Artikel
9

Archief: Wachten op de eerste dode

// De KNVB maakte gisteren bekend stug door te gaan met het bestraffen van spelbrekers. Na een half seizoen werden 34 am...

De KNVB maakte gisteren bekend stug door te gaan met het bestraffen van spelbrekers. Na een half seizoen werden 34 amateur-voetballers voor altijd geschorst. Vaak wegens het gebruik van excessief geweld. In 2010 schreef Matthijs Meeuwsen over geweld op en langs de Nederlandse amateurvelden. Lees nu het volledige artikel van toen: 'Geweld in het amateurvoetbal'.

 

 

Geweld in het amateurvoetbal Wachten op de eerste dode

Door Matthijs Meeuwsen

Steeds meer scheidsrechters en spelers in het amateurvoetbal worden het slachtoffer van grof geweld. Over coke snuiven in de rust en stiletto’s achter de scheenbeschermer. ‘Negen spelers sloegen hem in elkaar. Hij is voorgoed invalide.’

Opeens was er die vlaggenstok. Fred Huisman is net meerdere malen in het gezicht en tegen de borst- kas gestompt door de keeper van Lombardijen 3, als hij in zijn oog- hoek de grensrechter op hem afziet sprinten. De vlag ondersteboven in zijn vuist. De stok hoog in de lucht om vol uit te halen met het massieve hout. En daarna alleen maar zwart. Huisman: ‘Ik ben een paar minuten bewusteloos geweest en eindigde met gekneusde ribben, een zware hersenschudding en twee gigantische hematomen in het ziekenhuis. De politiearts zei dat ik mazzel had. Als ik de klappen niet had afgeweerd met mijn arm, was ik hartstikke dood geweest.’ Voor de Rotterdamse amateurarbiter betekende de afgelopen winterstop één ding: heel even niet de wekelijkse berichtenstroom over mishandelde scheidsrechters die zijn gedachten terugbrengt naar die zwarte zaterdag zo’n twee jaar geleden. Hoofdschuddend bladert hij door het vuistdikke resultaat van de bewuste wedstrijd in de Reserve 7de klasse M, die op6 oktober 2007 na een rode kaart omsloeg in een veldslag. Ooggetuigenverslagen, uitgeknipte krantenberichten, e-mails aan de KNVB, foto’s van een kapot geragde kin, een ziektewetverklaring. Huisman zucht. ‘Ik fluit al ruim achttien jaar, maar zie het geweld op de velden wekelijks toenemen. Het houdt niet op. Naar een andere scheids hier op de club begon een spelertje ineens met een stiletto te zwaaien. Die had je gewoon achter zijn scheenbeschermer zitten. Er wordt geschopt en geslagen, er worden kopstoten uitgedeeld, er komen honkbalknuppels aan te pas; het loopt volledig uit de hand. Je fluit tegenwoordig al risicowedstrijden bij de F’jes omdat er ouders over de boarding klimmen om een tik uit te delen.’

PISTOOL Het verhaal van Huisman is al lang geen uitzondering meer. ‘Het zijn extremen, maar het is helaas geen unicum dat een scheidsrechter na de wedstrijd met de auto achtervolgd wordt,’ erkent Richard Raats, al twintig jaar arbiter en voorzitter van Stichting De Amateurscheidsrechter. ‘Het geweld is schrikbarend toegenomen,’ ziet ook Piet van der Rijk, een oude rot met veertig jaar ervaring in het Brabantse fluiterswereldje. ‘Een scheidsrechter in Breda kreeg na het douchen een pistool op zich gericht. Als je de rode kaarten zou rapporteren, dan wisten ze hem te vinden. Een ander hier is door negen spelers volledig in elkaar geslagen. Die man is voorgoed invalide.’ De talloze incidenten onderstrepen de groeiende agressie tegen de hobbyscheids die al decennia terug werd ingezet. Vijfjaar geleden koos de KNVB in het Beleidsplan Amateurvoetbal dan ook voor een zerotolerancebeleid met langere schorsingen, hoge geldboetes en de mogelijkheid hele teams uit de competitie te knikkeren. Desondanks groeide het aantal gemolesteerde scheidsrechters afgelopen amateurseizoen met 9 procent tot 228 en werden er 2800 wedstrijden gestaakt vanwege wangedrag.

