Alexander Schippers

Gerelateerd nieuws