Artikel
6

Is een enkelband een straf? Een test

Wij gingen eens op onderzoek uit, met enkelband, want Volkert van der Graaf mag van de rechter verder ontketend door het...

Wij gingen eens op onderzoek uit, met enkelband, want Volkert van der Graaf mag van de rechter verder ontketend door het land. Hij kreeg in kort geding gelijk want de rechter vindt het een ‘buitensporige maatregel’. Van Der Graaf had een enkelband met locatieverbod als maatregel gekregen bij zijn voorwaardelijke vrijlating. Maar werkt het nou belemmerend zo’n enkelband, wordt je erop aangekeken of aangesproken? Nieuwe Revu’s partcipant deed maar eens waar hij goed in is, juist: participerend onderzoek.

De rechter hief ook het locatieverbod op. Door deze maatregel mocht hij zich niet mocht vertonen in Hilversum (plaats van de moord op Fortuyn), Rotterdam (de woonplaats van Pim) en Den Haag (als regeringscentrum onrustig na de moord op Fortuyn). De enkelband die Fortuyn droeg werkt met een GPS zender. Hij werd niet 24/7 gevolgd, maar kon worden gepeild op ca 10 meter nauwkeurig. Dus bij meldingen dat hij zich in verboden gebied zou begeven, zou er vanuit de meldkamer van de politie gepeild kunnen worden of dat waar was en zou hij dientengevolge opgepakt kunnen worden.

Cijfertjes

In Nederland zijn er niet veel cijfers bekend over de aantallen mensen die in electronische detentie zitten. In 2008 maakte staatssecretaris Teeven bekend dat er ca 145 mensen toe veroordeeld waren. Het zijn vaker vrouwen, iets ouder dan gemiddelde gedetineerden en in Nederland geboren. Vaak is de duur in maanden bepalend of iemand voor electronische detentie in aanmerking komt, natuurlijk naast de zwaarte van het delict en de kans op recidive.

Allereerst een festivalbezoek. De Zwarte Cross. Qua aankleding sowieso al een bonte verzameling mensen, dus zou een bezoeker met enkelband opvallen? De beveiliging bij de entree heeft voornamelijk oog voor de inhoud van tasjes en draait flesjes de dop af. Bij een kort fouilleren blijft het en ik ben het festivalterrein op, er is geen aandacht aan mijn enkelversiering geschonken, geen vraag over gesteld. Wie weet heb ik wel restricties voor mensenmassa’s, of festivals in het bijzonder. Bij de Zwarte Cross hebben ze er geen boodschap aan en ik ga naadloos op in de 180.000 andere bezoekers, die overigens op geen enkel moment aandacht schenken aan mijn band. Ook niet als er achteloos een bijna leeg bekertje bier tegenaan gegooid wordt. Niemand krijgt er ‘Slapeloze nachten’ van , blijkt bij The Opposites. Ik heb het er maar bij gelaten en me ontketend in het festival gestort.

Locatieverbod Een locatieverbod voor heel Nederland? Zo ver is het niet gekomen en zal het door de uitspraak van de rechter ook niet komen. Van der Graafs advocaat Stijn Franken betoogde eerder dat de electronische detentie, zoals de voorwaarde heet, een extra straf voor Van der Graaf zou zijn. Daarbij wees Franken erop dat de kans dat Van der Graaf opnieuw de fout in zou gaan, gering is, en dat recidive toch meestal de grond is voor electronische detentie. Het locatieverbod zou volgens de raadsman geen stand moeten houden omdat er in het hele land Fortuyn aanhangers wonen. Het Openbaar Ministerie bepleitte dat het volgens hen geen extra straf is, enkel een andere uitvoering van de opgelegde straf.

Er is veel ophef rondom reïntegrerende pedofielen in allerlei woonwijken. Een bezoekje aan de speeltuin dus. Je zou verwachten dat er juist daar extra op je gelet wordt. Helemaal als volwassen man die zonder kinderen toch vrij opzichtig zijn krant gaat lezen tussen jouw kroost. De moeders –en één vader- hebben het te druk met elkaar, hun iPhone en de dubbele Latte Soja Decaf. Af en toe spieden ze even rond naar hun kroost, groeten te uitbundig een bekende, maar niemand kijkt naar die eenzame snuiter met zijn enkelband. Het stemvolume van de Aziatische buurvrouw lijkt plots alarm te slaan, maar mijn talenkennis laat me overduidelijk in de steek , ze zegt gewoon iets tegen haar dochter. Pas bij mijn vertrek knikken twee mama’s in mijn richting. Het lijkt me sterk dat dat vanwege mijn strakke lijf is, wat direct wordt bevestigd want ook nu laten ze het er verder bij.