RONDSPA1TEND BLOED Ook spelers ontkomen niet aan de agressie. Het Sociaal Cultureel Planbureau becijferde dat 19 procent van de amateurvoetballers te maken krijgt met lichamelijk geweld. Bij andere team- sporten was dit slechts 3 procent. Volgens Raats zijn de molestcijfers slechts het topje van de ijsberg. ‘Natuurlijk betekent dit dat de meeste wedstrijden probleemloos verlopen, maar deze cijfers zijn ook verre van realistisch. Dit zijn enkel de gevallen die bewezen zijn door de tuchtcommissie, maar veel incidenten worden niet eens gerapporteerd. Zo wel, dan gaan spelers bovendien vaak vrijuit. Verenigingen spreken af zeggen jullie niets over ons, dan zeggen wij niets over jullie. En als scheidsrechter sta je volledig in je hemd.’ Van der Rijk: ‘Soms zijn er zaken waarbij het bloed overduidelijk in de rondte spatte. Maar een boete loopt al gauw in de honderden euro’s, dus dan maar een beetje de waarheid verdraaien.’ Amateurvoetballer Ferry Sparreboom (27) kreeg als speler dit jaar wel een KNVB-schorsing aan zijn broek omdat hij een arbiter geduwd en geslagen zou hebben. Sparreboom: ‘Ik had de noppen van een tegen- speler met bloed in mijn buik staan, maar kreeg geel omdat ik weigerde hem vervolgens een hand te geven. Toen er weer werd nagetrapt en ik de scheids daarop attendeerde, kreeg ik mijn tweede hart. Ik had het idee dat hij de pik op mij had en heb hem toen geduwd. Het gebeurde gewoon. Ik vind het terecht dat je een scheidsrechter niet mag aanraken en heb mijn straf daarna ook meteen geaccepteerd, maar later las ik overal dat ik hem een kaakslag had gegeven. ‘Toen ik hoorde dat ik voor twee jaar geschorst werd, dacht ik wel even: had ik hem maar vol op zijn kaak geslagen, dan had ik tenminste voldoening gehad. Verder heb ik totaal geen spijt. Ik ben klaar met voetbal. Ik doe nu veel leukere dingen op zaterdag.’

MALLOTEN In tegenstelling tot Sparreboom schrijven de meeste loshandige amateurs zich tijdens hun schorsing gewoon in bij een andere vereniging om daar doodleuk opnieuw de kicksen aan te snoeren. Voor de KNVB reden tot invoering van het nieuwste wapenfeit in de strijd tegen molestaties: de Lijst Landelijk Voetbalverbod. Men neme een digitale zwarte lijst van geschorste spelers, legt inschrijvingen van nieuwe clubleden standaard eerst naast dit archief en blokkeert zo de overschrijving als een speler nog geschorst blijkt te zijn voor zijn oude club. Het initiatief werd afgelopen november met veel perstrompetter gelanceerd, maar een rondje langs insiders in het scheidsrechterwereldje leert Revu dat ook deze KNVB-ballon gedoemd is te knallen. Arbiter Huisman opent op zijn computer het aanstaande wedstrijdprogramma van zijn cluppie IJVV De Zwervers. ‘Moet je kijken,’ wijst hij op het scherm. ‘Van de twintig wedstrijden krijgen er slechts twee een KNVB-official. De rest moet allemaal gefloten en gevlagd worden door club- scheidsrechters. Daar ligt nou het probleem: er is simpelweg een gigantisch tekort aan arbiters. Je bent als club dus allang blij dat er een vader of teamgenoot een scheidsrechterjackie wil aantrekken, hoe ongekwalificeerd dan ook. De grens- rechter die mij in elkaar roste, was bijvoorbeeld een broer van een speler. En wie niet staat ingeschreven, kun je ook niet aanpakken.’ De Rotterdamse fluitgast verwacht dan ook niet dat de Lijst Landelijk Voetbalverbod veel zal veranderen aan de status quo. ‘Je kunt als KNVB wel mooi zo’n lijst verzinnen, maar dat ding hangt volledig af van de bereidheid van zulke malloten om eigen spelers aan te geven bij de bond. Je wilt niet weten wat ik meemaak. Scheidsrechters die voor een krat bier de rode kaarten van het wedstrijdformulier krassen. Grensrechters die met hun achterhoede afspreken om altijd eerst te vlaggen voor buitenspel, waarna alle verdedigers vrolijk een stapje vooruit doen. Het is doffe ellende. We hadden hier onlangs zelfs een dronken KNVB-scheids op het veld. Die zei na een 2-1 verloren wedstrijd: ‘Zal ik er maar gewoon 2-2 van maken?’ Raats: ‘Bij de KNVB gaat kwantiteit helaas ver boven kwaliteit. Maar scheidsrechters die niet rapporteren, moet je een vishengel geven en van het veld verbannen.’ Piet van der Rijk initieerde in Breda en omstreken vier jaar geleden een zwarte lijst. Zijn ervaring: ‘Er worden veel geweldsincidenten verdoezeld door clubscheidsrechters. Door het schreeuwende tekort fluiten jongens van 2Sop véél te hoog niveau. Zij missen de bagage om de druk uit de bestuurskamer te weerstaan om even een oogje toe te knijpen. De KNVB heeft ook lang niet genoeg waarnemers om dit te controleren en is dus volledig afhankelijk van aangeleverde informatie. Als pietje puk een speler doormidden zaagt, staat hij volgende week dus gewoon weer aan de aftrap.’

