Columns
3

IRT 2.0? Doe maar niet (COLUMN)

Het lijkt er nu echt van te gaan komen: de terugkeer van de criminele burgerinfiltrant. Minister Opstelten vindt deze...

Het lijkt er nu echt van te gaan komen: de terugkeer van de criminele burgerinfiltrant. Minister Opstelten vindt deze opsporingsmethode noodzakelijk om de georganiseerde criminele misdaad te bestrijden. Uitgerekend Ivo Opstelten die als korpsbeheerder verantwoordelijk was voor een deel van het IRT (Interregionaal rechercheteam Noord Holland Noord) waarbij de vele nadelen van deze methode aan het licht kwamen en daarna werd verboden.

Doorlaatverbod In de parlementaire enquête die volgde, werd onder meer duidelijk dat de criminele burgerinfiltrant Etienne Urka dubbelspel had gespeeld. Onder toeziend oog van politie en justitie waren tienduizenden kilo's softdrugs Nederland ingevoerd, waarmee Urka en zijn organisatie stinkend rijk werden. Sindsdien is ook het doorlaatverbod in de wet vastgelegd.

Opstelten stelt dat de infiltratie door de criminele burger voortaan niet langdurig mag zijn en alleen mag worden ingezet bij de zware georganiseerde misdaad. De infiltratie zou zeer goed worden begeleid, de lessen uit het verleden hiermee in het achterhoofd houdend.

Mijn ervaring is echter dat justitie met regelmaat stelt met zware georganiseerde misdaad van doen te hebben terwijl dat wel meevalt. En hoe kan justitie het doorlaatverbod respecteren en tegelijkertijd een succesvolle infiltratie opzetten? Deze infiltrant zal mogelijk op andere vormen van criminaliteit stuiten en justitie moet dit dan door de vingers zien, anders gaat de gehele infiltratie kapot.

Lange adem Daarbij komt dat je, om het vertrouwen te winnen van de gesloten bolwerken waar Opstelten het over heeft, een lange adem moet hebben. Bij een kortstondige infiltratie zul je in mijn optiek weinig resultaten boeken. Nederland is bovendien een klein landje, moeten al die infiltranten daarna in een zeer kostbaar getuigenbeschermingstraject? De infiltrant heeft na het aangeven van andere boeven weinig meer te zoeken in ons land. En gedurende de infiltratie loopt hij letterlijk levensgevaar, nu door de wens van een stevig toezicht vanuit justitie teveel mensen de identiteit van de infiltrant zullen weten. Mijn ervaring is namelijk dat het politieapparaat in de wat grotere zaken zo lek als een mandje is. Wat heeft die infiltrerende boef er aan zich het risico van wraak op zich te nemen?

Dubbelspel En wat heeft justitie hem in vredesnaam te bieden? Minister Opstelten vindt dat de infiltrant voor diens werkzaamheden moet worden betaald. Mijn ervaring daarbij is: voor geld doet een boef alles. Het risico op herhaling van de gebeurtenissen in het verleden is dus levensgroot. Dubbelspel kan in mijn optiek gewoonweg niet voorkomen worden.

En wat wordt eigenlijk verstaan onder een criminele burgerinfiltrant? Een spijtoptant? Die kan nu toch ook al worden ingezet als kroongetuige? (Een constructie waar ik overigens geen voorstander van ben: het risico op het aanwijzen van anderen in de hoop zelf de dans te ontspringen is levensgroot).

Een reeds veroordeelde crimineel wiens carrière in ruste is dan? Criminelen worden ook nu al veelvuldig benaderd door de Criminele Inlichten Eenheid (CID) om informatie te geven of zelfs als informant langdurig te worden gerund. En daar heb je het weer: mijn ervaring is dat de handelwijze van de runners nauwelijks te controleren is.

Koningskoppel Oud-runners Langendoen en Van den Vondel, ook wel het koningskoppel genoemd tijdens de IRT-affaire, raden de hernieuwde inzet van de criminele burgerinfiltrant ronduit af. Het afschermen van de identiteit van infiltranten en betrokken politiemensen bleek destijds niet mogelijk. En de criminele burgerinfiltranten waren onvoorspelbaar, omdat je nu eenmaal niet met politiemensen te maken hebt. Oud-korpschef Nordholt van Amsterdam is het met hen eens. Dat zijn toch niet de minsten, zou je zeggen.

Onverantwoord Hoewel ook ik dus de mening deel dat dit een onverantwoord plan is, verheug ik me nu al op de dossiers die zullen lezen als een spannende aflevering van een misdaadserie op tv. En het is een kwestie van tijd dat we in de IRT-affaire 2.0 terecht zullen komen.

Fotografie ANP

Marielle van Essen is strafrechtadvocaat en directeur van Korver & Van Essen advocaten. Elke drie weken staat zij met een column in Nieuwe Revu. Volg haar ook op Twitter via @Strafzaak.

Gerelateerd nieuws