Een korte stadswandeling dan maar. Eigenlijk heb ik als adagium dat je als man in een korte broek enkel in een straal van 5 meter rondom je huis mag. Dat zou wellicht wel een extra gadget voor de enkelband zijn, dat-ie waarschuwt als je buiten die straal gaat met je melkwitte benen. Echter, voor het onderzoek alles, dus ik wandel opzichtig en rustig door een drukke winkelstraat, langs een park, kijk langdurig en geïnteresseerd naar binnen bij een winkel gespecialiseerd in kluizen, maar niemand kijkt ook maar op of om. Terwijl ik toch die voorwaardelijk vrije kluizenkraakkeizer kan zijn. Een bezoekje aan een bank dan maar. Het meisje voor me in de rij bij de pinautomaat kijkt heel even naar mijn rank gevormde enkels, wellicht verbaasd dat ik er überhaupt op kan blijven staan en schiet dan snel har vriendje te hulp met het herhalen van de pincode. Een enkelband is dus wel een goed afschrikmiddel om mensen hun code te ontfutselen blijkt.

Doodgemoedereerd stap ik het bankgebouw binnen en sluit aan in de rij voor een balienummer. Een medewerkster monstert me even, maar verder geen sjoege, ze helpt rustig haar klant verder en verdwijnt dan achter een deur. ‘Zet ze het alarm aan?’ Ik hoop het bijna, maar er gebeurt helemaal niks en zij gaat verder met haar baliewerkzaamheden. De klanten in de rij voor en achter me kijken stoïcijns voor zich uit, zich waarschijnlijk meer zorgen makend over de aanslag die ze deze vakantie zelf op hun saldo hebben gedaan dan over mijn kansen daarop als een potentieel voorwaardelijk vrije ex-bankrover. Om de hoek poseer ik nog even bij de gevangenis, voor wat mooie beelden. Twee personeelsleden staan buiten een sigaretje te roken en vinden het allemaal prima. Maar dat zou misschien ook kunnen zijn omdat ze mij niet as ex bajesklant herkennen. Dat spreekt voor me, alhoewel de enkelband toch een ander signaal had moeten afgeven.

Tijd voor koffie. Hoe opzichtig ik ook met mijn keten flaneer en zit, niks of niemand raakt er door afgeleid of geïntrigeerd. Ook op het terras niet. Moeders laten hun kinderen vrolijk rondrennen, het personeel kijkt of ze niet anders gewend zijn en zelfs de hond komt niet even snuffelen. Ik besluit dat het genoeg geweest is en ontsla mezelf uit mijn tijdelijke voorwaardelijke detentie. Ook zelf voel ik geen verschil. Ik voel me niet vrijer dan vijf minuten ervoor en iedereen doet nog exact hetzelfde, ik ook. Electronische detentie, wat is het Voor deze test maakte ik gebruik van een 'blafband', gekocht bij de dierenwinkel. Echte enkelbanden zijn namelijk niet zomaar te verkrijgen. ‘Electronische detentie’ is een voorwaardelijk middel en wordt op verschillende manieren door Justitie ingezet. Bijvoorbeeld in het geval van Volkert van der G betreft het locatieverboden. Hij mag zich in Hilversum, Den Haag en Rotterdam niet laten zien. De enkelband heeft een GPS zender die signalen afgeeft naar de politiemeldkamer. In het geval hij wel in één van de genoemde steden verschijnt kan hij daardoor aangehouden worden. Hij wordt echter niet 24/7 gevolgd, hooguit gepeild. Een andere vorm is ‘electronisch huisarrest’. De enkelband is dan zo ingesteld dat iemand niet buiten een bepaalde straal van zijn huis mag komen. Ook dit wordt middels GPS en soms nog via een ouderwetse telefoonlijn gemonitord. De reclassering is veranwoordelijk. Zij besluiten over opheffing, verlenging of bijvoorbeeld verdere restricties aan het electronisch toezicht.

Gerelateerd nieuws