AANMODDEREN Een ander punt van kritiek is dat de lijst niets doet om het geweld van betrokkenen buiten de krijtlijnen te tackelen. ‘Een speler die geschorst wordt, staat vervolgens weer rustig als toeschouwer langs het veld om een potje mee te knokken,’ weet Huisman. Van der Rijk: ‘Het zijn ook geregeld bestuursleden, technische staf of verenigingsmensen die slaags raken. Zo’n zwarte lijst is een beginnetje, maar ik vrees dat het voor de KNVB slechts een cosmetische maatregel is om de schijn op te houden dat het probleem wordt aangepakt. Het is allemaal zo zwak en afwachtend.’ Ook de andere twee fluitveteranen zijn kritisch op het KNVB-beleid. Een duidelijke visie zou volledig ontbreken, veel te veel agressievelingen ontspringen de dans en mishandelde scheidsrechters zouden compleet aan hun lot worden overgelaten. ‘Het is aanmodderen,’vindt Huisman. ‘Het stikt van de regeltjes en procedures die leuk klinken op papier, maar in de praktijk komt er vaak weinig van terecht. De invoering van persoonlijke spelerspassen was ook een goed plan, maar na de wedstrijd dat ik mishandeld werd, hoor ik gewoon van de Lombardijen-voorzirter: ‘Fred, ik kan je niet garanderen dat dit daadwerkelijk de spelers waren die op de passen staan.” Raats: ‘De KNVB valt aardig wat te verwijten. Ik vind het prima dat die lijst er komt, maar het is geen oplossing. Dit geweld overstijgt het voetbal. Die gasten die nu conducteurs en ambulancebroeders mishandelen, zien wij al jaren op de velden. Maar daarom is het ook een probleem waar je KNVB-vrijwilligers niet mee mag opzadelen. ‘Het tuchtrecht van de KNVB is een wassen neus. Het is niet toereiken. We hebben daar in Nederland een prima rechtssysteem voor, maar het laatste wat de old boys van de KNVB willen, is macht uit handen geven. Vergaande samenwerking met andere belangenverenigingen is noodzakelijk, maar serieuze ideeën van buitenaf — zoals een keurmerk voor verenigingen — krijgen geen kans. Je kunt wel leuk posters drukke4n en mooie sier maken met zo’n lijst, maar heb nou eens de ballen om te zeggen dat je het aantalmc4estaties dit jaar terugbrengt tot 150. ‘Ook de overheid moet verantwoordelijkheid nemen. Ik bedoel, het is goed dat de straffen zijn aangescherpt, maar wie met ijzeren noppen

COKE Huisman slaat met een klap zijn uitpuilende molestatiemap dicht. Weer een zucht. ‘Ik vrees echt dat het wachten is op de eerste dode, elk zelfs dan betwijfel ik of de KNVB iets verandert. Ik ontken hun wil niet, hoor, maar het is ook praktisch onmogelijk om al die duizenden wedstrijden in toom te houden. In de hogere competities is er weinig aan de hand, maar hoe lager je komt, hoe groter de ellende. Het is soms echt oorlog. Wat denk je dat er aan coke gesnoven wordt in de rust? Ik zie het aan die agressieve blikken als ze de kleedkamers uitkomen. Maar wat moeten we doen? Elke week bij 30.000 wedstrijden een alcohol-, drugs- en wapencontrole uitvoeren? Misschien is de conclusie wel dat het niet op te lossen valt. Ik word dagelijks voor gek verklaard dat ik nog fluit en ik zie steeds meet scheidsrechters afhaken door het geweld. Het is heel cru, maar het probleem wordt daarmee alleen maar groter.’

Gerelateerd nieuws